Życie w związku partnerskim, bez formalnego ślubu, może wiązać się z niespodziewanymi konsekwencjami podatkowymi, szczególnie w kontekście finansowych transakcji między partnerami oraz wspólnego zamieszkiwania.
Organy podatkowe mogą zakwestionować charakter przelewu środków pieniężnych między partnerami, traktując go jako darowiznę podlegającą opodatkowaniu. Problemy pojawiają się, gdy środki finansowe, pochodzące z osobistego majątku jednego z partnerów, są przekazywane drugiemu tytułem zapłaty pierwszej raty za lokal mieszkalny, który nabywany jest na wyłączną własność tej drugiej osoby. W przypadku braku umowy pożyczki lub innego dokumentu wskazującego na obowiązek zwrotu, organy podatkowe mogą uznać takie przekazanie za darowiznę. Relacja konkubinatu nie daje podstaw do zastosowania domniemania wspólności majątkowej, które przysługuje małżonkom. W rezultacie, przekazanie środków pieniężnych może spełniać przesłanki darowizny, prowadząc do ustalenia podatku od darowizny.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2024 r. (III FSK 1463/22) potwierdza, że przekazanie środków pieniężnych w takiej sytuacji, jeśli jest bezzwrotne, wypełnia przesłanki darowizny, ponieważ następuje powiększenie majątku jednej osoby kosztem majątku drugiej.
Domniemanie wspólności majątkowej
- Małżonkowie: Obowiązuje domniemanie wspólności majątkowej.
- Partnerzy w związkach nieformalnych: Brak domniemania wspólności majątkowej.
To oznacza, że dla celów podatkowych, każdy większy przelew między partnerami bez ślubu może być traktowany jako darowizna, nawet jeśli żyjecie razem, dzielicie mieszkanie, rachunki i codzienne życie. Bez formalnego związku małżeńskiego, partnerzy znajdują się w "trzeciej podatkowej lidze", co oznacza niższe limity kwot wolnych od podatku.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn określa różne grupy podatkowe i związane z nimi limity zwolnienia z podatku. Najwyższe kwoty mogą przekazywać sobie najbliżsi krewni (małżonkowie, dzieci, rodzice, rodzeństwo), gdzie próg zwolnienia wynosi 36 120 zł. Dalsi krewni mogą otrzymać do 27 090 zł bez konsekwencji podatkowych. Natomiast dla partnerów bez ślubu, limit ten wynosi zaledwie 5 733 zł w ciągu pięciu lat. Przekroczenie tego progu rodzi obowiązek zgłoszenia darowizny i zapłacenia podatku.
Argument "żyjemy razem i dzielimy się kosztami" nie jest wystarczający dla urzędu skarbowego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2023 roku jasno stwierdził, że samo prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego nie wyłącza obowiązku podatkowego. Ciężar dowodu spoczywa na osobach żyjących w związkach nieformalnych.
Kary za niezgłoszenie darowizny
- Przekroczenie limitu 5 733 zł bez zgłoszenia darowizny: grozi sankcyjna stawka 20% od sumy przelewów jako unikanie obowiązku podatkowego.
- Zgłoszenie darowizny: obowiązuje skala podatkowa (12%, 16%, 20% w zależności od kwoty).
Aby uniknąć problemów, można próbować udokumentować przelewy fakturami, paragonami, umowami czy potwierdzeniami z dopiskiem "czynsz", "wspólne zakupy". Wymaga to jednak systematyczności i cierpliwości.
System podatkowy często nie nadąża za rzeczywistością społeczną, faworyzując jedynie relacje małżeńskie i ignorując związki nieformalne. W obecnym stanie prawnym, jedynym realnym zabezpieczeniem dla partnerów są umowy cywilne, pełnomocnictwa i duża ostrożność przy transakcjach finansowych.
Miłość bez formalnego potwierdzenia może kosztować, dosłownie. Każda złotówka między partnerami bez ślubu może mieć znaczenie podatkowe.
Użyczenie mieszkania partnerowi - konsekwencje podatkowe
Kwestia użyczenia mieszkania partnerowi, z którym nie pozostaje się w formalnym związku, również może wiązać się z konsekwencjami podatkowymi, zarówno dla właściciela nieruchomości, jak i dla osoby z niej korzystającej.
Przyjęcie partnera pod swój dach, nawet jeśli odbywa się to bezpłatnie, może być traktowane jako zawarcie niepisanej umowy użyczenia. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, przez umowę użyczenia jedna strona zobowiązuje się zezwolić drugiej na bezpłatne używanie oddanej rzeczy. Forma pisemna nie jest wymagana, wystarczy zgoda właściciela.
Obowiązki stron umowy użyczenia:
- Biorący do używania (partner wprowadzający się): Ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej (np. opłaty za media według zużycia). Nie może żądać zwrotu tych kosztów od użyczającego.
- Użyczający (właściciel mieszkania): Powinien pozwolić na bezpłatne używanie lokalu i nie przeszkadzać w korzystaniu z niego.
Problem pojawia się, gdy partner korzystający z mieszkania ponosi koszty wykraczające poza zwykłe utrzymanie, np. płaci czynsz do administracji lub spółdzielni, podatek od nieruchomości, czy składkę ubezpieczeniową. W takich sytuacjach, po stronie właściciela nieruchomości może powstać obowiązek podatkowy z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, jako przychód z innych źródeł.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacjach podkreśla, że opodatkowaniu podlega przysporzenie majątkowe mające konkretny wymiar finansowy. Jeśli nie jest możliwe określenie finansowego wymiaru świadczenia, umowa nie powinna rodzić konsekwencji podatkowych.
Kogo nie dotyczy podatek od użyczenia mieszkania:
- Osoby należące do I i II grupy podatkowej (najbliższa rodzina).
- W przypadku partnerów w związkach nieformalnych (III grupa podatkowa), obowiązek podatkowy może powstać po stronie właściciela, jeśli partner uiszcza opłaty niezwiązane ze zwykłym utrzymaniem lokalu.
Ważne jest, aby pamiętać, że obowiązek podatkowy w związku z użyczeniem mieszkania, jeśli powstanie, obciąży właściciela nieruchomości, a nie partnera, który się do niego wprowadził.
Nawet w przypadku korzystania z mieszkania partnera przez przedsiębiorcę, istnieją możliwości rozliczenia kosztów. Wymaga to jednak zawarcia pisemnej umowy najmu lub użyczenia i odpowiedniego udokumentowania wydatków.
Spadek, a podatki
Podsumowując, zarówno przelewy finansowe między partnerami, jak i użyczenie mieszkania, mogą mieć istotne konsekwencje podatkowe. Kluczowe jest zrozumienie przepisów i, w miarę możliwości, odpowiednie udokumentowanie wszelkich transakcji i porozumień.
tags: #ile #wynosi #stawka #za #mieszkanie #u