Każde zwolnienie lekarskie pracownika z powodu niezdolności do pracy na skutek choroby ma wpływ na wysokość wynagrodzenia w miesiącu, w którym ta niezdolność wystąpiła.
Kto płaci za L4 pracownika: ZUS czy pracodawca?
Gdy pracownik przynosi zwolnienie lekarskie, pojawia się klasyczne pytanie: kto wypłaca chorobowe - ZUS czy pracodawca? Odpowiedź wcale nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać. Wszystko zależy od kilku konkretnych czynników, które warto znać, by uniknąć nieporozumień i niepotrzebnych opóźnień w wypłatach.
Jeśli prowadzisz firmę, dobrze wiedzieć, kiedy to Ty wypłacasz wynagrodzenie chorobowe, a kiedy odpowiedzialność przejmuje ZUS. Wszystko zależy przede wszystkim od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego oraz wieku pracownika.
Zdarza się, że pracodawcy zakładają, że skoro pracownik jest zatrudniony na umowę o pracę, to wypłata świadczenia zawsze będzie po ich stronie. Tymczasem to nie rodzaj umowy, a liczba ubezpieczonych osób w firmie decyduje, kto finansuje zasiłek chorobowy.
W przypadku zachorowania osoby, które podlegają ubezpieczeniu chorobowemu, mają prawo do zasiłku chorobowego, który jest wypłacany przez ZUS ze środków pochodzących ze składek opłacanych na to ubezpieczenie. Jednak pracownicy, czyli osoby pozostające w stosunku pracy, jako jedyna grupa ubezpieczonych, zanim otrzymają od ZUS zasiłek chorobowy, mają zagwarantowane prawo do wynagrodzenia za czas choroby, wypłacanego ze środków pracodawcy.
Wynagrodzenie chorobowe - ile dni płaci pracodawca?
Pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe za 33 dni niezdolności do pracy w ciągu roku kalendarzowego. Jeżeli pracownik ma ukończone 50 lat, okres ten jest krótszy i wynosi 14 dni. Obniżony limit obowiązuje jednak dopiero od roku kalendarzowego następującego po roku 50. urodzin.
33 dni - to standardowy limit dla osób, które nie ukończyły 50. roku życia. W tym czasie pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe, a dopiero później świadczenia przejmuje ZUS. Co ważne - ta liczba dni dotyczy sumy wszystkich zwolnień lekarskich w ciągu roku, a nie jednorazowego L4. Czyli jeśli kilka razy będziesz chory, za każdym razem odliczasz te dni od puli 33 lub 14.
Gdy zatrudniasz powyżej 20 osób (liczonych na dzień 30 listopada poprzedniego roku), obowiązuje Cię zasada, że to Ty pokrywasz wynagrodzenie chorobowe przez 33 dni w roku kalendarzowym. W przypadku pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia - tylko przez 14 dni.
14 dni - to limit dla pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia. Po przekroczeniu tej granicy - tylko za 14 dni. Po upływie tych okresów wypłatą zajmuje się ZUS.
Przykład: pracownik 16 czerwca 2024 r. ukończył 50 lat. 33 bądź 14 dni to łączna liczba dni niezdolności do pracy w ciągu roku, to znaczy, że dni wynikające z poszczególnych zwolnień lekarskich są sumowane.
Po wyczerpaniu limitu 33 lub 14 dni pracownik, który nadal choruje, otrzyma już świadczenie z ZUS, czyli zasiłek chorobowy.
Małe firmy a wypłata zasiłku chorobowego
Jeśli w Twoim zakładzie zgłoszonych jest mniej niż 20 osób do ubezpieczenia chorobowego, ZUS wypłaca zasiłek chorobowy już od pierwszego dnia niezdolności do pracy.
Masz mniej niż 20 pracowników? Pracujesz w małej firmie? W takim przypadku od razu w grę wchodzi ZUS. I to całkiem dosłownie - bo to właśnie ZUS wypłaca świadczenie chorobowe już od pierwszego dnia niezdolności do pracy.
W takiej sytuacji należy dopełnić odpowiednich formalności, aby świadczenie zostało wypłacone bez opóźnień. Jako pracodawca lub zleceniodawca musisz przekazać komplet dokumentów do ZUS (np. Z-3, Z-3a lub Z-3b, w zależności od tego, na jakiej podstawie jesteś zatrudniony).
Kiedy ZUS przejmuje wypłatę zasiłku chorobowego?
Zasiłki finansuje i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ale czasami pracodawca, jako płatnik, pośredniczy w ich wypłacie. To czy w danym roku pracodawca będzie płatnikiem zasiłków zależy od tego, jak liczna jest grupa osób, które zgłasza do ubezpieczenia chorobowego. Mowa tu o wszystkich zgłoszonych ubezpieczonych, nie tylko pracownikach. Stan ubezpieczonych weryfikuje się na dzień 30 listopada poprzedniego roku (czyli w roku 2025 będzie to 30 listopada 2024 r.), a jeśli pracodawca w tym dniu nie zgłaszał nikogo, należy ustalić liczbę zgłoszeń w pierwszym miesiącu, w którym zostały one dokonane.
Jeżeli pracodawca wcześniej nie był płatnikiem zasiłków i staje się nim od 1 stycznia danego roku, będzie ustalał uprawnienia i wypłacał wszystkie „nowe” zasiłki, tj. takie, do których prawo powstanie począwszy od 1 stycznia.
Jeśli w poprzednim roku ZUS rozpoczął wypłatę zasiłku, to będzie ją kontynuował aż do zakończenia okresu, za który on przysługuje.
Przykład: 1 października pracownica rozpoczęła urlop macierzyński, który zakończy się 17 lutego następnego roku. Podczas urlopu przysługuje jej zasiłek macierzyński, a jego wypłatę rozpoczął ZUS. Pomimo tego, że od 1 stycznia pracodawca stał się płatnikiem zasiłków, ZUS będzie nadal wypłacał zasiłek aż do końca urlopu, tj. do 17 lutego.
Jeżeli pracodawca, który był płatnikiem zasiłku, z początkiem roku traci to uprawnienie, musi zaprzestać wypłaty zasiłków i przekazać je do wypłaty bezpośrednio przez ZUS.
Termin wypłaty zasiłku chorobowego przez ZUS
Jeśli jako pracodawca przekazałeś do ZUS komplet wymaganych dokumentów dotyczących zasiłku chorobowego pracownika, to Zakład ma formalnie do 30 dni na realizację wypłaty, licząc od dnia otrzymania pełnej dokumentacji. Dobra wiadomość jest taka, że w praktyce przelewy trafiają na konta znacznie szybciej - często nawet po około 14 dniach.
W przypadku prawa do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub w drodze do niej, wypłata następuje w ciągu 30 dni od momentu złożenia kompletu wymaganych dokumentów.
Jeśli mimo upływu dwóch tygodni świadczenie nadal nie zostało wypłacone, warto sprawdzić status sprawy przez PUE ZUS - masz tam możliwość monitorowania, czy dokumentacja została poprawnie zarejestrowana i czy decyzja została już wydana.
Pamiętaj też, że po jakim czasie ZUS wypłaca wypadkowe czy inne zasiłki specjalne (np. 100% za ciążę lub wypadek w drodze do pracy), również zależy od daty dostarczenia kompletnej dokumentacji.
Dodatkowo - jeśli wniosek nie zostanie złożony w odpowiednim terminie, istnieje ryzyko przedawnienia roszczenia, które następuje po 6 miesiącach od końca okresu, za który przysługuje świadczenie.
Obliczanie wynagrodzenia chorobowego
Wynagrodzenie za czas choroby oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i wypłaca za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy.
Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Ustalając podstawę, uwzględniane są konkretne miesiące poprzedzające zwolnienie lekarskie bez względu na to, kiedy nastąpiła wypłata wynagrodzenia.
W sytuacji gdy osoba ubezpieczona otrzymała zwolnienie lekarskie i pracuje krócej niż 12 miesięcy, podstawą wynagrodzenia/zasiłku jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.
Do podstawy wynagrodzenia/zasiłku chorobowego wchodzi nie tylko płaca zasadnicza, ale także inne składniki:
- premie i prowizje (jeżeli są pomniejszane za okres niezdolności do pracy),
- wynagrodzenie urlopowe,
- wynagrodzenie za pracę w nocy i godzinach nadliczbowych,
- inne dodatki i nagrody uzależnione od wykonywania swoich obowiązków - o ile była od nich naliczona składka na wynagrodzenie chorobowe.
Od podstawy wynagrodzenia chorobowego należy odjąć składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz chorobowe, czyli od wyliczonej podstawy należy odliczyć wysokość procentu na składki ubezpieczeń społecznych pokrywanego przez pracownika, czyli 13,71%.
Za jeden dzień niezdolności do pracy osobie ubezpieczonej przysługuje wynagrodzenie w wysokości 1/30 podstawy wymiaru świadczenia chorobowego - podstawę po pomniejszeniu składek dzielimy przez 30 dni (niezależnie od faktycznej liczby dni kalendarzowych w danym miesiącu).
Otrzymany wynik mnożymy przez procent wynagrodzenia przysługującego za okres zwolnienia lekarskiego, co daje nam wynagrodzenie za jeden dzień choroby, które następnie należy przemnożyć przez liczbę dni niezdolności do pracy.
Aby ustalić wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca, dzielimy płacę zasadniczą przez 30. Otrzymaną wartość należy pomnożyć przez liczbę dni kalendarzowych zwolnienia lekarskiego. Powstały wynik odejmuje się od płacy zasadniczej i otrzymuje się wynagrodzenie za dni, w których świadczono pracę.
Wysokość wynagrodzenia chorobowego
| Powód niezdolności do pracy | Procent podstawy wymiaru |
|---|---|
| choroba, odosobnienie w związku z chorobą zakaźną | 80% |
| choroba w trakcie ciąży, wypadek w drodze do pracy lub z pracy, poddanie się badaniom lekarskim w związku z kandydowaniem na dawcę komórek, tkanek i narządów oraz lub zabiegowi pobrania tych organów (tu przysługuje również 100% podstawy zasiłku jeśli pracownik przebywał w szpitalu w tym okresie) | 100% |
Za czas choroby pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu. Gdy jednak niezdolność do pracy jest wynikiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w okresie ciąży lub poddaniem się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddaniem się zabiegowi pobrania komórek tkanek i narządów. Za czas zwolnienia przysługuje 100%.
Pracownicy poddający się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów również mają prawo do 100% wynagrodzenia chorobowego. Pełne świadczenie przysługuje także osobom będącym ofiarami wypadku przy pracy oraz osobom, które oddają narządy lub tkanki do przeszczepu.
Jeśli pracownik przebywa w szpitalu, przysługuje mu zasiłek chorobowy równy 70% podstawy wymiaru zasiłku. Jeśli przekroczył 50. rok życia, otrzymywane przez niego wynagrodzenie chorobowe będzie wynosić 80% podstawy także podczas jego pobytu w szpitalu. Dopiero gdy pracownik będzie przebywał w szpitalu przez czas dłuższy niż 33 dni, wysokość zasiłku spadnie do 70% podstawy.
Kiedy i jakiej wysokości wynagrodzenie chorobowe | BRANŻA TRANSPORTOWA
Kiedy można stracić prawo do zasiłku chorobowego?
Istnieją pewne okoliczności, w wyniku których procedura wypłaty zasiłku chorobowego przez ZUS lub pracodawcę, nie zostanie uruchomiona. Są to sytuacje, w których np. jest się niezdolnym do pracy, ale zachowuje się prawo do wynagrodzenia na podstawie przepisów szczególnych.
Zasiłek nie zostanie wypłacony także w okresie urlopu bezpłatnego lub odbywania kary pozbawienia wolności. Nie dostanie go także ten, kto spowodował wypadek przez nadużycie alkoholu. Zasiłku chorobowego nie otrzymamy także, jeśli w niewłaściwy sposób wykorzystaliśmy zwolnienie lekarskie. Należy przy tym pamiętać, że ZUS może dodatkowo skontrolować osobę przebywającą na zwolnieniu.
Zasiłku nie otrzyma się także, gdy naruszy się przepisy BHP, co przyczyni się do wypadku. Wypłata zasiłku zostanie również wstrzymana, gdy będzie się nietrzeźwym lub pod wpływem środków odurzających.
Twoja niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu (fakt ten jest stwierdzony przez lekarza kodem "C" w zaświadczeniu lekarskim lub w odpowiednim postępowaniu, np. przypadającej w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy (w związku ze śmiercią pracodawcy), za który nie zachowujesz prawa do wynagrodzenia, tj. za okres pierwszych pięciu dni, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu (fakt ten jest stwierdzony przez lekarza kodem ‘’C” w zaświadczeniu lekarskim lub w odpowiednim postępowaniu, np.
Lekarz orzecznik ZUS może skrócić okres Twojego zwolnienia lekarskiego poprzez określenie wcześniejszej daty ustania niezdolności do pracy.
Jeżeli nie spłacisz w całości zadłużenia w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia, prawo do świadczenia przedawni się.
Za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu ubezpieczenia zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni.
tags: #ile #pracodawca #moze #sie #spoznic #z