Koncepcja godziwej płacy, znanej w języku angielskim jako "living wage", jest niezwykle istotna dla zapewnienia pracownikom i ich rodzinom odpowiedniego standardu życia. Choć prawo międzynarodowe i krajowe wskazuje na prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia, praktyka często odbiega od teoretycznych założeń.
Artykuł 23 § 3 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka stanowi, że każdy pracujący ma prawo do odpowiedniego zadowalającego wynagrodzenia, zapewniającego jemu i jego rodzinie egzystencję odpowiadającą godności ludzkiej i uzupełnianego w razie potrzeby innymi środkami pomocy społecznej. Z kolei artykuł 4 § 1 Europejskiej Karty Społecznej (nieratyfikowany przez Polskę) mówi o tym, że „w celu zapewnienia skutecznego wykonywania prawa do sprawiedliwego wynagrodzenia”, strony ratyfikujące Kartę zobowiązują się m.in. do zapewnienia godziwego wynagrodzenia. W Polsce artykuł 13 Kodeksu pracy stanowi: „Pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę”.
Jednakże, czy płaca minimalna zawsze wystarcza na godne życie? Nie zawsze. Właśnie dlatego w wielu krajach powstało obok niej pojęcie płacy godziwej (living wage). Po angielsku - living wage, czyli takie wynagrodzenie, które pozwala pracownikowi i jego rodzinie żyć na godnym poziomie. W teorii taką rolę powinno spełniać wynagrodzenie minimalne, ale w praktyce nie wszędzie wystarcza ono do tego, aby pracując 40 godzin w tygodniu móc się utrzymać.
Definicje i Międzynarodowe Standardy
Organizacje i instytucje zajmujące się polityką wynagrodzeń opracowały wiele definicji płacy godziwej. Ogólnie rzecz biorąc, jest to wynagrodzenie otrzymywane przez pracownika za przepracowanie normatywnego czasu pracy w określonej lokalizacji, wystarczające na zapewnienie sobie i swojej rodzinie przyzwoitego standardu życia.
Jedną z najbardziej znanych współczesnych kampanii na rzecz godziwej płacy prowadzi od 2011 roku brytyjska fundacja Living Wage Foundation. Według tej organizacji, w Londynie godziwa płaca wynosi 10,55 funta za godzinę, a w pozostałej części Wielkiej Brytanii - 9 funtów za godzinę. W Irlandii stawka ta wynosi 12,30 euro za godzinę.
Godziwa Płaca w Praktyce
W Wielkiej Brytanii godziwa płaca jest obowiązkowa dla pracowników od 25 roku życia i wynosi 8,21 funta za godzinę. Młodszym pracownikom przysługują niższe stawki: dla osób w wieku 21-24 lat jest to 7,70 funta, 18-20 lat - 6,15 funta, a dla nastolatków w wieku 16-17 lat - 4,35 funta na godzinę. Living Wage Foundation podaje, że ponad 5 tysięcy pracodawców w Wielkiej Brytanii dobrowolnie stosuje zasady godziwej płacy.
Godziwa płaca obowiązuje również w niektórych miastach Stanów Zjednoczonych, takich jak Santa Fe, Albuquerque, Waszyngton czy San Francisco, gdzie lokalne władze wprowadziły ją jako minimalne wynagrodzenie przewyższające ogólnokrajową płacę minimalną.
Angielskie Terminy Związane z Wynagrodzeniem
W języku angielskim istnieje kilka słów określających wynagrodzenie:
- Salary: zazwyczaj odnosi się do stałego, rocznego wynagrodzenia, często wypłacanego w miesięcznych ratach. Jest to typowe dla pracowników umysłowych i kadry zarządzającej.
- Pay: ogólne określenie wynagrodzenia, może być używane zamiennie z "salary" lub jako bardziej potoczne określenie pensji.
- Wages: zazwyczaj odnosi się do wynagrodzenia wypłacanego pracownikom fizycznym, często według stawki godzinowej lub dziennej.
Dodatkowo, w angielskim używa się terminów:
- Hourly rate: stawka godzinowa.
- Commission: prowizja, która może być dodatkiem do pensji lub głównym źródłem dochodu.
Przykłady użycia:
- "This is your starting salary." (To jest twoje wyjściowe wynagrodzenie.)
- "What’s the pay like?" (Jakie jest wynagrodzenie?)
- "I’ll give you a fair wage and a place to stay." (Dam ci godziwą płacę i miejsce na nocleg.)
- "That’s three months’ wages." (To 3 miesięczna pensja.)
- "What’s the minimum wage around here?" (Jaka jest płaca minimalna w tej okolicy?)
- "Shall I tell you what Neil’s done? He’s frozen any wage increases." (Mam Ci powiedzieć co Neil zrobił? Zamroził jakiekolwiek podwyżki płac.)
- "Garbage collectors make good wages, they have good benefits." (Śmieciarze zarabiają dobre pieniądze, dostają dobre benefity.)
- "Have you seen my hourly rate?" (Widziałeś moją stawkę godzinową?)
- "You know I’m hourly, right?" (Wiesz, że rozliczam za godzinę, prawda?)
- "So, I’m on an hourly rate. Could we just move it along?" (Mam stawkę godzinową. Możemy to przyspieszyć?)
- "Do you work on commission?" (Jesteś na prowizji?)
- "I make 5.15 plus commission." (Zarabiam 5.15 plus prowizja.)
Polska Perspektywa
W Polsce, mimo że pojęcie płacy godziwej nie jest tak formalnie ugruntowane jak płaca minimalna, coraz częściej mówi się o potrzebie zapewnienia pracownikom dochodu pozwalającego na godne życie. Program 500+ jest jednym z działań mających na celu wsparcie gospodarstw domowych, choć nie jest bezpośrednio związany z płacą za pracę. Należy również pamiętać o problemie szarej strefy, gdzie płaca minimalna i godziwa nie obowiązują.
Czy w 2026 będziemy uciekać z Polski? [10 pytań - szczery wywiad z Profesorem Modzelewskim]
Securitas uznaje znaczenie godziwych wynagrodzeń i rozsądnych godzin pracy. Wiele firm, w tym Flint Group, podkreśla znaczenie uczciwych warunków pracy i sprawiedliwych płac, gwarantując ustawową, minimalną pensję krajową. Pracownik ma prawo do uczciwego wynagrodzenia i godności w miejscu pracy. Musimy stworzyć warunki, w których pracujące kobiety będą miały swoje prawa, będą mogły bezkarnie realizować się w roli matek i pracowników, a ich zarobki i emerytury lub renty zapewnią im godne życie.
Należy dążyć do tworzenia większej liczby miejsc pracy z pełnymi prawami i uczciwymi płacami. Kwota potrącenia musi być naliczona w uczciwy i rozsądny sposób, uwzględniający warunki finansowe pracownika, w tym wysokość jego wynagrodzenia.
tags: #godziwa #placa #po #angielsku