Zmiany dotyczące naboru do Narodowych Sił Rezerwowych i służby w nich, w tym przepisy dotyczące utraconych zarobków i rekompensat dla pracodawców zawierają przyjęte we wtorek przez rząd założenia projektu nowelizacji dwóch ustaw.
Jak podało Centrum Informacyjne Rządu, projekty ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP oraz ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych mają usprawnić organizację i funkcjonowanie NSR.
Zaproponowano rozwiązania, które usprawniają organizację i funkcjonowanie Narodowych Sił Rezerwowych (NSR).
Z dotychczasowego funkcjonowania NSR wynika, że zasadne jest skorygowanie prawa, które pozwoli zwiększyć atrakcyjność tej służby i ściślej powiązać ją z działalnością jednostek wojskowych.
Nowe regulacje powinny zachęcić do pełnienia obowiązków w ochotniczej służbie wojskowej oraz podnieść efektywność wykonywania zadań służbowych.
Rezultatem wprowadzanych regulacji ma być także prostszy proces administrowania rezerwami osobowymi, który stanowi główny element ich przygotowania na czas mobilizacji i wojny, a także bardziej racjonalne wydatkowanie środków na uposażenia tej grupy żołnierzy.
Zmiany w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej
Zmiana ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej przewiduje modyfikację obowiązujących przepisów dotyczących:
Naboru i uzupełniania stanowisk służbowych do NSR
- Przewidziano możliwość pisemnego aneksowania kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach NSR.
- Umożliwiono nadawanie przydziałów kryzysowych również żołnierzom zwalnianym z czynnej służby wojskowej.
- Określono przesłanki dokonywania zmiany przydziału kryzysowego.
- Zniesiono górną granicę (15 lat) pozostawania na przydziale kryzysowym.
- Wprowadzono instytucję zawieszenia przydziału kryzysowego dla kobiet w ciąży i podczas urlopu macierzyńskiego.
- Zmodyfikowano system powoływania żołnierzy rezerwy na przydziałach kryzysowych do czynnej służby wojskowej.
Narodowe Siły Rezerwowe tworzą żołnierze rezerwy, którym nadano przydziały kryzysowe (art. 99a ust. 1). Zasoby osobowe na potrzeby Narodowych Sił Rezerwowych tworzą osoby podlegające obowiązkowi służby wojskowej będące żołnierzami rezerwy i zdolne do czynnej służby wojskowej, w tym do zawodowej służby wojskowej, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt lat życia, a posiadające stopień podoficerski lub oficerski sześćdziesiąt lat życia (art. 58 ust. 1). Kandydat do objęcia obowiązków w ramach NSR powinien spełniać ogólne wymagania dotyczące osób powoływanych do czynnej służby wojskowej (obywatelstwo polskie, odpowiedni wiek życia oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia czynnej służby wojskowej) (art. 58 ust. 2). Żołnierzami rezerwy są osoby, które złożyły przysięgę wojskową i zostały przeniesione do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlegają obowiązkowi służby wojskowej (art. 58 ust. 3). Tytuł żołnierza rezerwy zachowały osoby posiadające dotychczas ten tytuł, pomimo że nie pełniły wcześniej czynnej służby wojskowej. Osoby te będą jednak dalej traktowane w zakresie obowiązku służby wojskowej jak osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy (art. 58 ust. 4).
Zawarcie kontraktu może być również uzależnione od posiadania przez żołnierza rezerwy orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o jego zdolności do pełnienia służby poza granicami kraju oraz poświadczenia bezpieczeństwa. Dowódca jednostki wojskowej lub wojskowy komendant uzupełnień, przed zawarciem kontraktu, może wystąpić z wnioskiem o wydanie przez odpowiednią służbę ochrony państwa poświadczenia bezpieczeństwa (art. 99a ust. 3).
Ochotnicy posiadający uregulowany stosunek do służby wojskowej, a także inne osoby niepodlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia wojskowego, mogą pełnić na ich wniosek lub za ich zgodą służbę przygotowawczą. Służby przygotowawczej nie pełni się w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego (art. 98a ust. 1). Żołnierzy służby przygotowawczej kształci się w szkołach wojskowych i ośrodkach szkolenia. Żołnierzy służby przygotowawczej kształconych na potrzeby korpusu szeregowych w ramach tego kształcenia można również szkolić w jednostkach wojskowych. Służba przygotowawcza kończy się egzaminem (art. 98a ust. 2). Służba przygotowawcza w przypadku studentów uczelni wyższych może być pełniona w kilku okresach w czasie letnich przerw wakacyjnych (art. 98a ust. 3). Żołnierza, który wcześniej nie pełnił czynnej służby wojskowej, w tym zawodowej służby wojskowej lub służby kandydackiej, z dniem zwolnienia ze służby przygotowawczej komendant szkoły wojskowej lub ośrodka szkolenia albo dowódca jednostki wojskowej przenosi do rezerwy (art. 98b). W przypadku zwolnienia żołnierza ze służby przygotowawczej lub odmowy przyjęcia przez niego przydziału kryzysowego żołnierz ten nie ponosi kosztów, związanych z przebiegiem tej służby, także w przypadku niepodjęcia przez niego, w innej formie, czynnej służby wojskowej (art. 98e ust. 1). Okres pełnienia służby przygotowawczej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia w zakresie wszystkich uprawnień wynikających ze stosunku pracy (art. 98f).
Kobiety będą mogły objąć obowiązki w ramach NSR na zasadach ogólnych. Decydują kwalifikacje i potrzeby Sił Zbrojnych. Warunkiem koniecznym jest uprzednie pełnienie czynnej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy. Przydział kryzysowy można nadać na okres od 2 do 6 lat, z możliwością jego ponownego nadania, jednak na łączny okres nie dłuższy niż 15 lat. Nadanie przydziału kryzysowego następuje w formie karty przydziału kryzysowego stanowiącej decyzję administracyjną. W karcie przydziału kryzysowego nie podaje się uzasadnienia (art. 59b ust. 1).
Do czasu wygaśnięcia lub unieważnienia przydziału kryzysowego żołnierz rezerwy jest obowiązany do wykonywania obowiązków wynikających z tego przydziału (art. 59b ust. 2).
Pisemne aneksowanie kontraktów, więcej pieniędzy za wojskowe ćwiczenia, możliwość kształcenia się na koszt armii i udogodnienia dla pracodawców - to jedynie kilka zmian w ustawie o powszechnym obowiązku obrony. Przepisy, które mają uatrakcyjnić służbę w Narodowych Siłach Rezerwowych dziś wchodzą w życie.
Narodowe Siły Rezerwowe powstały w 2010 roku. Składają się z ochotników- żołnierzy rezerwy, którzy podpisali kontrakty i pozostają w dyspozycji do służby w razie zagrożeń militarnych i niemilitarnych. Szkoleni są przez wojsko w ramach okresowych ćwiczeń.
W ubiegłym roku, po trzech latach funkcjonowania NSR rząd i ministerstwo obrony zaproponowali wprowadzenie zmian, które mają uczynić służbę w rezerwie bardziej efektywną. W efekcie obowiązująca od dziś nowelizacja ustawy wprowadza szereg przepisów korzystnych dla żołnierzy Narodowych Sił Rezerwowych.
Przewidują one m.in. możliwość pisemnego aneksowania kontraktów i zmiany ich treści, bez potrzeby zawierania nowego kontraktu i wymaganego dotychczas ponownego sprawdzania kandydata. Dzięki temu, gdy wojskowy znajdzie się w innej jednostce lub na innym stanowisku, nie będzie musiał tak jak dotychczas kolejny raz przechodzić procedury związanej z zawarciem umowy. W przypadku kobiet żołnierzy NSR przydział kryzysowy będzie zawieszany na czas ciąży i odwieszany po porodzie, bez ponownej procedury przyznawania.
Zamiast maksymalnego okresu 15 lat przebywania na tzw. przydziale kryzysowym , od dziś żołnierze NSR mogą służyć w wojsku bez ograniczeń czasowych. Jedyną barierą pozostaje wiek ochotnika odpowiedni dla stopnia wojskowego - 50 lat dla szeregowych i 60 lat dla podoficerów i oficerów.
Nowe przepisy mają też zachęcić rezerwistów do związania się z armią na dłużej. Wojsko będzie mogło dofinansować naukę lub staż żołnierza, jednak o zwrot pieniędzy za np. kursy wojskowe czy szkolenia na rynku cywilnym będzie on mógł się starać po trzech latach służby w NSR. Finansowo premiowani będą żołnierze podnoszący swoje kwalifikacje.
Na korzyść żołnierzy zmieniono zasady zapłaty za udział w ćwiczeniach. Ich wysokość nie będzie, jak dotąd, zależna od posiadanego stopnia wojskowego, ale od zajmowanego stanowiska.
- Nowe przepisy umożliwią zagospodarowanie na potrzeby sił zbrojnych większej liczby ochotników do służby w NSR. Mamy nadzieję, że system zachęt dla ochotników sprawi, że służba w NSR będzie jeszcze bardziej atrakcyjna dla młodych ludzi- mówi płk Roman Siciński, szef Oddziału Uzupełnień Pokojowych i Służby Wojskowej w Zarządzie Organizacji i Uzupełnień Sztabu Generalnego WP.
Szkolenia żołnierzy rezerwy w ramach NSR
Aby zwiększyć poziom wyszkolenia żołnierzy rezerwy zaproponowano:
- Ochotnicze odbywanie jednodniowych ćwiczeń wojskowych przez żołnierzy NSR.
- Odbywanie ćwiczeń wojskowych w uczelniach i szkołach wojskowych oraz ośrodkach szkolenia.
- Ustawowe zapewnienie możliwości pełnienia okresowej służby wojskowej przez żołnierzy rezerwy nie posiadających nadanych przydziałów kryzysowych.
Żołnierze rezerwy posiadający nadane przydziały kryzysowe (art. 101 ust. 1) ćwiczenia wojskowe rotacyjne będą trwały łącznie do 30 dni i będą odbywane z przerwami w określonych dniach w ciągu danego roku kalendarzowego. Dni, w których odbywane są ćwiczenia wojskowe rotacyjne ustala się w formie zbiorowego wykazu przez dowódcę jednostki wojskowej, do której żołnierze rezerwy posiadają nadane przydziały kryzysowe. Wykaz można zmieniać tylko za zgodą żołnierza rezerwy. Żołnierz rezerwy po zapoznaniu się z wykazem, informuje niezwłocznie swojego pracodawcę o dniach, w których będzie odbywał ćwiczenia wojskowe rotacyjne (art. 101 ust. 2).
Ćwiczenia wojskowe rotacyjne przeznaczone są dla celów szkoleniowych, podtrzymania więzi żołnierza rezerwy z jednostką wojskową, praktycznego wykonywania zadań na stanowiskach służbowych, zgrywania pododdziałów i przygotowania do okresowej służby wojskowej.
Żołnierz rezerwy w ramach NSR może zostać wyznaczony lub skierowany do pełnienia czynnej służby wojskowej poza granicami państwa. Pełnienie tej służby może nastąpić w ramach okresowej służby wojskowej (art. 108 ust. 5 ustawy).
System motywacyjny i zachęty do służby oraz podnoszenia kwalifikacji przez żołnierzy rezerwy w ramach NSR
Chodzi głównie o stworzenie warunków zachęcających do pozostawania na przydziałach kryzysowych i zwiększenie atrakcyjności wykonywania obowiązków w ramach NSR, a także ograniczenie zjawiska zwalniania się żołnierzy ze służby przygotowawczej przed jej ukończeniem.
W tym celu zaproponowano możliwość organizowania szkoleń lub rekompensowania kosztów indywidualnego nabycia (przez żołnierzy rezerwy) kwalifikacji na cywilnym rynku pracy, które byłyby przydatne w wojsku.
Regulacje te będą korzystne zarówno dla Sił Zbrojnych RP, żołnierzy rezerwy, ale też dla ich pracodawców.
Przewidziano dostosowanie sposobu określania wysokości świadczenia pieniężnego, rekompensującego utracone zarobki w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych - do bardziej korzystnych zasad, stosowanych przy naliczaniu wynagrodzeń przez pracodawców.
Zmiany w ustawie o uposażeniu żołnierzy niezawodowych
Proponowana nowelizacja ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych zakłada:
- Naliczanie uposażenia dla żołnierzy rezerwy z tytułu ćwiczeń wojskowych według stopnia etatowego zajmowanego stanowiska służbowego, a nie jak dotychczas, według posiadanego stopnia wojskowego. Zmiana ta dotyczy wprowadzenia korzystniejszego sposobu określania wysokości uposażenia dla żołnierzy rezerwy odbywających ćwiczenia wojskowe.
- Wprowadzenie dodatku motywacyjnego za posiadanie klas kwalifikacyjnych dla żołnierzy rezerwy pełniących czynną służbę wojskową. Założono przyznanie żołnierzom rezerwy, pełniącym czynną służbę wojskową, dodatku motywacyjnego za posiadanie klas kwalifikacyjnych - o ile uzyskali oni w ostatniej opinii służbowej pozytywną ocenę. Regulacje te obejmą nie tylko podoficerów i szeregowych rezerwy, ale także oficerów rezerwy.
- Wprowadzenie mechanizmów utraty lub ograniczenia świadczeń pieniężnych z powodu zwolnienia ze służby przygotowawczej przed ustalonym czasem jej trwania. Założono wprowadzenie zasady, że prawo do uposażenia w przypadku pełnienia służby przygotowawczej przysługuje za czas jej odbywania. Oznacza to, że miesięczne uposażenie byłoby wypłacane z „dołu” za faktyczny okres jej pełnienia, a nie jak dotychczas z „góry”. Przewidziano także możliwość wcześniejszej wypłaty części tego uposażenia w formie zaliczki. Zaproponowano pozbawienie żołnierza prawa do odprawy - po zwolnieniu się z czynnej służby przygotowawczej przed terminem.
Relacje z pracodawcami
Na podstawie nowych przepisów, wojskowy komendant uzupełnień będzie zobowiązany do informowania pracodawcy o powołaniu jego pracownika do czynnej służby wojskowej.
Z kolei pracodawca mógłby wnioskować o zmianę terminu powołania pracownika na rotacyjne ćwiczenia wojskowe, jeśli jest on niezbędny w tym czasie w przedsiębiorstwie.
Zaproponowano ułatwienie procedury wnioskowania przez pracodawcę o wypłatę rekompensaty kosztów poniesionych na zastępstwo za pracownika pełniącego czynną służbę wojskową (pracodawca będzie miał na to 90 dni, a nie jak obecnie 30, co ułatwi mu zgromadzenie odpowiedniej dokumentacji do wniosku).
Przepisy te będą korzystne zarówno dla Sił Zbrojnych RP, żołnierzy rezerwy, ale też dla ich pracodawców.
Przewidziano dostosowanie sposobu określania wysokości świadczenia pieniężnego, rekompensującego utracone zarobki w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych - do bardziej korzystnych zasad, stosowanych przy naliczaniu wynagrodzeń przez pracodawców.
Pracodawcy zatrudniającemu pracownika, będącego żołnierzem rezerwy i posiadającym nadany przydział kryzysowy, przysługiwać będzie świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej przez tego żołnierza (art. 134a ustawy). Świadczenie obejmie wyłącznie rekompensatę kosztów, bez kwot wynagrodzenia, poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika w celu zastępstwa żołnierza rezerwy w czasie pełnienia przez niego czynnej służby wojskowej lub z tytułu powierzenia tego zastępstwa innemu pracownikowi, a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy przed jego powołaniem po raz pierwszy do okresowej służby wojskowej. Świadczenie wypłacane będzie na udokumentowany wniosek pracodawcy. Kwotę świadczenia ustali Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego.
Stosunek pracy pracownika odbywającego służbę wojskową podlega ochronie, a okres pełnionej służby jest zaliczany do pracowniczego stażu pracy. Ochrona zatrudnienia żołnierza obejmuje także gwarancję zatrudnienia po odbyciu służby.
Ochrona stosunku pracy w dwóch przypadkach: W okresie między dniem doręczenia pracownikowi karty powołania do czynnej służby wojskowej a jej odbyciem stosunek pracy nie może być przez pracodawcę wypowiedziany ani rozwiązany (art. 118 ust. 1 ustawy). Gdyby okres dokonany przez pracodawcę lub przez pracownika wypowiedzenia upływał po dniu doręczenia pracownikowi karty powołania do czynnej służby wojskowej, wypowiedzenie staje się bezskuteczne, a rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić tylko na wyraźne żądanie pracownika (art. 118 ust. 2).
WAŻNE! Szczególna ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy dotyczy umów o pracę na okres próbny. W razie upływu okresu próbnego po powołaniu pracownika do czynnej służby, umowę o pracę uważa się za zawartą na czas nieokreślony (art. 118 ust. 3 ustawy). Oznacza to, że taka umowa przekształcona z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony będzie gwarancją powrotu do pracy po odbyciu służby. Z kolei umowy zawarte na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy ulegają rozwiązaniu z upływem terminu określonego w tych umowach.
Ochrona ww. stosunków pracy w powyższym okresie nie obowiązuje, jeżeli:
- Pracodawca ma podstawę do tego, aby rozwiązać z pracownikiem umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
- Ogłoszono upadłość lub likwidację zakładu pracy.
Wówczas rozwiązanie stosunku pracy następuje na zasadach ogólnych.
W okresie posiadania przydziału kryzysowego przez żołnierza rezerwy NSR będącego pracownikiem stosunek pracy również nie może być przez pracodawcę wypowiedziany ani rozwiązany (art. 118a ust. 1 ustawy). Posiadanie przydziału kryzysowego oznacza podpisanie kontraktu i otrzymanie karty przydziału kryzysowego, która zobowiązuje do służby i odbycia co roku 30 dni ćwiczeń. Do NSR mogą należeć żołnierze rezerwy, na co dzień zatrudnieni w zakładzie pracy. Wówczas pracodawca zostanie powiadomiony przez wojsko, że jego pracownik otrzymał przydział kryzysowy.
W przypadku posiadania przydziału kryzysowego pracodawca rozwiąże stosunek pracy z pracownikiem (umowa na okres próbny, na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy), jeśli ma podstawę do rozwiązania go bez wypowiedzenia z winy pracownika oraz w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu pracy albo likwidacji stanowiska pracy, a także w przypadkach określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Wówczas rozwiązanie stosunku pracy następuje także na zasadach ogólnych.
Dopuszczalne jest, aby w okresie odbywania służby wojskowej rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na mocy porozumienia stron oraz przez rozwiązanie przez pracownika umowy w trybie określonym w art. 55 k.p.
Ochrona zatrudnienia żołnierza obejmuje także gwarancję zatrudnienia po odbyciu służby. Jedynym warunkiem, jaki musi w tym celu spełnić pracownik, jest zgłoszenie powrotu do pracy w ciągu 30 dni po odbyciu służby wojskowej. W takim przypadku pracodawca, który zatrudniał pracownika w dniu powołania do czynnej służby wojskowej, ma obowiązek zatrudnić go na poprzednio zajmowanym stanowisku pracy lub na stanowisku równorzędnym pod względem rodzaju pracy oraz wynagrodzenia (art. 122 ustawy). W razie niezgłoszenia się pracownika w terminie 30 dni od zwolnienia ze służby stosunek pracy wygasa, chyba że niezachowanie terminu nastąpiło z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność pracownika w pracy, np. z powodu choroby.
Zaliczenie okresu odbytej służby do stażu pracy
Okres czynnej służby wojskowej jest zaliczany do pracowniczego stażu pracy na warunkach określonych w art. 120 ustawy i zależy od terminu podjęcia pracy po zakończeniu służby.
Tylko takiemu pracownikowi, który w ciągu 30 dni od dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej podjął pracę u pracodawcy, u którego był zatrudniony w dniu powołania do tej służby, czas jej odbywania wlicza się do okresu zatrudnienia u tego pracodawcy - w zakresie wszystkich uprawnień wynikających ze stosunku pracy - w tym do okresu uprawniającego do dodatku stażowego.
Z kolei pracownik, który:
- W ciągu 30 dni od dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej podejmie pracę po raz pierwszy lub u innego pracodawcy niż ten, u którego był zatrudniony w dniu powołania do tej służby.
- Podejmie pracę po upływie 30 dni od dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej.
- czas odbywania służby wojskowej ma wliczany do okresu zatrudnienia wymaganego do nabywania lub zachowania uprawnień wynikających ze stosunku pracy, z wyjątkiem uprawnień przysługujących wyłącznie pracownikom u pracodawcy, u którego podjęli pracę.
W praktyce oznacza to konieczność zaliczenia czasu służby do okresu, od którego zależą uprawnienia w zakresie urlopu wypoczynkowego, odprawy pośmiertnej czy też uprawnień emerytalno-rentowych. Jednak te okresy odbywania służby nie będą podlegały zaliczeniu do stażu pracowniczego uprawniającego do dodatku stażowego.
CO MUSISZ WIEDZIEĆ ZANIM DOŁĄCZYSZ DO REZERWY ARMII!
Usprawnienie administracji wojskowej
W ramach usprawniania administracji wojskowej zdecydowano, że terenowe organy administracji wojskowej (TOAW: wojewódzkie sztaby wojskowe i wojskowe komendy uzupełnień) zostaną podporządkowane ministrowi obrony narodowej (obecnie kieruje nimi szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych).
Uprości to administrowanie rezerwami osobowymi, co jest ważnym elementem przygotowania ich na czas mobilizacji i wojny.
Oznacza to także skrócenie procesu decyzyjnego, a także zwiększenie efektywności funkcjonowania wojewódzkich sztabów wojskowych oraz wojskowych komend uzupełnień.
Skutki finansowe przyjętych rozwiązań (w obydwu ustawach) wyniosą łącznie ok. Data dodania: 30.10.2012 | 17:19
tags: #etat #dla #nsr #sluzba #wojskowa