Przedsiębiorcy zajmujący się działalnością budowlaną w zakresie budownictwa mieszkaniowego często poszukują możliwości stosowania obniżonej stawki podatku VAT. W związku z tym kluczowe staje się precyzyjne określenie, jakie konkretnie czynności mogą korzystać z 8% stawki podatku VAT. W niniejszym artykule przeanalizujemy przypadek budowy ogrodzenia wokół budynku mieszkalnego, odpowiadając na pytanie, jaka stawka VAT powinna zostać zastosowana.
Obniżona stawka 8% VAT - kiedy ma zastosowanie?
Podstawą prawną dla stosowania obniżonej stawki VAT jest ustawa o podatku od towarów i usług. Artykuł 41 ust. 12 tej ustawy stanowi, że obniżona stawka 8% ma zastosowanie m.in. do robót budowlanych wykonywanych w obiektach budowlanych lub ich częściach zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.
Przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym rozumie się:
- obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych;
- lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 12;
- obiekty sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w klasie ex 1264 - wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i z niepełnosprawnościami;
- mikroinstalację, o której mowa w art. 2 pkt 19 Ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii.
Według podziału obiektów budowlanych na sekcje i działy w PKOB, w dziale 11 mieszczą się budynki mieszkalne, natomiast w dziale 12 budynki niemieszkalne. Dział 11 PKOB obejmuje 3 grupy: budynki mieszkalne jednorodzinne (111), budynki o 2 mieszkaniach i wielomieszkaniowe (112), budynki zbiorowego zamieszkania (113). Klasa 1130 - Budynki zbiorowego zamieszkania obejmuje m.in.: budynki mieszkalne dla ludzi starszych, studentów, dzieci i innych grup społecznych, np. domy opieki społecznej, hotele robotnicze, internaty i bursy szkolne, domy studenckie, domy dziecka, domy dla bezdomnych itp.
Ponadto, zgodnie z art. 41 ust. 12b ustawy o VAT, do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym nie zalicza się:
- budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m²;
- lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m².
Z powyższych przepisów wynika, że aby zastosować obniżoną stawkę VAT, niezbędne jest określenie, czy dany obiekt kwalifikuje się do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym i jakie pełni funkcje - mieszkalne czy użytkowe. Preferencyjna stawka VAT dotyczy tylko czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy, wykonywanych w obiektach budowlanych zaliczanych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.
Warunkiem zastosowania stawki 8% na podstawie art. 41 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek:
- Zakres wykonywanych czynności musi dotyczyć budowy, przebudowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji budynków lub ich dostawy.
- Budynki lub ich części, których dotyczą ww. czynności, muszą być zaliczane do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.
Warto zaznaczyć, że obniżona stawka podatku VAT jest stosowana głównie do dostawy towarów oraz świadczenia usług związanych z budynkami mieszkalnymi.
Wyjaśnienie pojęcia budynku mieszkalnego i urządzenia budowlanego
Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, budynki to zadaszone obiekty budowlane wraz z wbudowanymi instalacjami i urządzeniami technicznymi, wykorzystywane dla potrzeb stałych. Przystosowane są do przebywania ludzi, zwierząt lub ochrony przedmiotów. Budynki mieszkalne to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. Budynki niemieszkalne to obiekty budowlane wykorzystywane głównie dla potrzeb niemieszkalnych.
Część „mieszkaniowa” budynku mieszkalnego obejmuje pomieszczenia mieszkalne (kuchnie, pokoje wypoczynkowe, sypialnie), pomieszczenia pomocnicze, piwnice oraz pomieszczenia ogólnego użytkowania (np. wózkarnie, suszarnie).
Z uregulowań zawartych w ustawie Prawo budowlane wynika, że pod pojęciem obiektu budowlanego rozumie się budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Ponadto, jak stanowi art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Przepisy prawa w wyraźny sposób oddzielają budynek mieszkalny od urządzeń budowlanych. W świetle przepisów prawa ogrodzenia wokół budynku mieszkalnego nie należy kwalifikować jako część budynku mieszkalnego, lecz jako urządzenie budowlane.
Stawka VAT na montaż ogrodzenia
Preferencyjna stawka 8% VAT znajduje zastosowanie do budynków mieszkalnych, ale nie do urządzeń budowlanych, nawet jeśli są one ściśle związane z budynkiem. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, do prac budowlanych wykonywanych poza budynkiem mieszkalnym, takich jak ogrodzenia, nie można stosować stawki preferencyjnej VAT 8%. Usługi dotyczące infrastruktury towarzyszącej są opodatkowane według stawki VAT 23%.
W konsekwencji, jeżeli przedsiębiorca wykonuje usługę budowy domu jednorodzinnego wraz ze wzniesieniem ogrodzenia, to do budowy domu zastosuje stawkę 8% VAT, natomiast stawka VAT na montaż ogrodzenia wyniesie 23% VAT.
Ogrodzenie jest traktowane jako urządzenie budowlane, zatem jego budowa będzie podlegać opodatkowaniu 23% stawką podatku od towarów i usług.
Dostawa samego towaru a usługa montażu
Samą sprzedaż towaru, na przykład drzwi bez montażu, zazwyczaj opodatkowuje się podstawową stawką 23%. Jeżeli jednak dostawa towaru jest połączona z usługą montażu, a całość ma charakter prac budowlanych wykonywanych na obiekcie mieszkalnym, możliwe jest zastosowanie 8% stawki VAT.
W praktyce ustawodawca i organy podatkowe stosują limity powierzchni: dla lokalu mieszkalnego limit to 150 m², dla budynku jednorodzinnego - 300 m². Gdy inwestycja przekracza te limity, 8% VAT stosuje się do części mieszczącej się w limicie, a nadwyżka może być opodatkowana 23%.
Aby skorzystać z 8% stawki VAT, należy udokumentować, że obiekt ma przeznaczenie mieszkalne (np. decyzja o warunkach zabudowy, zgłoszenie budowy, projekt, protokół odbioru, wyliczenie powierzchni użytkowej).
Drzwi tarasowe i techniczne - stawka VAT
Drzwi tarasowe, podobnie jak drzwi zewnętrzne, podlegają różnym stawkom VAT w zależności od sytuacji: sam produkt opodatkowany jest stawką 23%, natomiast montaż w ramach robót budowlanych/wykończeniowych w mieszkaniu/domu może być objęty stawką 8% (przy spełnieniu warunków budownictwa mieszkaniowego).
Drzwi techniczne, jeśli dotyczą części budynku o charakterze niemieszkalnym lub lokalu użytkowego, podlegają opodatkowaniu stawką 23%.
Stanowisko sądów administracyjnych w sprawie ogrodzeń
W praktyce podatkowej budowa ogrodzeń co do zasady podlega opodatkowaniu stawką VAT 23%, niezależnie od tego, czy ogrodzenie powstaje przy domu jednorodzinnym, czy przy innym obiekcie. Organy podatkowe oraz sądy administracyjne konsekwentnie uznają, że ogrodzenie nie stanowi części budynku mieszkalnego, lecz element zagospodarowania terenu.
Takie stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygnaturze I FSK 918/11 z 17 kwietnia 2012 roku. Sąd uznał, że sprzedaż działki gruntu, ogrodzonej siatką na słupkach betonowych, nie może być traktowana jako dostawa budowli w rozumieniu przepisów o VAT, gdyż sensem ekonomicznym tej czynności jest sprzedaż gruntu, a nie ogrodzenia. Siatka ogrodzeniowa nie pełni samodzielnych funkcji budowlanych; jej celem jest wydzielenie granic działki i jej zabezpieczenie. Również w rozumieniu Prawa budowlanego ogrodzenie nie jest budowlą, lecz jedynie urządzeniem budowlanym.
Matryca stawek VAT - praktyczny poradnik
Z uwagi na powyższe, NSA zgodził się ze stanowiskiem, że w opisanym stanie faktycznym będzie miała miejsce dostawa niezabudowanej, ogrodzonej działki gruntu, a nie dostawa budowli w postaci siatki ogrodzeniowej. Zatem zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT, odnoszące się do dostawy budowli, nie ma zastosowania.
Klasyfikacja PKWiU a stawka VAT
Klasyfikacja statystyczna wyrobów i usług (PKWiU) odgrywa rolę w ustalaniu właściwej stawki VAT. Przykładowo, w kontekście wyrobów metalowych:
| Symbol PKWiU 2008 | Nazwa grupowania | Stawka VAT |
|---|---|---|
| 25.11.10.0 | Budynki prefabrykowane z metalu | poniżej 23% |
| 25.12.10.0 | Drzwi i progi drzwiowe, okna i ramy do nich, bramy, żaluzje oraz ścianki działowe mocowane do podłogi, z metalu | poniżej 23% |
| 25.11.2 | Konstrukcyjne wyroby metalowe i ich części | poniżej 23% |
Należy jednak pamiętać, że sama klasyfikacja według PKWiU nie zawsze jest wystarczająca do jednoznacznego określenia stawki VAT. Kluczowe jest również przeznaczenie danego towaru lub usługi oraz kontekst, w jakim są one świadczone.
Klauzula informacyjna: Powyższe informacje mają charakter ogólny i zostały opracowane na podstawie aktualnych przepisów ustawy o VAT oraz utrwalonej praktyki interpretacyjnej organów podatkowych.
tags: #drut #ogrodzeniowy #stawka #vat