Nauczyciele w Polsce mają możliwość podejmowania dodatkowego zatrudnienia, co jest uregulowane przez przepisy prawa oświatowego. Zrozumienie tych regulacji jest kluczowe zarówno dla samych nauczycieli, jak i dla dyrektorów szkół. Wprowadzenie reformy systemu oświaty w latach 2017-2019 przyniosło ze sobą pewne zmiany w tej kwestii, wprowadzając okresowe ograniczenia w podejmowaniu dodatkowego zatrudnienia.
Okresowe ograniczenia w dodatkowym zatrudnieniu
W okresie od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2019 r. obowiązywało ograniczenie w podejmowaniu dodatkowego zatrudnienia przez nauczycieli. Zgodnie z art. 222 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe, podjęcie lub kontynuowanie dodatkowego zatrudnienia na podstawie stosunku pracy w innej szkole przez nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć wymagało uzyskania pisemnej zgody dyrektora szkoły wskazanej jako podstawowe miejsce zatrudnienia. Ten przepis odnosił się zarówno do nauczycieli szkół samorządowych, jak i szkół niesamorządowych, o ile byli oni zatrudnieni na podstawie stosunku pracy.
Kiedy zgoda dyrektora nie jest wymagana?
Przepisy te miały swoje wyjątki. Zgoda dyrektora nie była wymagana w przypadku podjęcia dodatkowego zatrudnienia w miejscu innym niż szkoła (np. przedszkole, placówka lub zespół), a także na innej podstawie niż stosunek pracy, np. umowa cywilnoprawna.
Przykład 1: Nauczyciel informatyki i techniki, będący jednocześnie zatrudniony w spółce w niepełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku programisty, mógł kontynuować to zatrudnienie po 31 sierpnia 2017 r. bez zgody dyrektora szkoły, ponieważ nie była to praca na podstawie stosunku pracy w innej szkole.
Przykład 2: Nauczyciel języka francuskiego zatrudniony w liceum ogólnokształcącym zawarł bez zgody dyrektora umowę zlecenia ze szkołą językową. Dyrektor liceum nie mógł go z tego powodu zwolnić, ponieważ nawiązanie umowy cywilnoprawnej nie podlegało opisywanym ograniczeniom.
Definicja podstawowego i dodatkowego miejsca pracy
Ustawa Karta Nauczyciela dopuszcza sytuację, w której nauczyciel jest zatrudniony w kilku placówkach równocześnie. Posługuje się przy tym pojęciami "podstawowego" i "dodatkowego" miejsca pracy. W praktyce przyjmuje się, że podstawowym miejscem pracy jest ta szkoła, którą nauczyciel sam wskaże. Zazwyczaj jest to placówka, w której jest zatrudniony w najwyższym wymiarze czasu pracy lub jego stosunek pracy został zawarty najwcześniej.
Ustawodawca nie przewidział kryteriów pozwalających na jednoznaczne ustalenie podstawowego miejsca zatrudnienia, co oznacza, że decyzja w tym zakresie należy wyłącznie do nauczyciela. Takie rozwiązanie stosuje się również na potrzeby ustalenia prawa do dodatku za wysługę lat.
Co uczynić w przypadku, gdy nauczyciel nie wskazał dotychczas podstawowego miejsca zatrudnienia? Wydaje się, że jedynym rozwiązaniem jest wówczas wystąpienie do nauczyciela z poleceniem służbowym wskazania, które zatrudnienie uznaje on za podstawowe. Dyrektor nie może bowiem wskazać tego miejsca w zastępstwie za nauczyciela. Niemniej jednak w pisemnym poleceniu służbowym można zastrzec, że brak odpowiedzi nauczyciela w zakreślonym terminie zostanie potraktowane jako uznanie szkoły, której dyrektor występuje z zapytaniem, za miejsce podstawowego zatrudnienia.
Konsekwencje finansowe dodatkowego zatrudnienia
Każdy nawiązany stosunek pracy nauczyciela jest odrębnym bytem prawnym, z którym wiążą się w zasadzie takie same prawa i obowiązki. Dotyczy to podstaw zatrudnienia, czasu pracy, uprawnień finansowych i urlopowych, oceny pracy, odpowiedzialności porządkowej i dyscyplinarnej oraz wygaśnięcia albo rozwiązania stosunku pracy.
Wynagrodzenie nauczyciela w dodatkowej szkole obejmuje wynagrodzenie zasadnicze, dodatki: za wysługę lat (tzw. stażowy), motywacyjny, funkcyjny oraz za warunki pracy, a także wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz nagrody i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, z wyłączeniem świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i dodatków socjalnych.
Dodatek stażowy i nagroda jubileuszowa
Dodatek stażowy ustala się zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli. Jeżeli nauczyciel pozostaje jednocześnie w dwóch stosunkach pracy z dwoma różnymi szkołami, okresy uprawniające do dodatku stażowego ustala się odrębnie dla każdego stosunku pracy. Z tym że do okresu zatrudnienia uprawniającego do tego dodatku nie wlicza się okresu pracy w innym zakładzie, w którym nauczyciel jest lub był jednocześnie zatrudniony.
Podobnie w przypadku nagrody jubileuszowej, w razie równoczesnego pozostawania więcej niż w jednym stosunku pracy, do okresu pracy uprawniającego do nagrody zalicza się jeden z tych okresów.
Inne świadczenia i urlopy
W dodatkowym miejscu pracy nauczyciel nie ma prawa do zasiłku na zagospodarowanie, bez względu na to, w jakim wymiarze jest zatrudniony. Wielkość etatu ma natomiast znaczenie przy dodatkach socjalnych: wiejskim i mieszkaniowym.
Nauczyciel, który odchodzi na emeryturę (rentę) jednocześnie ze wszystkich stosunków pracy, otrzyma odprawę emerytalną (rentową) tylko ze szkoły będącej jego podstawowym miejscem pracy.
W dodatkowym miejscu pracy nauczyciel jest uprawniony do urlopów: wypoczynkowego, związanego z rodzicielstwem, szkoleniowego i bezpłatnego na takich samych zasadach jak w podstawowym miejscu pracy. Powyższe nie dotyczy jednak urlopu dla poratowania zdrowia (tzw. zdrowotnego), który w dodatkowym miejscu pracy nie przysługuje.
Dodatkowe zatrudnienie a odpowiedzialność
Dyrektor szkoły będącej podstawowym miejscem zatrudnienia nie musi zwalniać nauczyciela, który naruszył regułę ograniczenia podwójnego zatrudnienia. W świadectwie pracy wydanym nauczycielowi zwolnionemu w wyniku naruszenia reguły ograniczenia podwójnego zatrudnienia należy podać odrębną podstawę prawną - art. 222 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe. Nauczyciel nie ma też prawa do odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy.
Szkoła, ustalając czas pracy nauczycielowi, nie musi brać pod uwagę, że pozostaje on jednocześnie w innym stosunku pracy. Gdy kolizja w wykonywaniu obowiązków miałyby się powtarzać regularnie, nauczyciel powinien zrezygnować z jednego z zawartych stosunków pracy. Jeżeli tego nie uczyni, narazi się na odpowiedzialność dyscyplinarną.
"50% nauczycieli myśli o tym, żeby zmienić swój zawód"
Dodatek za warunki pracy
Nauczycielom pracującym w trudnych lub uciążliwych warunkach pracy przysługuje z tego tytułu dodatek. Prawo do niego wynika z ustawy Karta Nauczyciela. Wykaz trudnych i uciążliwych warunków pracy stanowiący podstawę do przyznania z tego tytułu dodatku określił minister edukacji narodowej i sportu w rozporządzeniu.
Organy prowadzące szkołę samodzielnie mogą ustalić w regulaminie wynagradzania wysokość dodatku dla nauczyciela za pracę w warunkach trudnych lub uciążliwych. Wysokość dodatku organy prowadzące placówki samorządowe mogą określić na różne sposoby, np. jako stały procent od wynagrodzenia zasadniczego lub jednakową kwotę miesięczną albo widełki procentowe lub kwotowe.
Jeżeli nauczyciel pracuje w warunkach trudnych i uciążliwych, to wtedy przysługują mu dwa dodatki do wynagrodzenia. Organy prowadzące nie mogą w takiej sytuacji ograniczyć prawa tylko do jednego dodatku.
tags: #dodatkowe #zatrudnienie #nauczyciela #konsekwencje