Wynagrodzenie nauczycieli to nie tylko wynagrodzenie zasadnicze. Towarzyszy mu szereg dodatków, do których nauczyciele mogą nabyć prawo po spełnieniu wymaganych w przepisach warunków.
Rodzaje dodatków do wynagrodzenia nauczycieli
Wynagrodzenie nauczycieli zatrudnionych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela co do zasady składa się z:
- wynagrodzenia zasadniczego;
- dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego, w tym z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy, oraz za warunki pracy;
- wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw;
- nagród i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, z wyłączeniem świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, świadczenia na start i dodatku wiejskiego.
Do najważniejszych dodatków, które mogą otrzymywać nauczyciele, należą:
- Dodatek stażowy dla nauczyciela
- Dodatek motywacyjny dla nauczyciela
- Dodatek funkcyjny dla nauczyciela
- Dodatek za pracę w trudnych lub uciążliwych warunkach
Dodatek stażowy dla nauczyciela
Dodatek za wysługę lat jest określany jako dodatek stażowy. Dodatek stażowy wynosi 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy i jest wypłacany w okresach miesięcznych poczynając od czwartego roku pracy, z tym że dodatek ten nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego. Oznacza to, że prawo do pierwszego dodatku powstaje po przepracowaniu 3 lat i wynosi on wówczas 3%.
Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (§ 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy).
Od 1 stycznia 2005 r. do okresu zatrudnienia wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia, bez względu na wymiar etatu (wcześniej były to okresy zatrudnienia co najmniej w wymiarze ½ etatu).
Dodatek stażowy, tak jak wynagrodzenie zasadnicze, podlega wypłacie miesięcznie z góry, co potwierdził także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 26 czerwca 1985 r.
Dodatek motywacyjny dla nauczyciela
Dodatek motywacyjny jest z kolei obligatoryjnym składnikiem wynagrodzenia w okresie, na który został przyznany. To oznacza, że raz przyznanego na przykład na pół roku dodatku przez owe pół roku nie można odebrać. Ale w kolejnym okresie można już przyznać nauczycielowi dodatek w wymiarze 0 złotych (jeśli nie spełnia on warunków do przyznania tego dodatku).
Jego wypłata jest najsilniej powiązana z regulaminem wynagradzania. Może być określany procentowo, kwotowo, czy poprzez określenie przedziału kwot. Przyznaje go dyrektor.
Nie ma podstaw do przyznania dodatku motywacyjnego od razu po zatrudnieniu - takie działanie to błąd, bo nauczyciel nie miał jeszcze możliwości spełnienia kryteriów przewidzianych w regulaminie. Dodatek przysługuje za czas urlopu, jeśli został na ten czas przyznany, np. dyrektor przyznał go na okres do końca sierpnia.
Za samo wypełnianie podstawowych zadań i obowiązków związanych z powierzonym stanowiskiem nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie zasadnicze. W każdym z podpunktów § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 416) legislator posłużył się pojęciem wyraźnie wskazującym, iż wynagrodzenia w formie dodatku motywacyjnego jest praca szczególnie odróżniająca się i wyróżniająca się pozytywnie na tle standardowego wykonywania obowiązków nauczycielskich. Pojęciami i zwrotami tymi są: osiągnięcia, innowacje, zaangażowanie, szczególnie efektywne wypełnianie zadań i obowiązków.
Nie ma podstaw do odebrania dodatku za okres, na który został przyznany, chyba że przepisy lub zapisy regulaminu wynagradzania przewidują taką możliwość. Na przykład, nauczyciel zostanie zawieszony w pełnieniu obowiązków albo rozpocznie korzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia. Błędy czy pogorszenie pracy nie mogą być uzasadnieniem do odebrania dodatku, bo co do zasady podstawą jego przyznania jest praca z okresu przeszłego.
Dodatek funkcyjny dla nauczyciela
Jedynym warunkiem przyznania dodatku funkcyjnego nauczycielowi jest sprawowanie przez niego określonej funkcji. Uprawnienie do dodatku funkcyjnego wynika z faktu pełnienia każdej z wyżej wymienionych funkcji.
Prawo do niego przysługuje na podstawie przepisów rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy.
Funkcje uprawniające do dodatku funkcyjnego to między innymi:
- stanowisko dyrektora lub wicedyrektora przedszkola, szkoły, placówki lub innej jednostki organizacyjnej, o której mowa w art. 1 ust. 1 Karty Nauczyciela, zwanej dalej "szkołą", albo inne stanowisko kierownicze przewidziane w statucie szkoły;
- sprawowanie funkcji: wychowawcy klasy, doradcy metodycznego lub nauczyciela-konsultanta, mentora, nauczyciela opiekującego się oddziałem przedszkolnym.
Minimalna wysokość dodatku za wychowawstwo to 300 zł (art. 34a Karty Nauczyciela). Organ prowadzący może określić go w wyższej wysokości., co w praktyce zdarza się rzadko. Co istotne, stawka ta nie jest stosowana w odniesieniu do nauczycieli przedszkoli (tam nie ma funkcji wychowawcy, a jest nauczyciel opiekujący się).
Funkcję powierza nauczycielowi dyrektor. Jeżeli powierzenie funkcji ma miejsce od 1 dnia miesiąca, to za ten miesiąc dodatek już przysługuje. Jeżeli jednak ma miejsce w trakcie miesiąca, dodatek będzie przysługiwał od następnego miesiąca. Te same zasady dotyczą odwołania z funkcji.
Zasady postępowania z dodatkiem w czasie nieobecności powinien określać regulamin wynagradzania. Dodatek ten jest uwzględniany przy obliczaniu w wynagrodzenia za urlop, ale jeśli okres pełnienia funkcji jest krótszy niż rok szkolny, to należy uwzględnić go proporcjonalnie.
Dodatek za pracę w trudnych lub uciążliwych warunkach
Jest to dodatek przyznawany za pracę w określonych warunkach - trudnych lub uciążliwych. Katalog takich warunków znajduje się w §§ 8 i 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 416 z późn.
Nauczycielom pracującym w trudnych lub uciążliwych warunkach przysługuje z tego tytułu dodatek za warunki pracy. Warunki uznawane za trudne i uciążliwe zostały określone w rozporządzeniu płacowym. Wysokość i zasady przyznawania tych dodatków należy określić w regulaminach wynagradzania.
Nauczyciel może otrzymywać dwa dodatki jednocześnie, jeśli pracuje w warunkach trudnych i uciążliwych jednocześnie. Za niezgodne z prawem są uznawane regulacje przewidujące wypłatę dodatków tylko za godziny przepracowane przez nauczyciela w warunkach trudnych i/lub uciążliwych!
Dodatek za warunki pracy przysługuje nauczycielom, którzy wykonują pracę w warunkach wskazanych w § 8 i § 9 rozporządzenia z 31.01.2005 r. bez względu na ilość godzin w nich przepracowanych. A zatem, jako działanie naruszające prawo, należy ocenić zabieg legislacyjny polegający na uzależnieniu w regulaminie wynagradzania nauczycieli przyznania dodatku za warunki pracy od ilości godzin przepracowanych w tych warunkach, a także od części przepracowanego w takich warunkach obowiązkowego wymiaru zajęć.
Dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach publicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego wysokość dodatku dla nauczyciela za pracę w warunkach trudnych lub uciążliwych oraz warunki jego przyznawania i wypłacania ustalają organy prowadzące w regulaminach. Oznacza to, że wysokość dodatku będzie zróżnicowana w poszczególnych szkołach (i placówkach oświatowych). W uchwale może znaleźć się jedynie określenie wysokości tych dodatków i szczegółowe warunki ich przyznawania, czyli kwestie o charakterze technicznym. Tak więc rada gminy, powiatu czy sejmik województwa nie mają kompetencji do wprowadzenia regulacji uzależniających nabycie prawa do dodatku za warunki pracy od np.
Z przepisów ustawy Karta Nauczyciela nie wynika, by możliwe było wypłacanie nauczycielowi tylko jednego dodatku do wynagrodzenia, jeśli pracowałby on w warunkach zarówno trudnych, jak i uciążliwych. Pojęcia te nie są tożsame. Nie można przyjąć, iż praca w warunkach trudnych automatycznie wyklucza pracę w warunkach uciążliwych. Nie ma przepisu, który stwierdzałby, że dodatki te należą się nauczycielowi tylko wtedy, gdy swoje obowiązki zawodowe wykonuje w ramach obowiązującego wymiaru godzin pracy. Dlatego, jeśli nauczyciel pracuje w warunkach trudnych i uciążliwych, przysługują mu dwa dodatki do wynagrodzenia. Organy prowadzące nie mogą w takiej sytuacji ograniczyć prawa tylko do jednego dodatku. Jeśli nauczyciel pracuje w warunkach trudnych, przysługuje mu dodatek z tego tytułu za każdą godzinę pracy. Jeśli regulamin wynagradzania nauczycieli przewiduje, że za trudne warunki pracy przysługuje nauczycielowi 20% wynagrodzenia zasadniczego (a nie stawki godzinowej) i nauczyciel zrealizuje całe swoje pensum w warunkach trudnych, to przysługuje mu dodatek za trudne warunki w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego ustalonego w jego akcie mianowania lub umowie o pracę.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, warunki uprawniające do uzyskania przez nauczycieli dodatku za warunki pracy zostały uregulowane przez rozporządzenie z dnia 31 stycznia 2005 r., wydane na podstawie delegacji ustawowej, w sposób wyczerpujący i na zasadzie katalogu zamkniętego. Brak jest w ustawie Karta Nauczyciela oraz w ww. rozporządzeniu zapisów, które pozwalałyby na przyznanie tego dodatku w innych warunkach niż te, które zostały w nim wymienione.
Ile Zarabia Nauczyciel? | Aktualne Stawki w Szkole Publicznej
Inne świadczenia dla nauczycieli
Nauczycielom przysługują nagrody, których wysokość i warunki wypłacania określa w drodze regulaminu organ prowadzący przedszkole będący jednostką samorządu terytorialnego. W placówkach tworzy się specjalny fundusz na nagrody dla nauczycieli za ich osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze w budżetach organów prowadzących przedszkola w wysokości co najmniej 1% planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych, z przeznaczeniem na wypłaty nagród organów prowadzących placówki i dyrektorów przedszkoli.
Nauczyciel odbywający przygotowanie do zawodu nauczyciela otrzymuje jednorazowe świadczenie na start w wysokości 1000 zł.
O posiadaniu prawa do dodatku wiejskiego decyduje miejsce zatrudnienia nauczyciela, które zostało określone w umowie o pracę lub w akcie mianowania. Karta Nauczyciela nie określa w tym przypadku górnej granicy dodatku wiejskiego. Przysługuje on nauczycielowi w okresie wykonywania pracy. Nauczyciel zachowuje prawo do dodatku w pełnej wysokości w okresach niewykonywania pracy, za które przysługuje wynagrodzenie, pobierania zasiłku z ubezpieczenia społecznego, korzystania z urlopu macierzyńskiego, wychowawczego oraz urlopu dla poratowania zdrowia, a także w czasie przebywania w stanie nieczynnym. Nauczyciel otrzymuje dodatek wiejski miesięcznie w stałej wysokości liczonej od wysokości wynagrodzenia zasadniczego przysługującego nauczycielowi w danym miesiącu, niezależnie od wysokości wynagrodzenia zasadniczego, które nauczyciel faktycznie otrzymał (np. z powodu nieobecności).
Nagroda jubileuszowa nie jest zaliczana do składników wynagrodzenia za pracę danego pracownika. Jest to odrębne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania w stosunku pracy przez czas określony w przepisach prawa pracy. Istotą gratyfikacji jubileuszowej jest nagradzanie pracy u jednego pracodawcy lub w jednym zawodzie. Nauczyciel nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu, w którym upływa okres uprawniający do nagrody - w ostatnim dniu okresu pracy uprawniającego do tej nagrody.
Nauczyciel może być zobowiązany do pracy w wymiarze przekraczającym wskazane wyżej pensum. Inaczej mówiąc, godziny ponadwymiarowe to godziny ponad pensum (pełny jego wymiar, więc mogą być przydzielone jedynie nauczycielom zatrudnionym na pełny etat), które są zaplanowane z góry (w arkuszu organizacyjnym). Stąd ustawodawca uznał, że ich przydział powinien podlegać pewnym ograniczeniom. Z kolei godziny doraźnych zajęć to godziny, których nie da się przewidzieć z góry. Pojawiają się one w sytuacji, gdy np. jeden z nauczycieli jest nieobecny i drugi nauczyciel go zastępuje. Co więcej, godziny te nie powinny być przydzielane na stałe (jeśli nieobecność ma być dłuższa, warto rozważyć umowę na zastępstwo). Każda z tych godzin jest dodatkowo płatna.
Zasadą jest, że w tygodniach, w których przypadają dni usprawiedliwionej nieobecności w pracy nauczyciela lub dni ustawowo wolne od pracy, oraz w tygodniach, w których zajęcia rozpoczynają się lub kończą w środku tygodnia, dla ustalenia wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe za podstawę obliczenia liczby godzin ponadwymiarowych przyjmuje się tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć określony w przepisach KN pomniejszony o 1/5 tego wymiaru (lub 1/4, gdy dla nauczyciela ustalono czterodniowy tydzień pracy) za każdy dzień usprawiedliwionej nieobecności w pracy lub dzień ustawowo wolny od pracy. Dodatkowo nauczyciel ma prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe jedynie wtedy, gdy godziny te zrealizował.
tags: #czy #za #grupy #laczone #w #podstawowoce