Kapitał początkowy to odtworzona kwota składek na ubezpieczenie emerytalne sprzed 1 stycznia 1999 r. Wcześniej nie byliśmy zobowiązani, by prowadzić indywidualne konta ubezpieczonych, więc nie możemy sprawdzić, ile pieniędzy faktycznie za Ciebie wpłacono. Dlatego jeśli urodziłeś się po 1948 r., obliczamy Twój wkład do systemu emerytalnego na podstawie Twojego stażu pracy i Twoich zarobków w tamtym okresie.
Wartość obliczonego kapitału początkowego jest zapisywana na koncie ubezpieczonego, podlega waloryzacjom i stanowi jeden z elementów obliczenia wysokości emerytury powszechnej czy nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Przy obliczaniu kapitału początkowego również stosujemy ogólną zasadę, że okresy nieskładkowe uwzględnimy tylko w wymiarze, który nie przekracza 1/3 udowodnionych okresów składkowych - ale chodzi tutaj o okresy przebyte do 1 stycznia 1999 r.
Zasady obliczenia kapitału początkowego zmieniały się wielokrotnie, wraz ze zmianą przepisów. Jedna ze zmian dotyczyła możliwości ustalania podstawy wymiaru z faktycznego okresu ubezpieczenia osobom urodzonym przed 31 grudnia 1968 r., które z powodu nauki w szkole wyższej nie mogły udowodnić 10 kolejnych lat ubezpieczenia.
Urlop Dziekański - Czym Jest i Kiedy Można Go Wykorzystać?
Urlop dziekański jest to jedno z ważniejszych praw studenta, zapisane w ustawie o szkolnictwie wyższym z 2018 roku. Jest to semestralna lub roczna przerwa od obowiązków studenckich w trakcie toku studiów. Może się o nią ubiegać student w trudnej sytuacji życiowej, składając odpowiedni wniosek w dziekanacie. Rozpatrzeniem tego pisma zajmuje się dziekan. Po uzyskaniu zgody na urlop dziekański student nie uczęszcza na zajęcia, nie bierze udziału w sesji, jednocześnie zachowując statut i uprawnienia obowiązujące z tego tytułu, jak np. miejsce na liście studentów uczelni, ubezpieczenie, legitymację studencką, prawo do stypendium socjalnego.
Urlop dziekański to legalne “zawieszenie” studiów na określony czas, gdy student czuje, że jego życie jest w trudnym momencie. W tym czasie nie musisz chodzić na zajęcia, wykłady czy laboratoria, pisać kolokwiów, zdawać egzaminów. Twoje zadanie to zrobienie porządku ze swoim zdrowiem, życiem rodzinnym/prywatnym czy sprawami finansowo-zawodowymi. Nie tracisz już zaliczonych semestrów na studiach ani zniżek studenckich. Pamiętaj, tylko żeby wrócić o czasie na uczelnię, bo jeśli przekroczysz czas urlopu, zostaniesz skreślony z listy studentów.
Inne nazwy urlopu dziekańskiego to m.in. “urlop zdrowotny”, “urlop okolicznościowy” czy “urlop naukowy”. Wszystkie te określenia dotyczą “zawieszenia” czy “przerwy” w studiach, której zasady przyznawania i realizacji są ustalone w regulaminie Twojej uczelni.
Procedura Ubiegania się o Urlop Dziekański
Aby ubiegać się o urlop dziekański, musisz być przynajmniej studentem drugiego roku studiów z zaliczonym ostatnim semestrem. Zapoznaj się z zasadami i procedurami udzielania urlopu dziekańskiego w regulaminie Twojej uczelni. Zapytaj w dziekanacie, jakie dokumenty musisz przygotować, aby uzyskać zgodę na urlop. Napisz podanie, dobrze przemyśl uzasadnienie prośby o udzielenie urlopu - to muszą być konkretne, poważne argumenty. Przygotuj załączniki, “dowody” na potwierdzenie Twojej sytuacji życiowej, np. zaświadczenie lekarskie o problemach zdrowotnych Twoich lub członka rodziny, akt urodzenia dziecka, gdy potrzebujesz urlopu do opieki nad nim itp. Złóż wniosek w dziekanacie i czekaj na decyzję dziekana.
W ustawie nie ma wymienionych konkretnych sytuacji, w których możesz ubiegać się o urlop dziekański. To zadanie dziekana, aby indywidualnie ocenić wyjątkową sytuację studenta, ubiegającego się o przerwę w studiach. Do najczęstszych sytuacji należą: problemy zdrowotne, powody rodzinno-osobiste, powody finansowe, wyjazdy zagraniczne, każdy inny powód rozsądnie uzasadniony we wniosku.
Ustawa wyraźnie “zabezpiecza” studentki w ciąży i studentów będących rodzicem. Dziekan musi “iść na rękę” studentce w ciąży i/lub opiekującej się małym dzieckiem do pierwszego roku z formą realizacji studiów. W praktyce czas przerwy od studiów może trwać więcej niż 2 semestry. Wszystko zależy od tego, jak studentka czuje się w czasie ciąży i w którym miesiącu urodzi się dziecko.
Informacje o tym, kiedy można ubiegać się o urlop dziekański, szukaj w regulaminie uczelni. Z reguły najlepiej ubiegać się o urlop dziekański przed rozpoczęciem kolejnego semestru lub ewentualnie na początku rozpoczętego semestru Twoich studiów. W wyjątkowych sytuacjach możesz ubiegać się o urlop w trakcie semestru zaraz po pojawieniu się trudnej okoliczności.
Prawo do urlopu dziekańskiego ma każdy student, ale pojawia się jeden, znaczący wyjątek. Aby ubiegać się o ten urlop, musisz mieć zaliczony przynajmniej jeden rok studiów. Gdy jesteś na wyższych rocznikach studiów, musisz mieć zaliczony poprzedni semestr.
Wszystko zależy od zasad ustanowionych na Twojej uczelni, ale z reguły możesz skorzystać po jednym razie z prawa do urlopu dziekańskiego w trakcie studiów pierwszego, jak i drugiego stopnia. Na uczelniach jednolitych, jak np. prawo czy medycyna możesz 2 razy ubiegać się o urlop. W wyjątkowych sytuacjach, możesz dostać jeszcze jedną szansę, ale jest to już decyzja i wola dziekana.
Najczęściej urlop dziekański przydzielany jest na jeden lub 2 semestry w zależności od potrzeb wnioskującego studenta oraz decyzji dziekana w oparciu o uzasadnienie wniosku. W przypadku, gdy urlop kończy się w trakcie semestru, może być przedłużony do jego końca.
Urlop z reguły jest bezpłatny na studiach stacjonarnych. Mogą pojawić się jakieś opłaty administracyjne z tytułu różnic programowych po Twoim powrocie na studia. Będziesz musiał je nadrobić, aby móc kontynuować studia.
Student, niezależnie od trybu studiów ma prawo do urlopu dziekańskiego. Jeśli jesteś studentem zaocznym/ wieczorowym obowiązują Cię takie same prawa i zasady przy ubieganiu się o ten urlop jak na studiach stacjonarnych. Różnica może dotyczyć kwestii opłat administracyjnych. W trybie zaocznym/ wieczorowym procedura ubiegania się o urlop może, ale nie musi być obciążona zobowiązaniami finansowymi.
Oprócz studentów pierwszego roku studiów zgodnie z ustawą, z prawa do urlopu nie może skorzystać student, który ma tytuł zawodowego żołnierza lub jest kandydatem w trakcie przygotowywania do tego zawodu i jego studiowanie oparte jest na skierowaniu z wojska, a także student pracujący w służbach mundurowych lub kandydat na to stanowisko studiujący na podstawie zgody przełożonego.
Oczywiście, wciąż jesteś studentem Twojej uczelni, tylko nieaktywnym. Możesz śmiało korzystać ze zniżek obowiązujących na legitymację studencką czy z biblioteki uniwersyteckiej. Masz prawo do stypendium socjalnego czy ubezpieczenia, ale upewnij się, czy uczelnia zgłosiła Cię do ZUS-u.
W trakcie dziekanki nie przysługuje Ci stypendium socjalne, ale upewnij się w dziekanacie lub w regulaminie uczelni dotyczącej kwestii stypendiów. Inaczej wygląda sytuacja z naukowym, czyli stypendium rektora. W trakcie urlopu możesz pobierać to świadczenie, ponieważ otrzymujesz je za poprzedni rok akademicki, gdzie byłeś aktywnym studentem uczęszczającym na zajęcia czy podchodzącym do sesji. Niestety po powrocie z na uczelnie musisz od nowa “zasłużyć” na stypendium naukowe. Zachowując statut studenta i jeśli nie ukończyłeś 25 r. życia, zachowujesz też prawo do pobierania renty rodzinnej.
Tak. Jest taka możliwość, o której często studenci nie wiedzą, bo jest mało popularna. Student ma prawo do “urlopów od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się (…) określonych w programie studiów”. O chęci skorzystania z tego prawa, musisz zgłosić podczas składania wniosku o urlop. Szczegóły zaliczeń musisz ustalić z dziekanem czy wykładowcami.
Urlop dziekański jest lepszym rozwiązaniem dla studentów potrzebujących oddechu od uczelni czy skupienia się na innych aspektach życia niż studia, np. wyjazd zagraniczny, konieczność podjęcia pracy zawodowej kolidującej ze studiami, ciężki stan zdrowia, problemy z ciążą itp. Indywidualny tok studiów jest dobrą drogą dla studentów, którzy nie chcą przerywać studiów, tylko potrzebują większej elastyczności z ich kontynuowaniem.
Kapitał Początkowy a Okresy Opieki nad Dzieckiem
Powyższa ustawa wprowadziła do ustawy emerytalnej zmianę poprzez dodanie art. 174 ust. 2a, który wprowadza zasadę, że przy ustalaniu kapitału początkowego okresy opieki nad dzieckiem (np. okres urlopu wychowawczego lub urlopu bezpłatnego) przewidziane w art. 7 pkt 5 tej ustawy, uwzględnia się po 1,3% podstawy wymiaru kapitału początkowego za każdy rok tych okresów (z uwzględnieniem pełnych miesięcy), a nie jak dotychczas po 0,7% podstawy wymiaru.
Osoby, które mają już ustalony kapitał początkowy z uwzględnieniem wskazanych powyżej okresów opieki nad dzieckiem, mogą zgłosić wniosek o ponowne jego ustalenie. W razie niezgłoszenia takiego wniosku do czasu przejścia na emeryturę, ZUS z urzędu przeliczy kapitał początkowy przy ustalaniu wysokości emerytury.
W przypadku gdy kapitał początkowy obliczony na zasadach obowiązujących przed wejściem w życie ustawy zmieniającej został już uwzględniony przy ustalaniu emerytury, emerytury częściowej, emerytury pomostowej lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, osoba uprawniona może wystąpić z wnioskiem o ponowne obliczenie jednego z tych świadczeń, przy uwzględnieniu kapitału początkowego odpowiednio przeliczonego z zastosowaniem art. 174 ust. 2a ustawy emerytalnej.
W razie zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury ZUS wydaje decyzję w ciągu 60 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Emerytura w nowej wysokości przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym zostanie zgłoszony wniosek o ponowne jej ustalenie, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej.
Okres niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem do lat 4 w wymiarze 3 lat (a w przypadku większej liczby dzieci maksymalnie 6 lat) jest okresem nieskładkowym, jednak nie podlega ograniczeniu do 1/3 okresów składkowych. Okres ten jest uwzględniany przy ustalaniu kapitału początkowego analogicznie jak okresy składkowe, tj. po 1,3% podstawy wymiaru kapitału początkowego. Będzie miał więc wpływ na obliczenie i wysokość kapitału początkowego.
Do wniosku o ponowne ustalenie kapitału początkowego, powinna Pani dołączyć oświadczenie o okresie sprawowania opieki nad dziećmi oraz odpisy aktów urodzenia dzieci.
Po wydaniu decyzji ustalającej Pani kapitał początkowy nastąpiło wiele zmian przepisów dotyczących ustalania kapitału początkowego. Możliwości obliczenia współczynnika proporcjonalnego "p", z uwzględnieniem stażu ubezpieczonego obliczonego do 31 grudnia 1998 r. i wymaganego stażu (w zależności od płci - w przypadku kobiet 20 lat, w przypadku mężczyzn - 25 lat), w dniach - jeżeli jest to dla ubezpieczonego korzystniejsze, ustalania podstawy wymiaru kapitału początkowego z kolejnych 10 lat kalendarzowych z okresu sprzed 1 stycznia 1999 r. (a nie z okresu 1980-1998).
Istnieje również możliwość uwzględnienia minimalnego wynagrodzenia za okresy wykonywania pracy w ramach stosunku pracy (proporcjonalnie w zależności od wymiaru czasu pracy), stażu pracy uwzględnianego przy ustalaniu kapitału początkowego. Okresy opieki nad dzieckiem, opieki pielęgnacyjnej nad inwalidą wojennym, a także opieki nad innym niż dziecko członkiem rodziny podlegają uwzględnieniu jako okresy nieskładkowe - pod warunkiem że przypadały przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty.
Obliczając kapitał początkowy, okres niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem (w tym urlopy udzielone z tytułu opieki nad dziećmi) jest nadal okresem nieskładkowym, ale nie podlega ograniczeniu do 1/3 okresów składkowych. Maksymalny wymiar określony jest w samym przepisie, zgodnie z którym okresy te przyjmuje się w maksymalnym wymiarze: 3 lat, do ukończenia przez dziecko 4 lat życia, 6 lat łącznie bez względu na liczbę dzieci, oraz dodatkowo do 3 lat na każde dziecko - jeżeli ze względu na jego stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny.
Przy ustalaniu kapitału początkowego okresy nieskładkowe z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem przypadające przed dniem 1 stycznia 1999 r. uwzględniane są po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok tych okresów (z uwzględnieniem pełnych miesięcy).
Warto przypomnieć, że przy ustalaniu wysokości emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. nabywających prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym lub wcześniejszym (z art. 184 ustawy emerytalnej) kapitał początkowy podlega przeliczeniu poprzez dodanie do okresów nieskładkowych okresów studiów wyższych, przebytych przed 1 stycznia 1999 r., w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 okresów składkowych udowodnionych do dnia zgłoszenia wniosku o emeryturę.
Istnieje także możliwość zastąpienia okresu studiów okresem opieki nad dzieckiem/dziećmi. Warunkiem uwzględnienia okresu opieki nad dzieckiem jest wykazanie okresu opieki nad dzieckiem i niewykonywanie pracy.
Ważne Informacje i Dokumenty
Jeżeli jeszcze nie złożyłeś wniosku o naliczenie kapitału początkowego, zrób to jak najszybciej. Jeżeli złożyłeś wniosek o emeryturę, nie musisz dodatkowo składać wniosku w sprawie kapitału początkowego.
Ważne! W kapitale początkowym nie uwzględniamy okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie.
Ważne! Wniosek o ustalenie kapitału początkowego wraz z pozostałymi koniecznymi dokumentami możesz złożyć w każdej placówce ZUS. Ważne! Złóż oryginały dokumentów. Zwrócimy Ci je z decyzją o ustaleniu kapitału początkowego (poza dokumentami potwierdzającymi Twoje wynagrodzenie).
Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed 1 stycznia 1999 r.:
- okresy składkowe (o których mowa w art. 6 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; dalej ustawa emerytalna),
- okresy nieskładkowe z tytułu urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy - z powodu opieki nad dzieckiem (art. 7 pkt 5 ustawyemerytalnej), w wymiarze nie większym niż określony w tym przepisie,
- pozostałe okresy nieskładkowe (o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12) ograniczone do 1/3 okresów składkowych.
Do wniosku o ustalenie kapitału początkowego dołączyłam dokumenty potwierdzające 15-letni okres składkowy. Oprócz tego przez 9 lat nie pracowałam, korzystałam z urlopu wychowawczego na troje dzieci. ZUS uwzględnił mi 15 lat pracy i tylko 5 lat z okresu, gdy byłam na urlopie wychowawczym, uzasadniając, że był to okres nieskładkowy, który można maksymalnie wliczyć w wymiarze 1/3 okresów składkowych.
Przed złożeniem wniosku o emeryturę, w przypadku gdy kapitał początkowy był ustalany przed zmianami przepisów, warto zawnioskować o jego przeliczenie, zwłaszcza jeśli urodziło się dziecko. Pozwoli to na szybsze ustalenie prawa do emerytury, kiedy złoży Pani wniosek o jej przyznanie.
Urlop opiekuńczy 2025 – komu przysługuje i jak go uzyskać?
tags: #czy #urlop #dziekanski #wliczana #jest #do