Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Jest on zobowiązany wyposażyć pracowników w niezbędne środki ochrony indywidualnej, a także odzież i obuwie robocze. Pracownicy muszą także otrzymać odpowiednią szafkę na ubrania, która spełnia określone normy. Szafka powinna znajdować się w specjalnie wyposażonej szatni.
Wymagania dotyczące szatni pracowniczych
Szczegółowe wytyczne dotyczące tego, jakie wymagania musi spełniać szatnia w zakładzie pracy, znajdziemy w Załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wymieniono tam następujące rodzaje szatni dla pracowników:
- Szatnia odzieży własnej - powinna być wyposażona w szafki pracownicze przeznaczone do indywidualnego użytku dla każdego pracownika i posiadać 0,3 m² wolnej powierzchni dla każdego z pracowników korzystających z szatni.
- Szatnia wieszakowa - może być w ten sposób urządzona szatnia odzieży własnej, jeżeli pozwalają na to jej specyfika i warunki pracy. Powinno się urządzić osobną szatnię dla mężczyzn i dla kobiet, a jeżeli na jednej zmianie jest mniej niż 5 pracowników, szatnia może być wspólna pod warunkiem, że będą specjalne kabiny do przebierania się (z wyjątkiem pracowników, którzy nie mają obowiązku stosowania odzieży roboczej i ochronnej). Do przyjmowania odzieży należy wyznaczyć specjalny personel. Ponadto szatnia powinna spełniać następujące wymagania: stojaki wieszakowe powinny być przeznaczone do użytku indywidualnego przez każdego pracownika (każdy pracownik musi mieć swój wieszak), stojaki powinny być jednopoziomowe i mieć w dolnej części siatkowe półki na obuwie, w górnej na nakrycie głowy, szerokość przejścia dla obsługi szatni musi wynosić co najmniej 1,1 m między rzędami wieszaków oraz 0,95 m między ścianą a zewnętrznym rzędem wieszaków, powinna mieć przebieralnię wyposażoną w miejsca do siedzenia i wieszaki na odzież, a liczba miejsc siedzących powinna wynosić co najmniej 30% liczby pracowników zatrudnionych na najliczniejszej zmianie (nie dotyczy pracowników niemających obowiązku stosowania odzieży roboczej i ochronnej).
- Szatnia odzieży roboczej i ochronnej - powinna być urządzona, niezależnie od szatni odzieży własnej, dla pracowników zatrudnionych przy pracach powodujących znaczne zabrudzenie odzieży. Powinna być wyposażona w szafki pracownicze do indywidualnego użytku dla każdego pracownika oraz posiadać bezpośrednie połączenie z umywalnią, natryskami i szatnią odzieży własnej.
- Szatnia podstawowa - może być utworzona zamiast osobnych szatni odzieży własnej oraz szatni odzieży roboczej i ochronnej dla pracowników, którzy pracują w warunkach, gdzie zabrudzenie odzieży roboczej występuje w małym stopniu i nie stwarza zagrożenia zabrudzenia odzieży własnej. Powinna mieć bezpośrednie połączenie z umywalnią i posiadać co najmniej 0,5 m² powierzchni podłogi na każdego pracownika korzystającego z tej szatni. Powinna być wyposażona w dwie szafki pojedyncze lub jedną podwójną dla każdego pracownika. Jedna szafka lub jedna część podwójnej powinna być przeznaczona na odzież roboczą, a druga na własną.
- Szatnia przepustowa - powinna zostać urządzona dla pracowników zatrudnionych przy pracach związanych ze stosowaniem lub wydzielaniem substancji trujących, zakaźnych, promieniotwórczych, drażniących lub uczulających oraz substancji o nieprzyjemnym zapachu, a także przy pracach pylących, w wilgotnym i gorącym mikroklimacie lub powodujących duże brudzenie. Powinna spełniać następujące wymagania: część szatni powinna być przeznaczona na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej, część szatni powinna być przeznaczona na odzież własną pracowników, pomiędzy dwiema częściami powinny być natryski, aby pracownicy mogli się najpierw wykąpać, a dopiero później wejść do szatni z odzieżą własną.
Pomieszczenia higienicznosanitarne, w tym szatnie, powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszczeń pracy też musi być ogrzewane. Wysokość pomieszczeń higienicznosanitarnych nie powinna być w świetle mniejsza niż 2,5 m. Pracodawca jest obowiązany utrzymywać pomieszczenia higienicznosanitarne oraz znajdujące się w nich urządzenia w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne korzystanie z nich przez pracowników.
Szafki pracownicze - wymagania i zasady użytkowania
Poza ściśle określonymi warunkami, jakim muszą odpowiadać szatnie pracownicze, wiele wymagań powinny również spełnić umieszczone w nich szafki. Wymiary szafek pracowniczych zostały określone w polskiej normie PN -75M-78711 i powinny wynosić: wysokość 1800 mm, szerokość 400 mm, głębokość 480 mm. Szafki pracownicze powinny także posiadać drążek, półki i przegrodę dzielącą szafkę na pół.
Szafki pracownicze są konieczne wszędzie tam, gdzie pracownicy mają obowiązek przebrania się w ubrania robocze lub strój służbowy. Ich ilość powinna być dostosowana do ilości zatrudnionych pracowników, tak by każdy miał swoją szafkę. Nie jest dopuszczalna sytuacja, gdzie pracownicy korzystają z szafki rotacyjnie. Każdy pracownik korzystający z szatni podstawowej ma prawo dostępu do dwóch szaf pojedynczych lub jednej szafy podwójnej. Zatem każdy pracownik, bez względu na harmonogram zmian, ma prawo dostępu do szafki stale.
Złamaniem przepisów BHP będzie również niezapewnienie szatni w pomieszczeniu pracy, jak to miało miejsce w oddziale banku w galerii handlowej. Pracodawca, na którym ciążą obowiązki związane z zapewnieniem zatrudnionym pracownikom pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, nie może ich wykonania przerzucać na inne podmioty.
Obowiązek zapewnienia miejsca do spożywania posiłków
Pracodawca zatrudniający powyżej dwudziestu pracowników na jednej zmianie powinien zapewnić pracownikom pomieszczenie do spożywania posiłków, zwane jadalnią. Obowiązek ten nie dotyczy zakładów, w których wykonywane są prace wyłącznie o charakterze biurowym. Powinność zapewnienia pracownikom jadalni obejmuje również pracodawców zatrudniających dwudziestu i mniej pracowników, jeżeli narażeni są oni na kontakt ze szkodliwymi środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi, materiałami biologicznie zakaźnymi albo przy pracach szczególnie brudzących.
W jadalniach typu I powinno przypadać co najmniej 1,1 m² powierzchni na każdego z pracowników jednocześnie spożywających posiłek. Powierzchnia jadalni nie powinna być mniejsza niż 8 m². Jadalnia w miejscu pracy powinna być wyposażona w umywalki - minimum jedna umywalka na dwadzieścia miejsc siedzących (nie mniej niż jedna umywalka). Dla pracowników zatrudnionych przy wykonywaniu prac w kontakcie ze szkodliwymi substancjami albo materiałami zakaźnymi lub trującymi powinny być urządzone oddzielnie jadalnie niedostępne dla innych pracowników.
W jadalniach typu I i II lub przy nich powinny znajdować się indywidualne zamykane szafki przeznaczone do przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku pracownika. Pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia pracownikom szafek do przechowywania posiłków. Szafki te koniecznie muszą być indywidualne. Pracodawca nie ma możliwości zastąpienia tego rodzaju szafek szafkami przeznaczonymi dla poszczególnych grup pracowniczych.
Kontrola zawartości szafek pracowniczych
Wiele kontrowersji budzi kwestia kontrolowania przez pracodawców szafek pracowniczych. Jak wiadomo, szafki pracownicze znajdują się na terenie zakładu pracy, zostały zakupione ze środków pracodawcy i stanowią jego własność. Pracodawca, a także kierownik działu ma zatem prawo, a niejako też obowiązek posiadania zapasowego klucza. Może się przecież zdarzyć, że pracownik zgubi kluczyk i wówczas musi mieć możliwość dostania się do zawartości swojej szafki. Nie znaczy to, że pracodawca ma możliwość zaglądania do szafki pracownika bez ważnego powodu. Takim powodem, który umożliwia kontrolę szafek, jest podejrzenie kradzieży. Wówczas pracodawca ma prawo do przeszukania szafki pracownika. Stosowane szeroko w ramach przepisów regulaminów pracy lub ustalonych zwyczajów przeszukiwanie członków załogi w celu zapobiegania wynoszeniu mienia zakładów pracy jest zgodne z prawem i nie narusza dóbr osobistych pracowników (art. 23 i 24 kc) wówczas, gdy pracownicy zostali uprzedzeni o możności stosowania tego rodzaju kontroli w celu ochrony mienia społecznego i gdy kontrola ta jest wykonywana w porozumieniu z przedstawicielstwem załogi.
Obowiązki i uprawnienia pracodawcy i pracownika - Odcinek 1 BHP - LogSanitas
Dodatkowe obowiązki pracodawcy
Pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze w dwóch przypadkach. Po pierwsze, jeśli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu w trakcie wykonywanej pracy. Po drugie, jeśli jest to niezbędne ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy. Obowiązki te będą więc leżały w szczególności na przedstawicielach branży budowlanej, chemicznej, czy inżynierii ochrony środowiska. Odzież i obuwie robocze, a także środki ochrony indywidualnej stanowią własność pracodawcy. Oznacza to, iż po zakończeniu stosunku pracy pracownik zobowiązany jest zwrócić użytkowany przez niego strój oraz sprzęt. Na pracodawcę leży za to obowiązek zapewnienia prania, konserwacji oraz naprawy wyżej wymienionych środków.
Darmowe posiłki przysługują pracownikom wykonującym prace związane z dużym wysiłkiem fizycznym, prace pod ziemią bądź prace przy usuwaniu klęsk żywiołowych i innych zdarzeń losowych. Przy pracach wykonywanych na otwartej przestrzeni lub w nieogrzewanych pomieszczeniach należy zapewnić pracownikom w pobliżu miejsc pracy pomieszczenia umożliwiające im schronienie się przed opadami atmosferycznymi, ogrzanie się oraz zmianę odzieży. Pomieszczenia te powinny być zaopatrzone w urządzenia do podgrzewania posiłków.
Zapewnienie przez pracodawcę szafek pracownikom nie jest prostym przedsięwzięciem. Świadczą o tym liczne kontrole Państwowej Inspekcji Pracy, której obowiązkiem jest między innymi sprawdzanie respektowania przez zakłady pracy zasad BHP.
tags: #czy #pracodawca #musi #udostpenic #sprzet #do