Aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przyznał prawo do emerytury oraz ustalił jej wysokość, należy złożyć wniosek wraz z niezbędnymi dokumentami. Obecny pracodawca ma obowiązek pomóc pracownikowi w skompletowaniu dokumentacji emerytalnej.
Obowiązki pracodawcy związane z przejściem pracownika na emeryturę wynikają z przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS). Na podstawie tych przepisów pracodawca jest zobowiązany m.in. do:
- Przygotowania wniosku o emeryturę.
- Współdziałania z pracownikiem w gromadzeniu dokumentacji niezbędnej do przyznania emerytury.
- Wydawania pracownikowi lub organowi rentowemu zaświadczeń niezbędnych do ustalenia prawa do emerytury i jej wysokości.
- Wystawiania dokumentów potwierdzających okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
- Wystawiania zaświadczeń o wysokości przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wypłaconego za okresy, za które przychód ten przysługuje, a także o wysokości innych składników wliczanych do podstawy wymiaru świadczeń.
- Przedłożenia organowi rentowemu, za zgodą pracownika, wniosku o emeryturę, nie później niż na 30 dni przed zamierzonym terminem przejścia pracownika na to świadczenie.
Pracodawca powinien w interesie pracownika podejmować we własnym zakresie wszystkie czynności mające na celu przygotowanie i przedłożenie kompletnego wniosku o emeryturę. Pracodawcę, jako podmiot profesjonalnie działający na rynku, przy wykonywaniu swoich zobowiązań, powinien cechować profesjonalizm, również w zakresie dbałości o interesy emerytalno-rentowe własnych pracowników.
Sąd Najwyższy wysoko wyznacza standardy, jakie powinien zachować pracodawca w zakresie współdziałania z pracownikiem w celu uzyskania przez pracownika uprawnień emerytalnych. Są to zarówno czynności, które pozostają w kompetencji pracodawcy, np. sporządzenie zaświadczeń pracowniczych niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń i ich wysokości, na podstawie danych znajdujących się w zasobach pracodawcy i wynikających ze stosunku pracy łączącego go z pracownikiem, skompletowanie i załączanie do wniosku wszelkich innych dokumentów pochodzących od innych pracodawców, jeżeli te zostały pracodawcy dostarczone przez pracownika, formalne wypełnienie wniosku, zebranie we własnym zakresie informacji niezbędnych do prawidłowego wypełnienia wniosku.
Pracodawca ma obowiązek gromadzić dokumentację osobową oraz płacową każdego pracownika. Jest ona niezbędna przy ustalaniu prawa do świadczenia emerytalnego przez ZUS. Dokumentację płacową i osobową pracodawca ma obowiązek przechowywać przez 50 lat od dnia zakończenia przez pracownika pracy.
Ponadto pracodawca ma obowiązek wydawać pracownikom zaświadczenia niezbędne do ustalenia prawa do emerytury i jej wysokości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zażądać od pracodawcy wystawienia zaświadczeń w celu udowodnienia między innymi okresów składkowych i nieskładkowych, wysokości wynagrodzenia oraz okresów pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze.
Jednym z ważnych obowiązków pracodawcy związanych z przyznaniem emerytury pracownikowi jest wydanie świadectwa pracy. Świadectwo pracy wydawane jest w dniu ustania stosunku pracy. W przypadku, kiedy do ustalenia prawa do emerytury nie jest konieczne rozwiązanie stosunku pracy, pracodawca wydaje pracownikowi zaświadczenie. W zaświadczeniu pracodawca potwierdza datę nawiązania stosunku pracy oraz ewentualnie datę jego ustania.
Pracodawca ma obowiązek wystawiać pracownikowi zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika. W zaświadczeniu muszą znaleźć się informacje o:
- Wysokość przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wypłaconego za okresy, za które przysługuje.
- Wysokość wypłaconych wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy.
- Wysokość świadczeń.
- Wysokość zasiłków.
- Wysokość innych należności.
Informacje te są niezbędne do ustalenia prawa do emerytury. Zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu pracodawca sporządza na druku ZUS Rp-7.
Pracodawca przygotowuje wniosek o emeryturę. Za zgodą pracownika może złożyć sam wniosek o świadczenie do ZUS. Pracodawca ma obowiązek przygotować i złożyć wniosek tylko o emeryturę przyznawaną na starych zasadach. Obowiązek taki nie ciąży wobec pracownika ubiegającego się o emeryturę na nowych zasadach. Oznacza to, że osoby urodzone po 1948 roku, które nie mogą skorzystać z wcześniejszej emerytury, same muszą przygotować i złożyć wniosek w ZUS.
Pracodawca musi skompletować i złożyć do ZUS wniosek nie później niż na 30 dni przed zamierzonym terminem przejścia pracownika na emeryturę. Za datę zgłoszenia wniosku uznaje się datę sporządzenia wniosku przez pracodawcę zobowiązanego do jego kompletowania.
Wniosek z załącznikami pracodawca przekazuje do jednostki organizacyjnej ZUS, właściwej ze względu na miejsce zamieszkania ubezpieczonego. Jeżeli miejsce zamieszkania i miejsce zameldowania są różne, o właściwości oddziału ZUS decyduje miejsce zameldowania na pobyt stały.
Zgodnie z art. 125 ust. 1 pkt 1) ustawy o emeryturach i rentach z FUS, pracodawca jest zobowiązany do współdziałania z pracownikiem w gromadzeniu dokumentacji niezbędnej do przyznania świadczenia (również świadczenia emerytalnego). W tym zakresie obowiązkiem pracodawcy jest przede wszystkim rzetelne informowanie pracownika o tym, czy przedstawiona przez niego dokumentacja jest kompletna do uzyskania pozytywnej decyzji o przyznaniu emerytury. Jeżeli nie, to pracodawca powinien przedstawić pracownikowi płynące z tego tytułu zagrożenia.
Pracodawca ma obowiązek wydawania zarówno pracownikowi, jak i organowi rentowemu zaświadczeń niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń i ich wysokości (art. 125 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej). Chodzi tutaj zarówno o zaświadczenia znajdujące się w zasobach pracodawcy i wynikające ze stosunku pracy łączącego go z pracownikiem, jak i wszelkie dokumenty pochodzące od innych pracodawców, które zostały mu dostarczone przez pracownika celem przygotowania kompletnego wniosku o emeryturę.
Artykuł 182 ustawy emerytalnej formułuje generalną zasadę, że pracownicy urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., zgłaszają wnioski o emeryturę bezpośrednio w organie rentowym. A zatem tylko pracownicy urodzeni przed dniem 31 grudnia 1948 r. mogą skorzystać z możliwości złożenia wniosku za pośrednictwem pracodawcy, zgodnie z art. 125 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W przypadku likwidacji pracodawcy lub jego przekształcenia dokumentów związanych ze stosunkiem pracy można szukać w Archiwum Państwowym lub na stronie internetowej ZUS-u, gdzie znajduje się baza zlikwidowanych lub przekształconych zakładów pracy zawierająca informacje o miejscu przechowywania dokumentacji osobowej i płacowej pracowników tych zakładów.
Może zdarzyć się sytuacja, kiedy osoba ubiegająca się o przyznanie jej emerytury przez ZUS nie będzie posiadać dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia, jak też nie będzie mieć możliwości ich pozyskać. W takich wypadkach dopuszczalne jest potwierdzenie okresów zatrudnienia przez świadków. W tym celu należy złożyć do ZUS-u oświadczenie o braku dokumentów i przyczynach ich braku oraz pisemne zeznania świadków.
Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, a nie zamierzają jeszcze rezygnować z zatrudnienia, mogą mimo to uzyskać emeryturę z tytułu ukończenia tego wieku i tym samym sprawdzić rzeczywistą wysokość swojego świadczenia. Po osiągnięciu wieku emerytalnego pracownik może zgłosić wniosek o emeryturę, aby wiedzieć, jak wysokie świadczenie otrzyma, gdy już rozwiąże stosunek pracy. Takie działanie nie wpłynie negatywnie na wysokość przyszłego świadczenia. Bowiem ZUS podejmie wypłatę emerytury i wyliczy jej wysokość na nowo dopiero po ustaniu zatrudnienia. Świadczenie po przeliczeniu na ogół będzie wyższe od obliczonego pierwotnie.
Pytania o emeryturę cz. 1 - Jakie są podstawowe warunki, żeby uzyskać w Polsce prawo do emerytury?
Roszczenia pracownika wobec pracodawcy w przypadku nienależytego wykonania obowiązków związanych z pomocą w złożeniu wniosku emerytalnego mogą być dochodzone zarówno na podstawie art. 471 kodeksu cywilnego (odpowiedzialności kontraktowej), jak i z art. 415 kodeksu cywilnego (odpowiedzialności deliktowej). W pierwszym przypadku poszkodowany pracownik powinien wykazać, że pracodawca nienależycie wykonał lub w całości nie wykonał swoich obowiązków. W drugim przypadku poszkodowany obok wskazania naruszeń przepisów ustawy emerytalnej, powinien ponadto udowodnić, że naruszenia te wynikały z popełnienia przez pracodawcę zawinionych i bezprawnych czynów. Ze względu na korzystniejsze (łatwiejsze do udowodnienia) dla poszkodowanego zasady odpowiedzialności kontraktowej (domniemanie winy), poszkodowany z reguły będzie domagał się odszkodowania na zasadach odpowiedzialności kontraktowej.
tags: #czy #pracodawca #musi #posredniczyc #w #zlozeniu