Regulamin pracy jest podstawowym aktem wewnętrznym w zakładzie pracy, określającym prawa i obowiązki stron stosunku pracy związane z organizacją i porządkiem w procesie pracy. Pracodawca powinien ustalić w nim m.in. organizację pracy, warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały. Większość firm funkcjonuje na podstawie swoich wewnętrznych norm, które zwykle są zebrane i publikowane w postaci oficjalnych dokumentów.
Regulamin pracy jest aktem wewnątrzzakładowym wyznaczającym organizację oraz porządek w procesie pracy i dotyczącym praw i obowiązków zarówno pracodawcy, jak i pracowników. Utworzenie takich regulacji poprawia działanie firmy oraz pełni funkcję ochronną dla stron stosunku pracy.
Obowiązek stworzenia regulaminu pracy
Obowiązek przygotowania regulaminu pracy dotyczy pracodawców, którzy nie są objęci układem zbiorowym i zatrudniają minimum 50 pracowników. Jeżeli w firmie zatrudniona zostanie 50 osoba, powstaje obowiązek przygotowania i udostępnienia regulaminu pracy. Nie ma znaczenia, jaki rodzaj umowy o pracę podpisano, a także czy któraś z zatrudnionych osób jest aktualnie na urlopie. Nie zwraca się też uwagi na przeciętne zatrudnienie w roku. Kiedy mowa o regulaminie pracy, czynnikiem warunkującym jest stan zatrudnienia.
Regulamin pracy powinien być obowiązkowo utworzony przez pracodawcę, jeśli nie jest objęty układem zbiorowym pracy i zatrudnia 50 lub więcej pracowników. Obowiązek wydania regulaminu pracy powstaje z chwilą zatrudnienia pięćdziesiątego pracownika - bez względu na rodzaj łączącej strony umowy o pracę oraz fakt przebywania pracowników na urlopach. Pod uwagę nie jest brane przeciętne zatrudnienie w roku, ale zawsze decydujące znaczenie ma osiągnięcie w konkretnym momencie wskazanego w przepisach stanu zatrudnienia.
Regulamin pracy a ilość zatrudnionych pracowników
Od 2017 roku nastąpiły zmiany dotyczące obowiązkowego tworzenia regulaminu pracy w zakładach zatrudniających powyżej 20 pracowników. W latach poprzednich, jeżeli zatrudnienie przekroczyło 20 pracowników, pracodawca obowiązkowo musiał stworzyć regulamin pracy. Aktualnie zatrudnienie to musi wynosić 50 osób.
Pracodawcy zatrudniający powyżej 20 osób, lecz mniej niż 50 osób, mogą stworzyć regulamin pracy, lecz nie mają takiego obowiązku. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w zakładzie pracy istnieje organizacja związkowa i wystąpi z wnioskiem o utworzenie regulaminu pracy; w takiej sytuacji pracodawca zobowiązany jest do utworzenia dokumentu, nawet jeżeli jego zatrudnienie nie przekracza 50 osób.
Pracodawca tworzy regulamin pracy zatrudniający co najmniej 20 pracowników nieobjętych zakładowym lub ponadzakładowym układem zbiorowym pracy. Pracodawca jest zwolniony z tego obowiązku, jeżeli w zakładzie pracy funkcjonuje układ zbiorowy pracy. Dodatkowo pracodawca może, ale nie musi tworzyć regulaminu pracy, jeżeli zatrudnia mniej niż 20 pracowników.
Treść regulaminu pracy
Regulamin pracy przede wszystkim zawiera: postanowienia regulujące porządek wewnętrzny w zakładzie pracy, postanowienia określające prawa i obowiązki pracowników związane z organizacją i porządkiem pracy. Kodeks pracy nie określa wyczerpująco kwestii, jakie powinien określać regulamin pracy. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, regulamin pracy powinien ustalać w szczególności:
- Organizację pracy.
- Warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu.
- Wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały, a także w odzież i obuwie robocze oraz w środki ochrony indywidualnej i higieny osobistej.
- Systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy, porę nocną.
- Termin, miejsce, czas i częstotliwość wypłaty wynagrodzenia.
- Wykazy prac wzbronionych pracownikom młodocianym oraz kobietom.
- Rodzaje prac i wykaz stanowisk pracy dozwolonych pracownikom młodocianym w celu odbywania przygotowania zawodowego.
- Wykaz lekkich prac dozwolonych pracownikom młodocianym zatrudnionym w innym celu niż przygotowanie zawodowe.
- Obowiązki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, w tym także sposób informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą.
- Przyjęty u danego pracodawcy sposób potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
Regulamin pracy nie powinien powielać przepisów Kodeksu pracy, lecz jedynie dostosowywać ogólne zasady do organizacji pracy u konkretnego pracodawcy. W regulaminie pracy można wprowadzać również inne zapisy dotyczące organizacji i porządku w pracy, jednak nie mogą być one niezgodne z przepisami prawa pracy. Niedopuszczalne jest np. pozostawienie tekstu regulaminu w miejscu, które jest dostępne dla wszystkich pracowników, np. na tablicy ogłoszeń. Pracodawca może też wprowadzać postanowienia korzystniejsze dla pracowników niż wynikające z Kodeksu pracy.
Regulamin pracy powinien również posiadać zapis odnośnie kar i odpowiedzialności porządkowej pracowników.
Ustalanie i wprowadzanie regulaminu pracy
Treść regulaminu pracy co do zasady ustala pracodawca w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową. Jeżeli natomiast u danego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa, bądź też w ustalonym terminie nie dojdzie do uzgodnienia treści regulaminu z organizacją związkową, wówczas to sam pracodawca tworzy regulamin pracy. Jego treść ma charakter wiążący dla wszystkich pracowników.
Regulamin pracy ustala pracodawca z działającą u niego organizacją związkową. Jeżeli taka nie występuje w zakładzie pracy lub jeżeli strony nie uzgodnią treści regulaminu w ustalonym terminie, pracodawca ma prawo ustalić regulamin samodzielnie.
Zmiana regulaminu pracy odbywa się w takim samym trybie, co jego wprowadzenie.
Jak sporządzić prawidłowy regulamin pracy po zmianach w 2023? - zaproszenie na szkolenie
Zapoznanie pracownika z regulaminem pracy
Regulamin pracy wchodzi w życie po upływie 2 tygodni od dnia podania go do wiadomości pracowników, a pracodawca jest obowiązany zapoznać pracownika z jego treścią przed rozpoczęciem przez niego pracy. Sposobami podania do wiadomości pracowników treści regulaminu pracy są: wywieszenie na tablicy ogłoszeń, pozostawienie tekstu regulaminu w miejscu ogólnodostępnym, np. na tablicy ogłoszeń. Obowiązkiem pracodawcy jest również zaznajomienie nowo zatrudnianych pracowników z obowiązującym u niego regulaminem pracy. Pracownik powinien być z nim zapoznany przed podjęciem pracy; do celów dowodowych ważne jest również, aby fakt ten był potwierdzony przez pracownika (np. na kopii dokumentu).
Regulamin wydaje się na czas nieokreślony i obowiązuje dopóki nie nastąpi jego zmiana lub likwidacja zakładu pracy.
Pracodawca, który nie ma obowiązku tworzenia regulaminu, przy przyjęciu pracownika do pracy informuje go na piśmie o najważniejszych kwestiach związanych z organizacją pracy (np. o systemie i rozkładzie czasu pracy, porze nocnej, terminie i miejscu wypłaty wynagrodzenia). Zniesiony obowiązek stworzenia regulaminu pracy nie zwalnia pracodawcy z przekazania pracownikom informacji o dodatkowych warunkach zatrudnienia.
tags: #czy #pracodawca #moze #prowadzic #dzialalnosc #bez