Elektroniczne zwolnienia lekarskie (e-ZLA) zrewolucjonizowały sposób informowania pracodawców o nieobecności pracownika z powodu choroby. Choć system ten automatycznie przesyła niezbędne dokumenty, to pracownik nadal ma obowiązek poinformowania przełożonych o swojej niedyspozycji. W niniejszym artykule przyjrzymy się, jakie informacje o chorobie pracownika może, a jakie nie może pozyskać pracodawca, a także jakie obowiązki spoczywają na pracowniku w tej kwestii.
Elektroniczne zwolnienia lekarskie (e-ZLA) - co musisz wiedzieć
Od grudnia 2018 roku zwolnienia lekarskie wystawiane są wyłącznie w formie elektronicznej (e-ZLA). Jak informują Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia, takie elektroniczne zwolnienie jest automatycznie przesyłane na profil Platformy Usług Elektronicznych (PUE) pracodawcy. Wyjątki od tej reguły dotyczą sytuacji awaryjnych, takich jak brak dostępu do Internetu, awaria sprzętu czy brak zasilania, a także sytuacji, gdy pracodawca nie posiada jeszcze profilu na PUE. W takich przypadkach pracownik ma obowiązek dostarczyć papierowe zwolnienie pracodawcy w ciągu 7 dni od jego wystawienia.
E-ZLA może wystawić pacjentowi po konsultacji medycznej lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, lekarz specjalista, lekarz w szpitalu, lekarz stomatolog, a także asystent medyczny w imieniu lekarza prowadzącego badanie. Ważne jest, że lekarz specjalista nie może odesłać pacjenta do lekarza pierwszego kontaktu po zwolnienie lekarskie - jeśli stwierdzi niezdolność do pracy, sam ma obowiązek je wystawić. Dotyczy to również lekarzy na szpitalnych oddziałach ratunkowych czy izbach przyjęć.
Do wystawienia e-ZLA lekarzowi potrzebny jest numer PESEL pracownika. Pozostałe dane medyk posiada w systemie. Jeśli zwolnienie jest potrzebne do opieki nad dzieckiem, pracownik musi podać lekarzowi dane dziecka. E-ZLA może być wystawione również podczas wizyty domowej, a lekarz ma możliwość wystawienia zwolnienia na trzy dni wstecz przed wizytą (z wyjątkiem zwolnień psychiatrycznych, które mogą być wystawione wcześniej). Zwolnienie z powodu pobytu w szpitalu wystawiane jest w dniu wypisu, a w przypadku dłuższej choroby - co 14 dni.
Obowiązek informacyjny pracownika
Mimo automatycznego przesyłania e-ZLA do pracodawcy, pracownik nie jest zwolniony z obowiązku poinformowania o swojej nieobecności. Wynika to z § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy. Zgodnie z tym przepisem, pracownik ma obowiązek uprzedzić pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy, jeśli są one z góry wiadome lub możliwe do przewidzenia. W sytuacjach nagłych, takich jak choroba, pracownik musi niezwłocznie zawiadomić pracodawcę o przyczynie swojej nieobecności i przewidywanym czasie jej trwania, nie później jednak niż w drugim dniu nieobecności.
Niedotrzymanie terminu zawiadomienia może być usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami, takimi jak obłożna choroba połączona z brakiem domowników lub innym zdarzeniem losowym. Pracownik może poinformować pracodawcę osobiście, przez inną osobę, telefonicznie, za pośrednictwem innego środka komunikacji lub drogą pocztową.
Czym grozi brak zawiadomienia pracodawcy?
Nieprzekazanie pracodawcy informacji o nieobecności w pracy lub przekazanie jej w sposób niezgodny z przepisami może być uznane za nieprzestrzeganie ustalonej organizacji pracy. Może to skutkować nałożeniem kary porządkowej. W skrajnych przypadkach, niewywiązanie się z tego obowiązku z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa pracownika może stanowić ciężkie naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego, co jest podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).
Ochrona danych medycznych pracownika
Informacje o stanie zdrowia pracownika są jego danymi osobowymi i należą do kategorii danych wrażliwych, podlegających szczególnej ochronie. Pracownik nie ma obowiązku ujawniania ich pracodawcy, chyba że sam się na to zgodzi. Kodeks pracy (art. 22(1) § 3) oraz RODO (art. 9) jasno określają, że pracodawca nie może żądać od pracownika podania tych informacji, chyba że jest to niezbędne do realizacji uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Pracodawca może przetwarzać dane dotyczące zdrowia pracownika jedynie w ściśle określonych sytuacjach, takich jak cele profilaktyki zdrowotnej lub medycyny pracy, ocena zdolności pracownika do pracy, diagnoza medyczna, zapewnienie opieki zdrowotnej lub zabezpieczenia społecznego, leczenie lub zarządzanie systemami opieki zdrowotnej. W myśl art. 207 § 2 Kodeksu pracy, pracodawca jest zobowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Zgoda pracownika na przetwarzanie danych o zdrowiu
W wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach pracodawca może uzyskać informacje o stanie zdrowia pracownika na podstawie jego dobrowolnej zgody. Zgoda ta musi być precyzyjna, określać zakres i cel przetwarzania danych, zawierać oświadczenie o dobrowolności oraz informację o prawach pracownika do wglądu w dane i możliwości wycofania zgody. Należy pamiętać o zasadzie "ograniczonego celu", zgodnie z którą dane osobowe muszą być zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach.
Przetwarzanie danych o stanie zdrowia może być powierzone wyłącznie osobom posiadającym pisemne upoważnienie od pracodawcy, które są zobowiązane do zachowania ich w tajemnicy.
Informacje na zaświadczeniu lekarskim
Przepisy regulują również rodzaj informacji umieszczanych na zaświadczeniu lekarskim. Pracownik może zażądać od lekarza nieumieszczania na zwolnieniu oznaczeń literowych B (niezdolność do pracy spowodowana ciążą) oraz D (niezdolność do pracy spowodowana gruźlicą). Jednak pracownik nie ma wpływu na zachowanie tajemnicy o swoim stanie zdrowia w przypadku choroby zakaźnej (kod E) oraz choroby spowodowanej nadużywaniem alkoholu (kod C). Lekarz ma obowiązek umieszczenia tych informacji na zaświadczeniu.
Orzeczenie o niepełnosprawności a praca
Pracodawca ma prawo żądać od pracownika podania danych niezbędnych do skorzystania przez pracownika ze szczególnych uprawnień, np. w przypadku zatrudniania osób z niepełnosprawnością. Pracodawcy korzystający ze wsparcia PFRON muszą przekazywać informacje o stopniu niepełnosprawności zatrudnionych osób. Pracownik z niepełnosprawnością może liczyć na dodatkowe przerwy czy krótszy wymiar czasu pracy, ale nie ma obowiązku przedkładania pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności, jeśli chce pracować na zasadach ogólnych.
Podczas badań medycyny pracy pracownik powinien poinformować lekarza o posiadanym orzeczeniu, gdyż może to mieć znaczenie dla oceny jego zdolności do pracy. Brak takiej informacji może narazić pracownika na zarzut naruszenia przepisów BHP.
Wypadek przy pracy
W przypadku ciężkiego wypadku przy pracy pracodawca jest zobowiązany do zawiadomienia odpowiednich organów. W tym celu może być konieczne uzyskanie informacji medycznych od lekarza lub placówki medycznej, które potwierdzą przesłanki uznania zdarzenia za wypadek przy pracy.
Co Twój szef wie o Twojej dokumentacji medycznej
Kontakt pracodawcy z chorym pracownikiem
Pracodawca może kontaktować się z pracownikiem przebywającym na zwolnieniu lekarskim, ale nie może wymagać od niego wykonywania obowiązków służbowych. Celem zwolnienia jest regeneracja sił pracownika. Kontakty te powinny ograniczać się do sprawdzenia stanu zdrowia. Pracodawca nie może też ujawniać kontrahentom przyczyn nieobecności pracownika. Dotyczy to również wykorzystywania prywatnego numeru telefonu pracownika bez jego zgody.
Pracownik na zwolnieniu lekarskim nie może podejmować czynności niezgodnych z celem zwolnienia, w tym pracy zarobkowej. Może to skutkować pozbawieniem prawa do zasiłku chorobowego.
Chociaż pracodawca ma prawo do kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, nie może żądać od pracownika informacji o stanie jego zdrowia w trakcie pobytu na L4. Kwestie zdrowotne należą do sfery prywatnej pracownika.
Podsumowując, choć system e-ZLA ułatwia przepływ informacji, pracownik nadal ma obowiązek poinformowania pracodawcy o swojej nieobecności. Pracodawca ma dostęp jedynie do podstawowych informacji o zwolnieniu, a szczegółowe dane medyczne pozostają chronione tajemnicą lekarską i przepisami o ochronie danych osobowych.
tags: #czy #pracodawca #moze #dochodzi #na #co