Duża ilość spożywanego cukru przyczynia się do problemów zdrowotnych, a fala otyłości i nadmierna masa ciała to problem nie tylko medyczny, ale także ekonomiczny i społeczny. W poszukiwaniu zdrowszych zamienników cukru, ksylitol cieszy się coraz większą popularnością. Ten naturalny słodzik, zwany również „cukrem brzozowym”, ma nie tylko niską kaloryczność, ale także wiele korzyści dla zdrowia - szczególnie dla zębów, diabetyków i układu pokarmowego.
Czym jest Ksylitol?
Ksylitol jest substancją pochodzenia naturalnego, która wykazuje właściwości słodzące. Jest to związek z grupy polioli, a jego smak zbliżony jest do cukru. Ma formę białych kryształków, które przypominają powszechnie stosowany biały cukier. Ksylitol dostarcza zaledwie 2,4 kcal na 1 g produktu, co oznacza o blisko 40% niższą kaloryczność od sacharozy.
Ksylitol, zwany też cukrem brzozowym, to organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi cukrowych (polioli). Składa się z cząsteczki cukru i cząsteczki alkoholu. Naturalnie występuje w niektórych owocach (np. jagodach, śliwkach) oraz w korze brzozy, z której jest najczęściej pozyskiwany. W przeciwieństwie do sztucznych słodzików, ksylitol ma niemal identyczną słodycz jak zwykły cukier, ale o 40% mniej kalorii i znacznie niższy indeks glikemiczny.
Ksylitol jest alkoholem cukrowym, czyli alkoholem wielowodorotlenowym. Początkowo pozyskiwano go z brzozy, dlatego określa się go cukrem brzozowym, jednak obecnie produkowany jest on również z kukurydzy, również z udziałem drożdży. Ksylitol ma postać białych, małych kryształków przypominających biały drobny cukier, który bez problemu rozpuszcza się w wodzie. Poziom słodkości ksylitolu jest zbliżony do słodyczy cukru, dlatego można go nim zastępować niemal w tych samych proporcjach.
Ksylitol należy do alkoholi cukrowych, węglowodanów cechujących się niską wartością energetyczną (jego kaloryczność jest o 40 proc. niższa od cukru buraczanego) oraz wolniejszym wchłanianiem w przewodzie pokarmowym. Spożycie ksylitolu tylko nieznacznie podnosi poziom glukozy we krwi i nie działa stymulująco na wydzielanie insuliny. Indeks glikemiczny ksylitolu jest stosunkowo niski, dziewięciokrotnie niższy od sacharozy i aż czternastokrotnie niższy od glukozy.
Ksylitol jest bardzo dobrze przebadanym dodatkiem do żywności, który figuruje pod symbolem E967. W przemyśle spożywczym wykorzystywany do produkcji cukierków, gum do żucia, żelków i wyrobów cukierniczych. W przemyśle farmaceutycznym stosowany jako emulgator, substancja stabilizująca, zagęszczająca i pochłaniająca wilgoć.
Właściwości Prozdrowotne Ksylitolu
Ksylitol jest substancją słodzącą zalecaną w diecie cukrzycowej ze względu na niski indeks glikemiczny ksylitolu. Ksylitol oddziałuje na mineralizację kości, wykazuje działanie bakteriobójcze, zapobiega próchnicy zębów, dlatego możemy znaleźć go w składzie gum do żucia czy pasty do zębów. Do właściwości ksylitolu należy także działanie prebiotyczne, czyli cukier brzozowy stanowi pożywkę dla pożytecznej mikroflory zasiedlającej jelita. W przewodzie pokarmowym wykazuje cechy zbliżone do błonnika pokarmowego, wpływa pozytywnie na perystaltykę jelit i zapobiega powstawaniu wypróżnień.
Ksylitol jest szczególnie ceniony w stomatologii, ponieważ hamuje rozwój bakterii próchnicotwórczych (m.in. Streptococcus mutans). Ksylitol ma indeks glikemiczny (IG) wynoszący zaledwie 7, co oznacza, że nie powoduje gwałtownych skoków poziomu cukru we krwi. W przeciwieństwie do zwykłego cukru, ksylitol wykazuje działanie prebiotyczne - wspiera rozwój korzystnych bakterii jelitowych.
Liczne badania wykazują przeciwbakteryjne działanie ksylitolu i jego dodatni wpływ na odporność organizmu. Ponieważ szybko przywraca właściwe pH śliny i hamuje rozmnażanie się bakterii jest stosowany w profilaktyce przeciw próchniczej i pomocny w leczeniu próchnicy oraz chorób dziąseł. Ksylitol w odróżnieniu od zwykłego cukru, zwiększa przyswajanie wapnia przez kości, zwiększając ich mineralizację. Może pomóc uzupełnić drobne ubytki próchnicze i jest zalecany osobom borykającym się z osteoporozą oraz małym dzieciom (ale tylko powyżej trzeciego roku życia), u których układ kostny się kształtuje.
Ponieważ ksylitol hamuje rozwój bakterii i drożdżaków oraz pomaga w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, jest pomocny w leczeniu chorób bakteryjnych i grzybiczych.
1 g ksylitolu to zaledwie 2,4 kcal, gdzie dla porównania 1 g cukru to 4 kcal, dzięki czemu ksylitol daje uczucie słodyczy bez dostarczania pustych kalorii.
Zastosowanie Ksylitolu
Wykorzystanie ksylitolu w warunkach domowych nie ogranicza się jedynie do słodzenia kawy i herbaty. Popularny cukier z brzozy jest odporny na działanie wysokiej temperatury, dlatego świetnie sprawdzi się do wypieków. Wyjątek stanowi ciasto drożdżowe, które przy użyciu ksylitolu nie wyrośnie, co jest ważną informacją dla każdej pani domu.
Ksylitol wykorzystuje się przede wszystkim jako słodzik. Często wybierany jest przez osoby na diecie odchudzającej ze względu na niską kaloryczność. Ksylitol jest więc częstym składnikiem różnych fit deserów i wypieków, ponieważ zachowuje się on dokładnie tak jak tradycyjny biały cukier. Bez problemu można go zatem wykorzystać w każdym przepisie. Natomiast biały cukier nieco lepiej zachowuje się w czasie ubijania bezy z kurzych białek, co nie oznacza, że ksylitol się do tego nie nadaje. Ksylitol doskonale sprawdzi się w czasie pieczenia, ponieważ dobrze zachowuje się w wysokich temperaturach i nie ma wpływu na efekt ostateczny. Zastosowanie ksylitolu w kuchni jest na tyle szerokie i uniwersalne, że można go również dodawać do przetworów z pomidorów, czyli passat, przecierów, sosów, czy zup.
Ze względu na efekt chłodzący ksylitol jest stosowany w mrożonych deserach np. lodach i sorbetach.
Dżemy i konfitury często zawierają ksylitol jako słodzik.
Uwaga: Ksylitol nie karmelizuje się jak cukier, więc nie nadaje się do wszystkich rodzajów wypieków.
Ksylitol w Produktach Spożywczych i Higienicznych
Ksylitol ze względu na swoje unikalne właściwości - słodki smak, niską kaloryczność i działanie przeciwpróchnicze - ma szerokie zastosowanie zarówno w przemyśle spożywczym, jak i w produktach do higieny jamy ustnej. Ksylitol jest popularnym zamiennikiem cukru w produktach spożywczych, szczególnie tych oznaczonych jako „bez cukru” lub „dla diabetyków”.
Słodzik w produktach „bez cukru” jest wykorzystywany do produkcji:
- Gum do żucia - ksylitol nie tylko nadaje słodki smak, ale także zapobiega próchnicy, dlatego jest częstym składnikiem gum bezcukrowych.
- Cukierki i drażetki - stosowany w landrynkach, miętówkach i innych słodyczach, które nie podnoszą poziomu glukozy we krwi.
- Batony energetyczne i proteinowe - dodawany jako niskokaloryczny słodzik w produktach dla osób na diecie.
- Napoje light - niektóre wody smakowe, napoje gazowane i herbaty mrożone zawierają ksylitol zamiast cukru lub aspartamu.
MIRADENT XYLITOL DROPS stanowią doskonałą alternatywę lub uzupełnienie dla gum do żucia z ksylitolem. Miradent Xylitol cukierki opracowano specjalnie do uzupełniania codziennej higieny jamy ustnej. Stanowią one doskonałą alternatywę i uzupełnienie gum do żucia z ksylitolem. Przeznaczone są dla osób z suchością jamy ustnej (kserostomia), a także dla pacjentów protetycznych i ortodontycznych. Dzięki właściwości ksylitolu powstaje efekt chłodzący, który zgodnie z badaniami naukowymi ma działanie kariostatyczne i antykariogenne. Wywołuje przyjemne uczucie świeżości. Ksylitol cukierki słodzone w 100% słodzone ksylitolem w trzech smakach: melon, wiśnia i mięta zapobiegają gromadzeniu się płytki nazębnej na powierzchni zębów, remineralizują szkliwo, nie zawierają glutenu. Wszystkie produkty Miradent z ksylitolem nie zawierają składników genetycznie zmodyfikowanych, np. takich jak: aspartam, sorbitol, laktoza, i gluten.
Cukierki z ksylitolu Ksylicuksy o smaku pomarańczowym bezglutenowe 13 g Piec Przemian to innowacyjny produkt dedykowany osobom poszukującym zdrowych i funkcjonalnych słodyczy. Te bezglutenowe cukierki stanowią atrakcyjną alternatywę dla tradycyjnych słodyczy dzięki zastosowaniu ksylitolu - naturalnego słodzika o wielu korzystnych właściwościach zdrowotnych. Cukierki z ksylitolu Ksylicuksy zawierają w swoim składzie aż 97% ksylitolu, który pełni funkcję głównego słodzika. Produkt zawiera także 2,5% kwasu jabłkowego, który pełni rolę regulatora kwasowości. Kwas ten intensyfikuje smak i poprawia trwałość cukierków poprzez utrzymanie odpowiedniego pH, co wpływa także na atrakcyjność sensorialną produktu.
Dzięki bezglutenowości, cukierki mogą być bezpiecznie spożywane przez osoby z celiakią oraz alergią na gluten, co poszerza grupę docelową produktu. Cukierki oferowane są w porcjach o masie netto 13 g, co czyni je praktyczną formą zdrowej przekąski. Zawartość węglowodanów w produkcie to około 96,8%, z czego jedynie 0,2% stanowi sacharoza, dzięki czemu rekomendują się dla osób ograniczających cukry proste. Stosowanie naturalnych aromatów i barwników pochodzenia roślinnego sprawia, że produkt jest atrakcyjny wizualnie i smakowo, jednocześnie zachowując standardy żywności naturalnej i ekologicznej.
Ksylitol a Zdrowie
Ksylitol jest dobrym wyborem dla osób, które zastanawiają się, jak zdrowo schudnąć. Właściwości prozdrowotne ksylitolu wskazują na jego wykorzystanie przez osoby, które borykają się z chorobami przewlekłymi o podłożu metabolicznym jak cukrzyca typu 2, insulinooporność, czy otyłość.
Ksylitol jest bezpiecznym zamiennikiem cukru. Jego indeks glikemiczny wynosi zaledwie 7-13, co jest aż 14 razy niższe niż w przypadku białego cukru. Ksylitol wchłania się bardzo wolno i głównie bez udziału insuliny, dzięki czemu nie wywołuje groźnego dla zdrowia skoku glukozy we krwi.
Ksylitol nie jest pożywką dla flory bakteryjnej jamy ustnej, ani też nie jest wykorzystywany do produkcji kwasów odpowiedzialnych za pojawienie się próchnicy. Z tego względu warto sprawdzać składy słodyczy, które kupujemy, a przede wszystkim podajemy dzieciom. Słodycze z ksylitolem będą nie tylko mniej kaloryczne, ale też zdrowsze.
Warto jednak pamiętać, że ksylitol może być spożywany przez dzieci powyżej 3 roku życia, ponieważ układ pokarmowy niemowląt i małych dzieci nie wytwarza jeszcze odpowiednich enzymów koniecznych do trawienia wszystkich pokarmów.
Według zaleceń WHO, czyli Światowej Organizacji Zdrowia, dzienna dawka cukru brzozowego nie powinna przekraczać 40 g. Należy bowiem pamiętać, że nadmierne spożycie ksylitolu może być przyczyną biegunek, wzdęć oraz dokuczliwego uczucia dyskomfortu w przewodzie pokarmowym.
Najczęstsze skutki uboczne po spożyciu ksylitolu dotyczą przewodu pokarmowego i wynikają z jego niepełnego wchłaniania w jelicie cienkim. Gdy ksylitol trafia do jelita grubego, fermentuje pod wpływem bakterii, co może prowadzić do:
- Wzdęć i gazów: ksylitol przyciąga wodę do jelit i fermentuje, powodując zwiększoną produkcję gazów (m.in. wodoru i dwutlenku węgla). Objawy nasilają się u osób z wrażliwym żołądkiem lub zespołem jelita drażliwego (IBS).
- Biegunki: efekt przeczyszczający występuje zwykle po spożyciu powyżej 30-50 g na raz (ok. 4-6 łyżeczek). U niektórych osób (szczególnie nieprzyzwyczajonych do polioli) już 10-15 g może wywołać luźne stolce.
- Bólów brzucha i skurczów jelit: nadmiar ksylitolu może podrażniać błonę śluzową jelit, prowadząc do dyskomfortu.
Można zmniejszyć ryzyko wystąpienia problemów żołądkowych przez stopniowe wprowadzanie ksylitolu do diety. Najlepiej zacząć od małych dawek, np. 5 g ksylitolu dziennie. Nie należy również nadmiernie przesadzać z ilością spożywanego ksylitolu. Optymalne dzienne spożycie nie może przekraczać 40-50 g (ok. 10 łyżeczek). Należy także pamiętać o tym, żeby spożywać ksylitol razem z posiłkami, ponieważ przyjmowanie go na pusty żołądek zwiększa ryzyko biegunki.
Ksylitol należy do grupy FODMAP (fermentujących oligo-, di-, monosacharydów i polioli), które mogą nasilać objawy u osób z:
- Zespołem jelita drażliwego (IBS),
- Przerostem bakterii jelitowych (SIBO).
W takich przypadkach zaleca się ograniczenie ksylitolu lub zastąpienie go stewią lub erytrytolem (które są lepiej tolerowane).
UWAGA! Ksylitol jest silnie toksyczny dla psów - nawet mała ilość (np. 0,1 g/kg masy ciała) może spowodować gwałtowny spadek poziomu cukru we krwi (hipoglikemię), prowadzący do osłabienia, drgawek, a nawet śpiączki.
Ksylitol vs. Stewia vs. Erytrytol
Oprócz ksylitolu na rynku mamy dostępnych kilka zdrowych, a także słodkich propozycji. Są to również substancje pochodzenia naturalnego, wykazujące wysokie bezpieczeństwo w użytkowaniu oraz wiele zastosowań. Są to obok ksylitolu - erytrytol i stewia.
Erytrytol jest podobnie jak ksylitol bezpiecznym zamiennikiem cukru. Jest to alkohol cukrowy należący do tej samej grupy związków organicznych co cukier brzozowy oraz sorbitol. Powstaje poprzez fermentację glukozy przez drożdże. Można go także znaleźć w niektórych owocach, algach, owocach morza oraz fermentowanych napojach. Ma najbardziej zbliżony smak do białego cukru spośród wszystkich słodzików. Wykazuje niską kaloryczność. Ma około 12 razy mniej kalorii niż tradycyjny cukier. Smak erytrolu, który w porównaniu do ksylitolu jest znacznie bardziej zbliżony do cukru. Dodatkowo erytrol całkowicie wydalany jest z moczem w ciągu doby, a jego kaloryczność w 100 g to jedyne 20 kcal, gdzie ksylitol to 240 kcal. Należy także wspomnieć o indeksie glikemicznym, który jest niższy niż w cukrze brzozowym.
Stewia jest bezkalorycznym słodzikiem naturalnego pochodzenia. Wytwarzana jest z roślin z rodziny astrowatych, a sekretem słodkiego smaku są zawarte w nich glikozydy stewiolowe. Posiada także niski indeks glikemiczny, dlatego też z powodzeniem może być stosowana przez cukrzyków. Dzięki swojej zerowej kaloryczności wspomaga proces redukcji masy ciała, a także utrzymywania efektów diety. Znajdziemy w niej także witaminy i minerały takie jak: witaminy z grupy B, witamina C, wapń, żelazo, cynk i potas. Dla niektórych osób stewia może okazać się nieakceptowana, ponieważ jej smak uważany jest za specyficzny, lekko gorzkawy i zbliżony do lukrecji.
Zarówno ksylitol jak też stewia, są niskokalorycznymi zamiennikami cukru. Oba słodziki są pochodzenia roślinnego, zdecydowanie zdrowsze od cukru i innych słodzików syntetycznych. Oba wykazują też liczne właściwości prozdrowotne.
Smak ksylitolu jest porównywalny ze smakiem cukru i jedna łyżeczka ksylitolu odpowiada jednej łyżeczce sacharozy. Tymczasem stewia może być nawet 300-krotnie słodsza od cukru (jest to zależne od dominującego glikozydu), ale jej słodycz jest specyficzna, z odrobiną goryczy. Nie wszystkim może odpowiadać jej smak.
Porównując ich kaloryczność, 1 g ksylitolu ma 2,4 kcal, podczas gdy stewia jest praktycznie bezkaloryczna. Zerowy jest też indeks glikemiczny stewii, co oznacza, że nie ma wpływu na poziom glukozy we krwi. W przypadku ksylitolu indeks glikemiczny wynosi 8 i może nieznacznie podnieść poziom cukru.
Oba słodziki są bezpieczne dla diabetyków, wykazują działanie przeciwpróchnicze i przeciwgrzybicze. Oba są też odporne na wysoką temperaturę, można je stosować do pieczenia czy gotowania. O ile ksylitol jest dostępny tylko w postaci krystalicznego proszku, to stewię można kupić w postaci proszku, kryształków, tabletek, płynu, wysuszonych liści, czy świeżych roślin.
Podsumowując wady i zalety wszystkich słodzików, nie da się jednoznacznie stwierdzić, który z nich jest najlepszy. Z punktu widzenia kaloryczności stewia wychodzi niewątpliwie na prowadzenie. Cukier brzozowy zachęca swoją ceną, wykazuje właściwości przeciwgrzybicze, wspomaga mineralizację kości i leczenie próchnicy. Natomiast erytrytol ma smak najbardziej zbliżony do cukru białego.
Sztuczne słodziki: owoc mnicha, stewia, erytrytol i ksylitol – Dr. Berg
Świadomość społeczeństwa wraz z dostępną wiedzą rośnie, dlatego też słodziki cieszą się tak szerokim uznaniem i wiele osób poszukuje znacznie zdrowszych zamienników tradycyjnego cukru. Ksylitol bez wątpienia może zastąpić cukier.
tags: #cukierki #z #ksylitolem #netto