Zachorowałeś i zastanawiasz się, czy otrzymasz wynagrodzenie za czas nieobecności w pracy? W takiej sytuacji pracownicy mogą zazwyczaj liczyć na tzw. zasiłek chorobowy. Sprawdź, czy Ty również otrzymasz to świadczenie.
Czym jest zasiłek chorobowy i komu przysługuje?
Zasiłek chorobowy to świadczenie wypłacane przez płatnika składek (pracodawcę) lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych pracownikom, którzy w danym okresie są niezdolni do pracy, np. z powodu choroby. Zasiłek chorobowy przysługuje jedynie osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym - obowiązkowym lub dobrowolnym.
Zgodnie z przepisami, obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym objęci są:
- pracownicy (osoby pracujące na podstawie umowy o pracę)
- członkowie rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych
- osoby odbywające służbę zastępczą.
Z kolei dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym objęte są:
- osoby wykonujące pracę nakładczą
- osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, współpracujące z osobą, która wykonuje taką umowę, pracujące na podstawie umowy uaktywniającej, prowadzące pozarolniczą działalność lub współpracujące z osobą, która prowadzi taką działalność
- osoby wykonujące odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania
- duchowni.
Ponadto, zasiłek chorobowy można otrzymać również z ubezpieczenia wypadkowego. Dzieje się tak, gdy staniesz się niezdolny do pracy na skutek wypadku przy pracy albo choroby zawodowej i otrzymasz z tego powodu zwolnienie lekarskie.
Zasiłek chorobowy a okres wyczekiwania
Należy pamiętać, że prawo do zasiłku chorobowego otrzymuje się po upływie tzw. okresu wyczekiwania, czyli trwania ubezpieczenia. W przypadku obowiązkowego ubezpieczenie chorobowego, prawo do zasiłku nabywasz po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Jeśli z kolei posiadasz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, prawo do zasiłku nabędziesz po 90 dniach.
Zasiłek chorobowy bez okresu wyczekiwania przysługuje, jeśli jesteś:
- absolwentem szkoły lub szkoły wyższej i zostałeś objęty ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpiłeś do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych, w przypadku kierunków lekarskich, lekarsko-dentystycznych i weterynarii - od daty złożenia ostatniego wymaganego planem studiów egzaminu, a w przypadku kierunku farmacji - od daty zaliczenia ostatniej przewidzianej w planie studiów praktyki
- ubezpieczony, a Twoja niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy
- ubezpieczony obowiązkowo i masz co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego
- posłem albo senatorem i przystąpiłeś do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji
- funkcjonariuszem Służby Celnej, który przyjął propozycję pracy i stał się pracownikiem w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej.
Okres przysługiwania zasiłku chorobowego
Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy, ale nie dłużej niż 182 dni lub 270 dni (w przypadku, gdy niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą lub przypada w trakcie ciąży).
Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia
Zasiłek chorobowy można otrzymywać również po ustaniu ubezpieczenia (czyli np. po ustaniu zatrudnienia). Przysługuje Ci on, jeśli stałeś się niezdolny do pracy jeszcze w czasie ubezpieczenia chorobowego, ale nieprzerwana niezdolność do pracy trwa po ustaniu ubezpieczenia. Zasiłek chorobowy przysługuje również wtedy, gdy niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała dopiero po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, ale:
- nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego
- nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania ubezpieczenia chorobowego (w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby).
Szczegółowe przepisy znajdziesz w serwisie ZUS.
Ile wynosi zasiłek chorobowy?
Wysokość tego świadczenia wylicza się z podstawy wymiaru zasiłku, czyli Twojego średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy.
Standardowy zasiłek chorobowy wynosi 80% podstawy wymiaru (także za okres pobytu w szpitalu). Wyjątek:
- Zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku za okres pobytu w szpitalu przypadający od 15. do 33. dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, jeśli jesteś pracownikiem i ukończyłeś 50. rok życia, począwszy od następnego roku kalendarzowego po roku ukończenia 50. roku życia. A także jeśli wykonujesz pracę nakładczą lub odbywasz służbę zastępczą.
Z kolei 100% podstawy wymiaru należy się osobom niezdolnym do pracy na skutek:
- wypadku w drodze do pracy lub z pracy
- ciąży
- poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.
Przykład obliczenia zasiłku chorobowego:
Pracownik zarabia najniższą krajową, która w 2022 r. wynosi 3010 zł brutto. Przy obliczaniu podstawy wymiaru, należy od tej kwoty odjąć składki ZUS: emerytalną, rentową i chorobową (3010 zł - 412,68 = 2597,32 zł). Uzyskaną kwotę dzieli się na 30 i w ten sposób otrzymuje się podstawę wymiaru zasiłku za każdy dzień nieobecności w pracy (2597,32 zł : 30 = 86,58 zł). W przypadku minimalnej pensji 3010 zł brutto, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego za każdy dzień nieobecności będzie wynosiła więc 86,58 zł netto.
Wniosek o zasiłek chorobowy - jakie dokumenty musisz przygotować?
Zasiłek chorobowy otrzymuje się na podstawie zwolnienia lekarskiego:
- w formie dokumentu elektronicznego (e-ZLA),
- które jest wydrukiem zaświadczenia wystawionego elektronicznie (wydruk e-ZLA)
- na formularzu wydrukowanym z systemu teleinformatycznego, gdy wystawienie zwolnienia lekarskiego e-ZLA nie jest możliwe (zwolnienie lekarskie wystawione w trybie alternatywnym).
W standardowych przypadkach nie musisz składać żadnych dokumentów. Jeżeli występujesz o zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia, składasz dodatkowo oświadczenie na druku Z-10. Dokumenty te w formie papierowej możesz złożyć w dowolnej placówce ZUS lub wysłać pocztą. Możesz to zrobić również w formie dokumentu elektronicznego przez PUE ZUS.
Zmiany w kontroli L4 i zasiłkach chorobowych
Senat przyjął nowelizację, która porządkuje, ale też zaostrza zasady kontroli L4 i odbierania zasiłku chorobowego. Na celowniku ZUS znalazły się praca zarobkowa w czasie choroby oraz aktywności uznane za sprzeczne z celem zwolnienia. Problem w tym, że nie wszystkie pojęcia są do końca ostre, a granica między „dozwolone” a „ryzykowne” wciąż bywa cienka.
Senat zmienia zasady kontroli L4. ZUS szybciej zdecyduje o zasiłku chorobowym. Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zakłada przebudowę całego systemu orzecznictwa ZUS. Zasadą ma być jednoosobowe orzekanie lekarzy - zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Ma to skrócić kolejki i przyspieszyć decyzje w sprawach zasiłków i rent. Senat dodał jednak istotny bezpiecznik. W szczególnie skomplikowanych sprawach, gdy ubezpieczony wniesie sprzeciw albo zgłosi zarzut wadliwości orzeczenia, sprawą będzie mogło zająć się trzech lekarzy orzeczników, a nie jeden. To wyjątek, ale ważny - zwłaszcza przy sporach o odebranie świadczenia.
L4 w jednej firmie, praca w drugiej - kiedy ZUS pozwoli, a kiedy zabierze zasiłek na zwolnieniu lekarskim
Jedna z najbardziej praktycznych zmian dotyczy osób zatrudnionych w więcej niż jednym miejscu. Dotychczas L4 często oznaczało automatyczną niezdolność do pracy „ze wszystkiego”. Teraz ustawodawca to rozdziela. Po zmianach możliwa będzie sytuacja, w której pracownik przebywa na L4 u jednego pracodawcy, ale normalnie pracuje u drugiego, jeśli charakter tej pracy nie koliduje z leczeniem. Kluczowe będzie orzeczenie lekarskie i faktyczny wpływ pracy na stan zdrowia. To rozwiązanie ma odpowiadać realiom rynku - np. przy pracy fizycznej i jednoczesnej pracy biurowej.
Za co ZUS zabierze zasiłek na L4? Nowe definicje po poprawkach Senatu
Największe emocje budzą zmiany dotyczące utraty prawa do zasiłku chorobowego. Nowelizacja precyzuje dwa kluczowe pojęcia, na które ZUS powołuje się podczas kontroli:
- Praca zarobkowa na L4 - nawet drobne zlecenie może kosztować zasiłek. Za pracę zarobkową uznana ma być każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od formy (etat, zlecenie, działalność). Wyjątek? Ustawodawca wyłącza czynności incydentalne, podjęte z powodu istotnych okoliczności. Przykładowo: jednorazowe podpisanie dokumentu, zatwierdzenie przelewu czy podpisanie faktury nie powinno automatycznie oznaczać utraty zasiłku.
- Aktywności niezgodne z celem L4. Co ZUS uzna za naruszenie zwolnienia. Drugą kategorią są działania, które utrudniają leczenie, wydłużają rekonwalescencję. Tu ustawodawca wprost zaznacza, że zwykłe czynności życia codziennego (zakupy, apteka, krótki spacer) oraz incydentalne aktywności wymuszone sytuacją nie powinny być traktowane jako naruszenie.
Granice nadal są nieostre. O tym, czy stracisz zasiłek, zdecyduje ZUS. Choć Senat doprecyzował przepisy, jego własne Biuro Legislacyjne zwróciło uwagę na ryzyko sporów. Pojęcia takie jak „czynności incydentalne” czy „istotne okoliczności” nie zostały jednoznacznie zdefiniowane. W praktyce oznacza to jedno: o tym, czy dana aktywność była jeszcze „dozwolona”, czy już „zarobkowa”, nadal może decydować interpretacja ZUS - a potem sąd.
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy - różnice
Wynagrodzenie chorobowe wypłacane jest przez pracodawcę przez okres:
- 33 dni;
- 14 dni dla osób, które przekroczyły 50. rok życia.
Po tym okresie, jeśli niezdolność do pracy nadal trwa, pracownik otrzymuje zasiłek chorobowy z ZUS-u.
Okres wyczekiwania w przypadku osoby po 50. roku życia: W przypadku umowy o pracę ubezpieczony nabywa prawo do wynagrodzenia oraz zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu). Jest to tak zwany okres wyczekiwania. Istnieją przypadki, kiedy pracownik nabywa od razu prawo do świadczeń chorobowych i nie obowiązuje go wówczas okres wyczekiwania. Posiadanie wcześniejszego 10-letniego okresu ubezpieczenia chorobowego pozwala obowiązkowo ubezpieczonemu pracownikowi nabyć prawo do zasiłku chorobowego bez okresu wyczekiwania, pod warunkiem że jest to właśnie okres obligatoryjnego ubezpieczenia chorobowego.
Renta chorobowa po 50 roku życia - od którego dnia pracownik otrzyma zasiłek chorobowy? Faktem jest, że prawo do zasiłku chorobowego od 15. dnia przebywania na zwolnieniu lekarskim uzyskuje się po ukończeniu określonego przepisami wieku. Jednak Kodeks pracy precyzuje taką sytuację. W myśl art. 92 § 5 pracownik, który ukończył 50 lat, otrzymuje wynagrodzenie chorobowe przez okres 14 dni dopiero w roku następującym po ukończeniu 50. roku życia. Oznacza to, że osoba chorująca w roku, w którym przekroczyła ustalony wiek, w dalszym ciągu zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego przez pierwsze 33 dni, a od 34. dnia przysługuje jej zasiłek. Wynagrodzenie chorobowe za 14 dni niezdolności do pracy przysługuje pracownikom, którzy ukończyli wiek 50 lat nie później niż w roku poprzedzającym chorobę.
Przykład 2: Pani Anna kończy 50 lat w marcu 2024 roku. Od kwietnia przebywa na zwolnieniu lekarskim, które przekracza 14 dni. W 2024 roku pani Anna będzie otrzymywała wynagrodzenie chorobowe przez 33 dni, a zasiłek dostanie od 34. dnia choroby. W razie choroby w 2025 roku wynagrodzenie od pracodawcy będzie przysługiwało przez 14 dni, a później wypłatę zasiłku przejmie ZUS.
Jeżeli pracownik ukończył 50 lat w tym samym roku, w którym powstała niezdolność do pracy, to zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego za pierwsze 33 dni tej niezdolności.Przykład 3: Pan Jan ukończył 50 lat 31 grudnia 2023 roku. W okresie od 2 września do 1 października 2024 roku jest chory. Z tytułu tej niezdolności ma prawo do wynagrodzenia chorobowego za okres od 2 do 15 września (14 dni), natomiast za okres od 16 września do 1 października (16 dni) przysługuje zasiłek chorobowy.
📢 Rewolucja w L4: Zmiany w zwolnieniach lekarskich, które musisz znać!
Warto zwrócić uwagę, że do limitu 33 i 14 dni nie wlicza się okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim otrzymanym na dziecko lub innego członka rodziny. Za czas sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny od razu wypłacany jest zasiłek opiekuńczy.
FAQ: L4, kontrole ZUS i ryzyko utraty zasiłku
Czy ZUS może zabrać zasiłek za jednorazowe podpisanie dokumentu?
Nie powinien, jeśli było to incydentalne i wymuszone sytuacją, ale ostateczna ocena zależy od kontroli.
Czy mogę pracować w jednej firmie, będąc na L4 w drugiej?
Tak, jeśli lekarz uzna, że ta praca nie koliduje z leczeniem.
Czy zakupy lub wyjście do apteki są ryzykowne?
Nie. Zwykłe czynności życia codziennego są wprost uznane za dozwolone.
Czy nowe przepisy już obowiązują?
Nie. Po poprawkach Senatu ustawa wraca do Sejmu.
tags: #compensa #opinie #zasilek #chorobowy