Nauczyciele mogą liczyć na wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, które nie zostały zrealizowane, pod pewnymi warunkami. Kluczowe jest to, aby niezrealizowanie zajęć wynikało z przyczyn niezależnych od nauczyciela, a sam nauczyciel był gotowy do ich prowadzenia. Nowe przepisy, które wchodzą w życie od 1 września 2025 roku, doprecyzowują te kwestie.
Kiedy nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie za niezrealizowane godziny nadliczbowe?
Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe będzie przysługiwało nauczycielowi w każdym przypadku, gdy niezrealizowanie przez niego przydzielonych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć.
Nauczyciele otrzymają zatem wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w różnych przypadkach nieodbycia zajęć z przyczyn leżących po stronie szkoły, np. z powodu nieobecności ucznia na zajęciach prowadzonych z nim indywidualnie, wyjazdu klasy na wycieczkę itp.
W celu uniknięcia wątpliwości, czy jest możliwe przydzielenie nauczycielowi pozostającemu w gotowości do pracy realizacji w tym czasie innych zadań, doprecyzowano, że nauczycielowi można przydzielić do realizacji w czasie, w którym zostały zaplanowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze lub wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela.
Tak więc w czasie, w którym nauczyciel z przyczyn od siebie niezależnych nie będzie realizował godzin ponadwymiarowych, będzie mógł mieć przydzielone do realizacji różne zajęcia z uczniami lub na ich rzecz. W czasie zaplanowanych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych nauczycielowi będzie można powierzyć również realizację doraźnych zastępstw.
Gotowość do pracy - co to oznacza w praktyce?
Przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy należy rozumieć stan, w którym pracownik może niezwłocznie na wezwanie pracodawcy podjąć pracę. Pracownik pozostający w dyspozycji pracodawcy oczekuje na możliwość podjęcia pracy na terenie zakładu pracy lub w innym miejscu wskazanym przez pracodawcę.
5 warunków otrzymania wynagrodzenia za niezrealizowane godziny nadliczbowe
- Przyczyna niezrealizowania zajęć: Niezrealizowanie przydzielonych godzin musi nastąpić z przyczyn niezależnych od nauczyciela (np. choroba ucznia, wycieczka klasowa, awaria sprzętu).
- Gotowość do pracy: Nauczyciel musi być gotowy do realizacji zajęć w zaplanowanym czasie. Oznacza to, że powinien pozostawać w dyspozycji szkoły i być gotowym do podjęcia pracy na wezwanie pracodawcy.
- Niezawinione nieodbycie zajęć: Zajęcia nie mogą zostać odwołane z winy nauczyciela.
- Możliwość przydzielenia innych zadań: Nauczycielowi można przydzielić inne zadania statutowe szkoły w czasie, gdy miał realizować godziny nadliczbowe. Wykonanie tych zadań nie jest jednak warunkiem otrzymania wynagrodzenia.
- Zastosowanie przepisów Karty Nauczyciela: Przepisy dotyczące wynagrodzenia za niezrealizowane godziny nadliczbowe, w tym art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, mają zastosowanie do ustalania wynagrodzenia za godziny przypadające do realizacji od 1 września 2025 roku.
Przykłady sytuacji, w których nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie:
- Indywidualne nauczanie: Nauczyciel prowadzący indywidualne nauczanie nie otrzyma wynagrodzenia, jeśli zajęcia zostały zawieszone na podstawie § 11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w związku z czasową poprawą stanu zdrowia ucznia. W innych przypadkach, gdy zajęcia nie odbywają się z przyczyn niezależnych od nauczyciela (np. choroba ucznia, ale bez formalnego zawieszenia), a nauczyciel jest gotowy do pracy, zachowuje prawo do wynagrodzenia.
- Wycieczka szkolna: Nauczyciel sprawujący opiekę nad uczniami na wycieczce szkolnej nie realizuje godzin ponadwymiarowych zaplanowanych do realizacji w tym czasie z przyczyn jego niedotyczących. Nauczyciel taki jest gotowy do realizacji tych zajęć, jednak realizuje w czasie zaplanowanych zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych inne zadanie statutowe przydzielone przez dyrektora szkoły, tj. sprawuje opiekę nad uczniami na wycieczce.
- Zajęcia rewalidacyjne i specjalistyczne: W przypadku niezrealizowania przydzielonych w ramach godzin ponadwymiarowych zajęć rewalidacyjnych lub specjalistycznych z przyczyn niedotyczących nauczyciela, nauczyciel zachowa prawo do wynagrodzenia.
Kiedy wynagrodzenie za niezrealizowane godziny nadliczbowe NIE przysługuje?
Przepis art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r., przewidujący zachowanie prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe w przypadku gotowości do pracy, nie ma zastosowania do ustalania wynagrodzenia za czas, w którym nauczyciel uczestniczył w doskonaleniu zawodowym.
W przypadku nauczycieli, zgodnie z regulacją przewidzianą w art. 67 ust. 1a Karty Nauczyciela, w przypadku ustalania wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy w celu wzięcia udziału w szkoleniach branżowych i innych formach doskonalenia zawodowego, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop. W tym przypadku przepis art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela nie ma zastosowania do ustalania wynagrodzenia.
Również w przypadku zwolnienia od pracy na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z funkcji związkowej poza zakładem pracy, przepis art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela nie ma zastosowania do ustalenia wynagrodzenia tego nauczyciela. W tym przypadku stosuje się art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych.
Co do zasady, nauczycielom nie przydziela się godzin ponadwymiarowych w dni wolne od pracy i w dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Praca w godzinach ponadwymiarowych polega bowiem na realizacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a w dni wolne od pracy i dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych takie zajęcia nie są prowadzone. Wyjątkiem są stanowiska pracy, na których zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze są realizowane również w dni wolne od pracy lub dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych.
Powyższe potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1989 r., sygn. akt III PZP 53/88, w której sąd stwierdził, że „zamieszczenie w planie organizacyjnym szkoły godzin ponadwymiarowych przypadających w dniach ustawowo wolnych od pracy oraz w dniach wolnych od pracy i w okresach przerw w pracy szkoły ustalonych w przepisach o organizacji roku szkolnego, w których nie odbywają się zajęcia dydaktyczne lub wychowawcze, nie uprawnia do wynagrodzenia przewidzianego (…) za nieodbyte godziny ponadwymiarowe”.
Zmiany w przepisach
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2026 r., jednak przepis art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r., będzie miał zastosowanie do ustalania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe przypadające do realizacji począwszy od 1 września 2025 r.
Wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w okresie od 1 września 2025 r. do 31 grudnia 2025 r., za które nauczyciele nie otrzymali wynagrodzenia, gdyż nie przysługiwało im ono na podstawie art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, będzie mogło zostać wypłacone.
Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe nauczyciela 2025 - jak rozliczać i kiedy przysługuje
W tygodniach, w których przypadają dni wolne od pracy lub dni wolne od zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a w inne dni są prowadzone zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, będzie miał zastosowanie art. 35 ust. 3f Karty Nauczyciela przewidujący pomniejszanie liczby godzin pensum nauczyciela w celu ustalenia liczby godzin ponadwymiarowych.
Ustalając liczbę godzin ponadwymiarowych zrealizowanych przez nauczyciela w tygodniu, w którym przypadały dni wolne, należy pomniejszyć tzw. pensum nauczyciela o 1/5 (lub 1/4, gdy dla nauczyciela zaplanowano czterodniowy tydzień pracy) za każdy dzień, w którym dla nauczyciela nie zaplanowano zajęć.
tags: #5 #warunkow #by #otrzymac #wynagrodzenie #za