Czechy stają się coraz bardziej atrakcyjnym miejscem dla inwestycji zagranicznych oraz rozwijania działalności gospodarczej. W miarę jak coraz więcej firm decyduje się na zatrudnianie pracowników w tym kraju, ważne jest zrozumienie związanych z tym kosztów oraz formalności. Utrzymanie pracownika w Czechach wiąże się z różnorodnymi kosztami i formalnościami, które każdy pracodawca powinien uwzględnić w swoim budżecie. Zrozumienie tych aspektów pomoże przedsiębiorcom w lepszym zarządzaniu kosztami zatrudnienia oraz w tworzeniu konkurencyjnych ofert pracy.
Formalności związane z zatrudnieniem i pobytem
Obywatele polscy, jako obywatele Unii Europejskiej, korzystają z prawa do swobodnego przepływu osób w ramach Unii Europejskiej/Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W przypadku pobytu nieprzekraczającego trzech miesięcy obywatele UE nie potrzebują pozwolenia na pobyt, mają jednak obowiązek zgłosić pobyt na posterunku policji ds. cudzoziemców (Služba cizinecké policie) właściwym dla miejsca zamieszkania, jeżeli zamierzają przebywać w Republice Czeskiej powyżej 30 dni. Należy to uczynić przed upływem 30 dni od wjazdu do Republiki Czeskiej. Obowiązek ten nie dotyczy osób, które zostały zarejestrowane przez przedstawiciela obiektu noclegowego, np. w hotelu, w którym mieszkają.
Jeżeli zamierzasz zostać w Czechach dłużej niż 30 dni, powinieneś zarejestrować miejsce swojego pobytu w jednostce Policji ds. Cudzoziemców i Pogranicza. Przy pobycie dłuższym (np. z powodu zatrudnienia, studiów, prowadzenia działalności gospodarczej) obywatel UE może wystąpić z wnioskiem o wydanie karty czasowego pobytu. Po przyjeździe do Czech na dłużej niż 3 miesiące nie musisz składać wniosku o czeski dowód osobisty (ID card).
Wraz z wypełnionym wnioskiem o potwierdzenie prawa pobytu (potvrzení o přechodném pobytu občana EU) powinieneś okazać dowód tożsamości, dokument potwierdzający cel pobytu (umowa o pracę, potwierdzenie uruchomienia działalności, zaświadczenie z uczelni lub oświadczenie o posiadaniu wystarczających oszczędności), zdjęcie, potwierdzenie posiadania ubezpieczenia oraz potwierdzenie zakwaterowania (np. umowa najmu mieszkania). Dokumenty muszą być przetłumaczone na język czeski. Więcej informacji na stronie czeskiego MSW.
Od obywateli RP oraz członków ich rodzin zamierzających podjąć pracę na terytorium Republiki Czeskiej nie jest wymagane posiadanie zezwolenia na pracę. Pracodawca lub osoba prawna/fizyczna, do której pracownik został oddelegowany jest zobowiązany, najpóriev dnia rozpoczęcia pracy, zgłosić fakt zatrudnienia pracownika (obywatela RP) w Urzędzie Pracy właściwym ze względu na miejsce wykonywania pracy.
Pracownik polski zatrudniony przez firmę zarejestrowaną w Czechach musi być zarejestrowany w miejscowym zakładzie ubezpieczeń socjalnych i zdrowotnych oraz odprowadzać stosowne składki, zgodnie z przepisami prawnymi Republiki Czeskiej. Pracodawca opłaca za Ciebie składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne.
Warunki pracy i zatrudnienia
Czeski Kodeks Pracy przewiduje umowy na czas nieokreślony, na czas określony, w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku umowy na czas określony - okres zawarcia umowy może wynosić maksymalnie 3 lata. Umowę na czas określony można przedłużać maksymalnie dwa razy (łączny okres zatrudnienia na czas określony wyniesie wtedy 9 lat). Umowa powinna być zawarta na piśmie. To na pracodawcy spoczywa obowiązek zgłoszenia umowy do wszelkich urzędów i instytucji.
Każda umowa o pracę musi zawierać trzy podstawowe ustalenia: rodzaj pracy, miejsce jej wykonania oraz datę rozpoczęcia stosunku pracy. Wysokość wynagrodzenia, sposób i termin wypłaty można określić bezpośrednio w umowie lub w osobnym dokumencie. Stosunek pracy kończy się za porozumieniem stron, złożeniem wypowiedzenia, natychmiastowym rozwiązaniem umowy czy też rozwiązaniem umowy w okresie próbnym (pracodawca nie może jednak tego dokonać w ciągu pierwszych 14 dni).
Godziny pracy
Maksymalny czas pracy w tygodniu wynosi 40 godzin (5 dni po 8 godzin). Do czasu pracy nie wlicza się przerwy obiadowej. Przepisy prawa dopuszczają inny rozkład czasu pracy, który związany jest z rodzajem wykonywanego zajęcia (np. górnicy nie mogą pracować dłużej niż 37,5 godzin). Odmienny czas pracy może być stosowany w przedsiębiorstwach, w których ze względu na technologię produkcji prace nie mogą być wstrzymane lub wynikać może z umów zbiorowych. Godziny pracy w instytucjach rządowych zwykle różnią się od godzin pracy w prywatnych firmach.
W przypadku całego etatu (40 godzin tygodniowo) pracownikowi przysługuje od 20 do 25 dni urlopu wypoczynkowego na rok, w zależności od dobrej woli pracodawcy. Urlop przysługuje pracownikowi, który był zatrudniony u jednego pracodawcy minimalnie 60 dni. Jeśli umowa nie trwała cały rok, urlop ulega skróceniu - za każdy przepracowany miesiąc przysługuje 1/12 urlopu należnego za rok pracy.
Wynagrodzenie i podatki
W Republice Czeskiej obowiązuje prosty i przejrzysty system podatkowy. Jeśli twoje roczne zarobki nie przekroczą kwoty 1 867 728 koron, zapłacisz 15% podatku dochodowego. Jeśli zarobisz więcej, będzie cię obowiązywał II próg podatkowy, tj. 23%. W Republice Czeskiej nie istnieje kwota wolna od podatku, jednak podatnicy mogą liczyć na szereg ulg podatkowych (np. na dziecko, dla studentów itp.).
Wynagrodzenie pracownika nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie ustalone przez rząd drogą rozporządzenia. Obecnie (stan na maj 2023 r.) płaca minimalna wynosi 17 300 CZK. Jeżeli pracownik wykonuje bardziej zaawansowaną pracę, to jego wynagrodzenie nie może być niższe niż tzw. płaca gwarantowana, która jest wyższa niż płaca minimalna i dzieli się na siedem kategorii, w zależności od tego, jak skomplikowana będzie wykonywana praca oraz jakich umiejętności i wysiłku będzie wymagała.
Obowiązują 3 stawki podatku VAT (cz. Daň z přidané hodnoty, w skrócie DPH): podstawowa - 21 proc. i dwie obniżone - 15 i 10 proc.
Urlop i świadczenia
Masz prawo do czterech tygodni (tj. 20 dni) w roku płatnego urlopu. Dłuższe, 5-tygodniowe wakacje przysługują m.in. pracownikom sektora publicznego. W przypadku gdy nie przepracowałeś pełnego roku, urlop należy ci się proporcjonalnie: 1/12 za każdy miesiąc.
Urlop macierzyński nie może być krótszy niż 14 tygodni i musi trwać min. 6 tygodni od dnia porodu. Zasiłek macierzyński przysługuje pracownicom przez okres 28 tygodni (pod warunkiem, że kobieta podlegała ubezpieczeniu przez co najmniej 270 dni w ostatnich dwóch latach przed dniem porodu). Gdy kobieta urodziła dwoje lub więcej dzieci, albo jest matką samotnie wychowująca dzieci - zasiłek przysługuje przez 37 tygodni.
Zasiłek dla bezrobotnych przysługuje osobom, które pracowały przynajmniej 12 miesięcy w okresie ostatnich dwóch lat przed dniem zarejestrowania jako bezrobotne i odprowadzała ubezpieczenie. Czas pobierania zasiłku uzależniony jest od wieku: osoby poniżej 50. roku życia mogą otrzymywać go przez 5 miesięcy, osoby pomiędzy 50. a 55. rokiem życia - 8 miesięcy, bezrobotni powyżej 55 lat - 11 miesięcy.
Wysokość zasiłku jest wyliczana na podstawie średniego miesięcznego wynagrodzenia netto otrzymywanego w ostatnim okresie przed zakończeniem zatrudnienia (65 proc. przez pierwsze 2 miesiące, 50 proc. przez następne 2 miesiące, 45 proc. przez pozostałe miesiące). Gdy pracownik odszedł na własną prośbę lub za porozumieniem stron wysokość świadczenia przez cały okres wyniesie max. 45 proc.
Rynek pracy w Czechach
Specjaliści HR, pijarowcy, finansiści, ekonomiści oraz informatycy znajdą zatrudnienie w czeskich firmach bez większego problemu. W Czechach jest też duży popyt na wykwalifikowanych pracowników fizycznych: tokarzy, ślusarzy, operatorów maszyn, elektryków czy spawaczy.
Praca w Czechach ma swoje plusy i minusy. Do zalet należy niewątpliwie mentalność Czechów. Ich styl pracy jest inny niż Polaków - mniejsza presja i stres spowodowany gonieniem za terminami to niewątpliwe plusy. Ludzie są mili i przyjaźnie nastawieni, dzięki czemu atmosfera staje się przyjemniejsza. Co więcej, praca za granicą to zawsze możliwość rozwinięcia swojej wiedzy i nauki języka w naturalnych warunkach. Możesz przy tym poznać ciekawych ludzi i zwiedzić miejsca, w których wcześniej nie miałeś okazji być.
Do wad należy inny system liczenia czasu pracy. W niektórych firmach możesz spotkać się z obecnością w miejscu zatrudnienia przez 8,5 godziny, ponieważ półgodzinna przerwa nie zawsze bywa wliczana do czasu pracy. Dla niektórych dodatkowo sam wyjazd za granicę może się okazać wadą.
W Czechach występuje bardzo małe bezrobocie, co wpływa na większe prawdopodobieństwo znalezienia tam posady. 3,5 % - tyle we wrześniu 2022 r. wynosiła stopa bezrobocia w Republice Czeskiej.
Jak szukać pracy w Czechach?
Szukając pracy, możesz skorzystać z bazy Czeskiego Urzędu Pracy i przeglądać oferty. Możesz też zgłosić się do jednej z prywatnych agencji zatrudnienia (najpierw sprawdź na stronach czeskiego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych, czy posiada licencję). Najpopularniejszym sposobem szukania pracy jest oczywiście korzystanie z Internetu.
Wiele wolnych stanowisk nie wymaga znajomości języka czeskiego. Potrzebne jest jednak doświadczenie i uprawnienia zawodowe (np. UDT, SEP, kursy na wózki widłowe). W niektórych firmach mile widziana jest również podstawowa znajomość angielskiego.
Możesz też po prostu wpisać interesującę Cię frazę w Google - np. „Czechy praca dla Polaków”, „praca Czechy od zaraz z zakwaterowaniem” czy bardziej precyzyjne: „fabryka czekolady Czechy praca”, „Skoda Czechy praca” albo „praca w Czechach z dojazdem z Nowej Rudy”.
Jednak zdecydowanie lepiej jest poszukać ofert pracy w Czechach na dedykowanych portalach, ustawiając odpowiednie filtry. W ten sposób łatwiej dopasujesz ofertę do swoich umiejętności i oczekiwań. A jeśli po raz pierwszy szukasz pracy za granicą i brakuje Ci doświadczenia, rozważ skorzystanie z usług legalnych agencji pośrednictwa pracy. Jednak najpierw upewnij się, że dana firma widnieje w Krajowym Rejestrze Zatrudnienia (KRAZ). Dzięki temu unikniesz nieuczciwych pośredników i znajdziesz sprawdzone oferty pracy w Czechach.
Jak aplikować w Czechach (wywiad) część 2/6
Koszty życia w Czechach
Koszty życia są najwyższe w Pradze i Brnie. Wynajęcie kawalerki w centrum Pragi kosztuje ok. 20 tys. koron miesięcznie. Za trzypokojowe mieszkanie trzeba zapłacić drugie tyle. Taniej jest oczywiście w mniejszych miejscowościach. W wielu miejscach pracy powszechne są bony żywieniowe - to świetny sposób zaoszczędzenia na jedzeniu.
Koszty życia w tym państwie, w stosunku do zarobków, są jednak lepiej wyważone niż w Polsce, więc w praktyce wcale nie odczujesz większych cen. Oznacza to, że jeśli zamierzasz podjąć tam zatrudnienie i mieszkać jednocześnie, to prawdopodobnie status Twojego życia będzie na dobrym poziomie.
Założenie własnej działalności gospodarczej
Biznes możesz prowadzić jako osoba fizyczna lub prawna, na takich samych zasadach jak obywatele Czech. Działalność dzieli się na zgłaszaną (zawody rzemieślnicze, wolne zawody oraz tzw. działalność wiązana, możliwa pod warunkiem zdobycia umiejętności zawodowych poza szkołą) oraz koncesjonowaną (wymaga specjalnych pozwoleń).
Aby rozpocząć własną działalność na terenie Czech musisz: być pełnoletni, posiadać zdolność do czynności prawnych, być niekaranym, posiadać zaświadczenie z urzędu skarbowego, że nie zalegasz z płatnościami podatków oraz właściwego organu ubezpieczenia społecznego, że nie zalegasz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne i socjalne (o ile prowadziłeś działalność gospodarczą na terenie Czech). W szczególnych przypadkach trzeba udokumentować posiadanie specjalistycznego wykształcenia oraz dodatkowych uprawnień, jeśli wymaga tego ustawa o przedsiębiorczości lub inne szczególne przepisy prawne.
Republika Czeska jest przyjazna przedsiębiorcom. Zakładając działalność gospodarczą możesz skorzystać z jednolitego formularza rejestracyjnego (Jednotný registrační formulář - JRF), za pomocą którego działalność zgłasza się jednocześnie również do urzędu skarbowego, urzędu ds. ubezpieczeń społecznych, urzędu ds. ubezpieczeń zdrowotnych i urzędu pracy. By wystartować jako przedsiębiorca musisz uzyskać wpis do ewidencji działalności - w tym celu powinieneś zgłosić się do Urzędu Rejestracji Przedsiębiorstw (Živnostenský úřad) w swojej gminie. Miejsca w których dokonuje się zgłoszenia oznaczone są logiem CRM (Centrální registrační místo). Po jego rozpatrzeniu w Urzędzie Rejestracji Przedsiębiorców otrzymasz numer statystyczny (Identifikační číslo organizace, IČO) - odpowiednik polskiego REGON-u, oraz numer podatkowy DIČ (daňové identifikační číslo) - odpowiednik polskiego NIP. Drobni przedsiębiorcy (osiągający przychód niższy niż 1 mln koron) oraz osoby poniżej 25. roku życia mogą liczyć na dodatkowe ulgi.
tags: #zatrudnienie #pracownika #w #czechach