W związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, Polska wprowadziła ułatwienia w dostępie do rynku pracy dla obywateli Ukrainy, w tym dla pielęgniarek i położnych. Zmiany te mają na celu usprawnienie procesu uznawania kwalifikacji zawodowych i umożliwienie szybszego podjęcia pracy w polskim systemie opieki zdrowotnej.
Uproszczona procedura uzyskania prawa wykonywania zawodu
Od dnia 24 lutego 2022 r. obowiązują przepisy specustawy, które przez okres 32 miesięcy ułatwiają obywatelom Ukrainy uzyskanie kwalifikacji pielęgniarki lub położnej poza terytorium Unii Europejskiej. Kluczowym ułatwieniem jest brak wymogu zalegalizowania dyplomów lub ich duplikatów.
Obywatelka Ukrainy, spełniająca określone wymogi, może uzyskać zgodę na samodzielne wykonywanie zawodu, jeśli posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie zawodowe jako pielęgniarka, uzyskane w okresie 5 lat bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku. Zgody na wykonywanie zawodu udziela minister zdrowia. W swojej decyzji określi, czy obywatelka Ukrainy może wykonywać zawód samodzielnie, czy tylko pod nadzorem innej pielęgniarki.
Wnioski o wyrażenie zgody przez Ministra Zdrowia na warunkowe wykonywanie zawodu pielęgniarki lub położnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez obywateli Ukrainy, którzy uzyskali kwalifikacje poza terytorium państw członkowskich UE, można składać wyłącznie do dnia 24 października 2024 r. Wnioski złożone po tej dacie nie będą rozpatrywane w ramach tej procedury.
Wymóg znajomości języka polskiego
Wprowadzono wymóg wykazania się znajomością języka polskiego minimum na poziomie B1 przez pielęgniarki i położne, które uzyskały kwalifikacje poza Unią Europejską i posiadają zgodę Ministra Zdrowia na wykonywanie zawodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uzyskaną w ramach procedury uproszczonej.
Osoby, które uzyskają zgodę Ministra Zdrowia na wykonywanie zawodu na podstawie wniosku złożonego do 24 października 2024 r., będą zobowiązane do przedłożenia okręgowym radom pielęgniarek i położnych dokumentu poświadczającego znajomość języka polskiego minimum na poziomie B1 w celu przyznania prawa wykonywania zawodu.
Dokument potwierdzający znajomość języka polskiego na poziomie B1 lub wyższym musi być wydany po złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu z języka polskiego jako obcego, przeprowadzonego zgodnie z przepisami ustawy o języku polskim i organizowanego przez podmiot uprawniony.
Wykaz dokumentów poświadczających znajomość języka polskiego minimum na poziomie B1 ogłosi Minister Zdrowia w Biuletynie Informacji Publicznej. Osoby, które uzyskały zgodę Ministra Zdrowia na wykonywanie zawodu na podstawie wniosku złożonego do 24 października 2024 r. włącznie, będą zobowiązane do przedłożenia dokumentu poświadczającego znajomość języka polskiego minimum na poziomie B1 w terminie do dnia 1 maja 2026 r.
Przedłużenie okresu ważności dokumentów pobytowych i prawa wykonywania zawodu
Zgodnie z ustawą z dnia 12 września 2025 r. następuje przedłużenie z mocy prawa okresu ważności wiz krajowych oraz okresu ważności zezwoleń na pobyt czasowy udzielonych obywatelom Ukrainy - do dnia 4 marca 2026 r.
Obywatele Ukrainy, których prawo wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej wygaśnie w dniu 30 września 2025 r., będą mogli ubiegać się o przyznanie nowego prawa wykonywania zawodu na czas określony do dnia 4 marca 2026 r. Osoby te nie będą musiały przedkładać żadnych dodatkowych dokumentów pobytowych. Powinny złożyć nowy wniosek o przyznanie prawa wykonywania zawodu i wpis do okręgowego rejestru pielęgniarek lub położnych.
W przypadku gdy obywatel Ukrainy uzyskałby inny dokument pobytowy, np. zezwolenie na pobyt czasowy na okres dłuższy niż do 4 marca 2026 r., można przyznać prawo wykonywania zawodu do upływu tego dłuższego okresu. Dotyczy to wyłącznie przyznania prawa wykonywania zawodu w trybie art. 35 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.
Zmiany w przepisach i dalsze możliwości
Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej wprowadza również zmiany dotyczące osób, które miały przyznane warunkowe prawo wykonywania zawodu lub prawo wykonywania zawodu na określony zakres czynności, okres i miejsce zatrudnienia. Okręgowa rada pielęgniarek i położnych na wniosek pielęgniarki lub położnej może przedłużyć takie prawo na okres kształcenia się na studiach I stopnia na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo, jednak na nie dłużej niż 3 lata.
W przypadku pielęgniarki lub położnej mającej przyznane warunkowe prawo wykonywania zawodu lub prawo wykonywania zawodu na określony zakres, okres i miejsce zatrudnienia, która złoży do OIPiP wniosek o przedłużenie posiadanego PWZ i spełnia warunki wskazane w art. 35a ust. 31 ustawy, proponuje się podejmowanie uchwały o zmianie uchwały w sprawie przyznania warunkowego prawa wykonywania zawodu poprzez przedłużenie okresu ważności PWZ na okres kształcenia.
Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki w aplikacji mObywatel 2.0
Alternatywne ścieżki uzyskania prawa wykonywania zawodu
Istnieje również drugi tryb uzyskania prawa wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej, uregulowany w art. 35a ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej. Jest to alternatywna ścieżka dla osób, które uzyskały kwalifikacje zawodowe poza terytorium państw członkowskich UE, bez konieczności nostryfikacji dyplomu czy zdawania egzaminu z języka polskiego. Tryb ten kończy się uzyskaniem PWZ na określony zakres czynności, okres i miejsce zatrudnienia w konkretnym podmiocie wykonującym działalność leczniczą, albo uzyskaniem warunkowego PWZ.
Aby ubiegać się o przyznanie tych uprawnień, niezbędne jest wcześniejsze uzyskanie zgody na wykonywanie zawodu, którą udziela Minister Zdrowia.
Dane statystyczne i wyzwania
Według danych z Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych (stan na styczeń 2023 roku) w Polsce zarejestrowanych jest 315 670 pielęgniarek i 41 719 położnych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te osoby pracują w zawodzie.
Dane Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych wskazują, że jest 2200 pielęgniarek i 236 położnych z zagranicy, które mogą pracować w Polsce w swoim zawodzie. W praktyce do tej pory wystarczyło zadeklarowanie znajomości języka polskiego, co budziło zastrzeżenia części polskich pielęgniarek.
W związku z tym wprowadzono wymóg potwierdzenia znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B1. Osoby, które tego nie zrobią do maja 2026 r., stracą prawo do wykonywania zawodu.
W przypadku braku posiadania co najmniej trzyletniego doświadczenia zawodowego jako pielęgniarka lub położna, uzyskanego w okresie pięciu lat bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku, wnioskodawca składa oświadczenie o braku posiadania ww. doświadczenia. Osoby, które po 24 lutego 2022 r. przekroczyły granicę Ukrainy z Polską i przedstawiły kopię dokumentu potwierdzającego przekroczenie granicy, mogą przedstawić dokumenty w formie niebudzącej wątpliwości kopii. Jeżeli osoby te nie posiadają wszystkich, lub żadnych dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia - mogą złożyć oświadczenie o spełnieniu tego wymogu.
tags: #zatrudnienie #pielegniarki #z #ukrainy