Zatrudnienie pielęgniarki w żłobku to kwestia regulowana prawnie, która budzi wiele pytań zarówno wśród dyrektorów placówek, jak i rodziców. Choć żłobek jest placówką opiekuńczo-wychowawczą, a nie medyczną, obecność wykwalifikowanego personelu medycznego może znacząco wpłynąć na bezpieczeństwo i jakość opieki nad najmłodszymi. Z tego tekstu dowiesz się m.in., kiedy masz obowiązek zatrudnienia pielęgniarki, jakie są jej zadania i obowiązki, a także jakie kwalifikacje trzeba mieć, żeby podjąć taką pracę.
Pielęgniarka w żłobku - przepisy
Nie w każdym żłobku trzeba zatrudniać pielęgniarkę. Obowiązek ten omija mniejsze placówki, bowiem liczebność personelu placówki zależy od ilości dzieci do niej uczęszczających. Kwestię tę reguluje dokładnie artykuł 15. ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3:
- W żłobku, do którego uczęszcza więcej niż dwadzieścioro dzieci, zatrudnia się przynajmniej jedną pielęgniarkę lub położną.
Pielęgniarka zatrudniona w żłobku obowiązuje 8-godzinna dobowa i przeciętnie 40-godzinna tygodniowa norma czasu pracy. Jako że żłobek nie jest podmiotem leczniczym, nie obowiązuje w tym przypadku zasada pracy w wymiarze 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień.
Dyrektorzy placówek borykają się z deficytem kadry. Nadzieję dawały Ukrainki, ale ich zatrudnienie wymaga więcej formalności niż w szpitalach. Dyrektorzy żłobków nie liczą więc na pozytywne rozstrzygnięcie tego problemu. Poza tym, jak zauważają, byłoby to rozwiązanie krótkoterminowe. Docelowo powinno się zmodyfikować przepisy ustawy, ograniczając zatrudnienie pielęgniarek tylko do największych placówek, np. powyżej 100 dzieci lub tam, gdzie znajdują się dzieci z konkretnymi deficytami zdrowia, specjalnymi potrzebami. Wówczas ich obecność jest uzasadniona.
Na czym polega praca pielęgniarki w żłobku
Czym więc zajmuje się pielęgniarka w placówce opiekuńczej jaką jest żłobek? Najbardziej ogólnie można powiedzieć, że jej rolą jest obserwacja stanu zdrowia dzieci, udzielanie pierwszej pomocy, a także szkolenie i edukowanie dzieci, personelu, jak i rodziców. Jest ona odpowiedzialna za stan higieniczny, żywienie oraz pielęgnację dzieci, a także edukacje zdrowotną.
Jak widzimy, pielęgniarka nie zajmuje się leczeniem dzieci. Może natomiast udzielać świadczeń zdrowotnych na zlecenie lekarza, jednak szczegółowe rozwiązania w tym zakresie muszą być określone przez dyrektora żłobka w dokumentach wewnętrznych. Regulamin placówki powinien zawierać określenie obowiązków pracowników i zasad ich postępowania w przypadkach nagłego pogorszenia stanu zdrowia dziecka lub podawania leków dzieciom niepełnosprawnym czy przewlekle chorym.
Co robi pielęgniarka w żłobku
Pielęgniarka prowadzi badania przesiewowe: pomiary antropometryczne ciężaru ciała, wzrostu, obliczanie centyli, obserwacja postawy ciała, wzroku, słuchu, uzębienia. Nadzoruje też stan higieniczny dzieci, kształtując w nich prawidłowe nawyki higieniczne oraz czuwa nad przestrzeganiem zasad sanitarnych w pomieszczeniach żłobka. Czuwa nad prawidłowym sposobem karmienia dzieci, prowadzi apteczkę, współpracuje z rodzicami w zakresie pielęgnacji, żywienia i wychowania dzieci.
Pielęgniarka czy położna może także udzielać porad rodzicom w takich tematach jak rozszerzanie diety, odpieluchowanie, odsmoczkowanie, odstawiania od piersi, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb dziecka, ale też budowanie odporności, sposób podawania leków czy infekcji, w przypadku których należy się udać do pediatry.
Przykładowe punkty zakresu obowiązków pielęgniarek i położnych w żłobkach
- zbieranie wywiadów od rodziców/opiekunów w zakresie stanu zdrowia dzieci;
- obserwowanie stanu zdrowia dzieci i zgłaszanie wszelkich nieprawidłowości, takich jak objawy chorób zakaźnych, dyrektorowi żłobka i rodzicom;
- kształtowanie u dzieci postaw prozdrowotnych w zakresie żywienia i higieny;
- udzielanie pierwszej pomocy dzieciom oraz pracownikom w nagłych wypadkach oraz organizowanie pomocy lekarskiej w razie potrzeby;
- pomoc w układaniu planów pracy z dziećmi;
- szkolenie personelu w zakresie promocji zdrowia oraz ograniczenia szerzenia się chorób zakaźnych;
- prowadzenie indywidualnej dokumentacji dziecięcej;
- prowadzenie poradnictwa jeśli chodzi o pielęgnację dziecka dla rodziców i pracowników żłobka;
- udział w szkoleniach oraz zebraniach z rodzicami.
Pielęgniarka lub położna w żłobku - wymagania
Przede wszystkim należy pamiętać, że prawo wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej przyznawane albo stwierdzane jest przez właściwą okręgową radę pielęgniarek i położnych. Pielęgniarka musi więc przede wszystkim posiadać Prawo Wykonywania Zawodu (PWZ). Jego ważność można sprawdzić w Centralnym Rejestrze Pielęgniarek i Położnych (rejestr NIPiP).
Pielęgniarką, położną [...] w żłobku lub klubie dziecięcym nie może być osoba, która figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym lub została skazana prawomocnym wyrokiem za inne przestępstwo umyślne. Osoba mająca zostać zatrudniona ma obowiązek przedstawić zaświadczenie o niekaralności, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed rozpoczęciem pracy w żłobku lub klubie dziecięcym.
Wymagania dotyczące kandydata na stanowisko pielęgniarki w żłobku są ściśle określone. Kandydat musi posiadać prawo wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej, być pełnoletni, mieć pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzystać z pełni praw publicznych. Ponadto, nie może być karany za przestępstwa umyślne ani nie może figurować w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. Wymagane jest również zaświadczenie o niekaralności oraz zaświadczenie o stanie zdrowia pozwalające na zatrudnienie na tym stanowisku.
Zapewnienie opieki dzieciom przewlekle chorym
Na początku warto zaznaczyć, że to dyrektorzy żłobków indywidualnie podejmują decyzję, czy placówka może pełnić opiekę nad dzieckiem przewlekle chorym. Art. 10 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. określa podstawowe zadania żłobka i klubu dziecięcego:
- zapewnienie dziecku opieki w warunkach bytowych zbliżonych do warunków domowych;
- zagwarantowanie dziecku właściwej opieki pielęgnacyjnej oraz edukacyjnej, przez prowadzenie zajęć zabawowych z elementami edukacji, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb dziecka;
- prowadzenie zajęć opiekuńczo-wychowawczych i edukacyjnych, uwzględniających rozwój psychomotoryczny dziecka, właściwych do wieku dziecka.
Świadczenia zdrowotne w ramach funkcjonowania placówek opiekuńczych było przedmiotem dyskusji pomiędzy Naczelną Radą Pielęgniarek i Położnych a Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W 2019 roku NRPIP wystosowała do ministra pismo z prośbą o „zmiany zapisów ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 w zakresie uregulowania udzielania świadczeń zdrowotnych przez pielęgniarkę dzieciom przewlekle chorym, przebywającym w żłobku".
W piśmie zwrócono uwagę, że w związku z tym, iż nie jest to uregulowane prawnie „kwestię zapewnienia dzieciom przewlekle chorym kontynuacji opieki medycznej w żłobkach, dyrektorzy żłobków nie traktują priorytetowo i zadania z tego obszaru realizowane są w sposób niewystarczający. [...] Zdarza się, że pielęgniarki odmawiają wykonania tych czynności, z powodu braku zapisów prawnych, odnośnie realizowania przez pielęgniarki czynności związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w żłobkach."
W odpowiedzi do NRPIP Minister wyjaśnił m.in., że:
- funkcje żłobka nie obejmują świadczeń zdrowotnych, choć mogą się one zawierać w funkcji opiekuńczej żłobka.
- W przypadku dziecka przewlekle chorego, świadczenia udziela lekarz zlecający określone leczenie, tj. leczenie określonymi lekami.
- Samo podanie leków zleconych przez lekarza jest czynnością polegającą na realizacji zlecenia lekarskiego, które wiąże się ze sprawowaniem funkcji opiekuńczej nad dzieckiem.
Podawanie lekarstw
W sytuacji, kiedy dziecko wymaga podania leku, postępowanie personelu jest uzależnione od wewnętrznych uregulowań placówki oraz od kompetencji pracownika i jego zakresu obowiązków. Mimo apeli Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, wciąż brak w tej kwestii jednoznacznych zapisów prawnych w tym zakresie. Rodzi to oczywiście wątpliwości w sytuacji, gdy rodzic dziecka oczekuje od pielęgniarki przyjęcia leku i podania go dziecku zgodnie ze zleceniem lekarskim.
W przypadku dzieci przewlekle chorych możliwe jest podawanie lekarstw w placówce przez upoważnioną osobę. Konieczne jest natomiast w takim przypadku, aby rodzic dziecka przedłożył informację na jaką chorobę dziecko choruje i jakie leki zażywa (nazwa, sposób dawkowania), a także zlecenia lekarskiego oraz pisemnego upoważnienia dla pielęgniarki do podawania dziecku leków. Osoba przyjmująca takie zlecenie musi wyrazić na nie zgodę.
Prawnie jest to interpretowane nie jako świadczenie zdrowotne, którego udziela lekarz zlecający określone leczenie, a jako „czynność polegająca na realizacji zlecenia lekarskiego, które wiąże się ze sprawowaniem funkcji opiekuńczej nad dzieckiem".
Jeżeli chodzi o dzieci zdrowe, położne i pielęgniarki nie podają żadnych leków, nawet tych przeciwgorączkowych. Między innymi w tym celu prowadzona jest obserwacja stanu zdrowia, aby w przypadku ewentualnych infekcji, natychmiast powiadomić rodziców.
Resuscytacja (RKO) niemowląt - PIERWSZA POMOC PRZEDMEDYCZNA
Udzielanie dziecku pierwszej pomocy
Pierwsza pomoc to bardzo ważna kwestia w każdej placówce. Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 reguluje obowiązkowe uczestnictwo w kursach pierwszej pomocy osób pracujących w placówkach z dziećmi - opiekunów i wolontariuszy. Kursy te muszą być odbywane co 2 lata, a za ich zorganizowanie i opłacenie odpowiedzialny jest podmiot prowadzący żłobek lub klub dziecięcy.
Do udzielania dziecku pierwszej pomocy upoważniona jest więc nie tylko pielęgniarka, ale również pozostali pracownicy czy wolontariusze. Zresztą należy pamiętać też o ogólnych zapisach polskiego prawa, według którego każdy z nas ma obowiązek udzielenia pierwszej pomocy. Udzielenie pierwszej pomocy osobie znajdującej się w sytuacji zagrażającej utracie życia lub zdrowia jest prawnym obowiązkiem każdego obywatela. Nieudzielenie pierwszej pomocy jest zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności. Udzielający pierwszej pomocy podlega ochronie należnej funkcjonariuszom publicznym.
Wymiar czasu pracy pielęgniarki w żłobku
Przepisy nie określają minimalnej liczby godzin pracy pielęgniarki lub położnej w niepublicznej placówce, niezależnie od liczby dzieci. Zarówno w przedszkolach, jak i w żłobkach obowiązek dotyczy zapewnienia dostępu do opieki pielęgniarki/położnej, natomiast ustawa ani rozporządzenia nie narzucają konkretnego wymiaru godzin. Oznacza to, że liczba godzin może zostać dowolnie ustalona w umowie - tak, aby zapewnić rzeczywistą możliwość wykonywania świadczeń i reagowania na potrzeby dzieci.
Praktyka rynkowa w żłobkach niepublicznych wygląda zazwyczaj tak, że pielęgniarki proponują stałą, cykliczną obecność kilka razy w tygodniu (najczęściej kilka godzin tygodniowo), aby móc rzetelnie prowadzić dokumentację, obserwacje i konsultacje. Nie jest to jednak wymóg prawny, a jedynie najczęściej stosowany model organizacyjny.
Praca pielęgniarki a dokumentacja medyczna
Pielęgniarka w żłobku nie prowadzi pełnej dokumentacji medycznej, ale ma obowiązek dokumentować czynności związane z opieką nad dzieckiem. Do jej zakresu należą przede wszystkim:
- rejestr udzielonych świadczeń i interwencji (każde skaleczenie, gorączka, podjęte działania itp.),
- ewidencja podawanych leków wraz ze zgodą rodzica (jeśli dotyczy),
- aktualne informacje zdrowotne o dzieciach, takie jak alergie, diety czy przeciwwskazania, niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa.
Pomiary wagi i wzrostu nie są obowiązkowe - wystarczy bieżąca obserwacja stanu zdrowia, z dokumentowaniem istotnych sytuacji.
Unia Metropolii Polskich postuluje odejście od obowiązku zatrudniania pielęgniarek i położnych w żłobkach, wskazując, że nie ma medycznego uzasadnienia dla obligatoryjnej obecności personelu medycznego w żłobkach, a placówki te nie udzielają świadczeń zdrowotnych. Według UMP, osoby te mogłyby być zatrudniane fakultatywnie, np. gdy do placówki uczęszczają dzieci wymagające specjalistycznego wsparcia medycznego.
Kadrę żłobka powinni stanowić wykształceni, troskliwi, ale także doświadczeni opiekunowie dziecięcy oraz położne/pielęgniarki, dla których istotne jest, by dzieci w ciepłej i przyjaznej atmosferze mogły rozbudzać swoją ciekawość i rozwijać swój potencjał. Pracownicy żłobka muszą zatem posiadać odpowiednie kwalifikacje, aby móc jak najlepiej wypełniać stawiane przed nimi obowiązki. Podejmowane przez kadrę żłobka działania powinny być nastawione na całościowy rozwój emocjonalny i umysłowy dzieci.
tags: #zatrudnienie #pielegniarki #w #zlobku