Niniejszy artykuł przedstawia kluczowe informacje dotyczące zakładowego układu zbiorowego pracy (ZZP) w kontekście Instytutu Łączności - Państwowego Instytutu Badawczego. Analizie poddano proces inicjowania, negocjowania i zawierania układu, a także zasady jego stosowania, zawieszania i rozwiązywania, odnosząc się do obowiązujących przepisów prawa pracy.
Geneza i cel zakładowego układu zbiorowego pracy
Inicjatywa zawarcia układu zakładowego pracy może wyjść od pracodawcy lub każdej zakładowej organizacji związkowej. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że inicjatywa ta polega na zgłoszeniu propozycji rozpoczęcia rokowań w celu zawarcia konkretnego zakładowego układu zbiorowego pracy. Samo zgłoszenie inicjatywy nie wszczyna jeszcze procedury rokowań, jednak z tym momentem inicjator zobowiązany jest powiadomić o tym każdą organizację związkową reprezentującą pracowników, dla których ma być zawarty układ.
Za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. Pracodawca podczas zawierania układu zbiorowego pracy składa oświadczenie woli, osobiście lub poprzez swoich przedstawicieli. Pierwszy z wymienionych przypadków będzie miał miejsce w sytuacji, gdy pracodawcą jest osoba fizyczna, która w swoim imieniu składa takie oświadczenie woli.
Układ zakładowy pracy nie może określać warunków wynagradzania pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz osób zarządzających zakładem pracy na innej podstawie niż stosunek pracy. Postanowienia układu zakładowego nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż postanowienia obejmującego ich układu ponadzakładowego.
Instytut Łączności - Państwowy Instytut Badawczy jest niezależną, narodową instytucją badawczo-rozwojową w dziedzinie telekomunikacji i technik informacyjnych. Prowadzi prace w zakresie rozwoju sieci telekomunikacyjnej państwa, normalizacji i standaryzacji systemów oraz urządzeń telekomunikacyjnych. Służy rozwojowi społeczeństwa informacyjnego i gospodarce opartej na wiedzy. Zapewnia wsparcie naukowe, badawcze i techniczne instytucjom państwa. Realizuje prace wykorzystywane w praktyce przez podmioty działające na rynku. Współpracuje z organizacjami i instytucjami badawczymi, przyczyniając się w ten sposób do integracji środowiska naukowego. Aktywnie uczestniczymy w budowaniu Europejskiej Przestrzeni Badawczej (European Research Area). Działalność badawcza jest ukierunkowana na rozwój nauki i praktyczne zastosowania wyników badań.
Procedura negocjacji i zawierania układu
Jeżeli pracowników, dla których ma być zawarty układ zakładowy, reprezentuje więcej niż jedna organizacja związkowa, rokowania w celu zawarcia układu prowadzi ich wspólna reprezentacja lub działające wspólnie poszczególne organizacje związkowe. Jeżeli w terminie wyznaczonym przez podmiot występujący z inicjatywą zawarcia układu zakładowego, nie krótszym niż 30 dni od dnia zgłoszenia inicjatywy zawarcia układu, nie wszystkie organizacje związkowe przystąpią do rokowań, do prowadzenia rokowań są uprawnione organizacje związkowe, które przystąpiły do rokowań. Rokowania te są prowadzone w trybie określonym w § 1.
Warunkiem prowadzenia rokowań, o których mowa w § 2, jest uczestniczenie w nich co najmniej jednej reprezentatywnej zakładowej organizacji związkowej w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub 2 ustawy o związkach zawodowych. Jeżeli przed zawarciem układu zostanie utworzona zakładowa organizacja związkowa, ma ona prawo przystąpić do rokowań. Układ zakładowy zawierają wszystkie organizacje związkowe, które prowadziły rokowania nad tym układem, bądź przynajmniej wszystkie reprezentatywne organizacje związkowe, w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub 2 ustawy o związkach zawodowych, uczestniczące w rokowaniach.
Co do zasady, jeżeli pracowników, dla których ma być zawarty układ zakładowy, reprezentuje więcej niż jedna organizacja związkowa, rokowania w celu zawarcia układu prowadzi ich wspólna reprezentacja lub działające wspólnie poszczególne organizacje związkowe. Natomiast, jeżeli nie wszystkie związki zawodowe przystąpią do zawarcia układu zbiorowego pracy, to te, które są do tego uprawnione, decyduje przystąpienie do rokowań.
Układ zakładowy może obejmować więcej niż jednego pracodawcę, jeżeli pracodawcy ci wchodzą w skład tej samej osoby prawnej.
Zawieszenie stosowania układu zbiorowego pracy
Ze względu na sytuację finansową pracodawcy strony układu zakładowego mogą zawrzeć porozumienie o zawieszeniu stosowania u danego pracodawcy, w całości lub w części, tego układu oraz układu ponadzakładowego bądź jednego z nich, na okres nie dłuższy niż 3 lata. W razie gdy u pracodawcy obowiązuje jedynie układ ponadzakładowy, porozumienie o zawieszeniu stosowania tego układu lub niektórych jego postanowień mogą zawrzeć strony uprawnione do zawarcia układu zakładowego.
Porozumienie, o którym mowa w § 1, podlega zgłoszeniu do rejestru odpowiednio układów zakładowych lub układów ponadzakładowych. Ponadto informację o zawieszeniu stosowania układu ponadzakładowego strony porozumienia przekazują stronom tego układu. W zakresie i przez czas określony w porozumieniu, o którym mowa w § 1, nie stosuje się z mocy prawa wynikających z układu ponadzakładowego oraz z układu zakładowego warunków umów o pracę i innych aktów stanowiących podstawę nawiązania stosunku pracy.
Z powyższej regulacji wynika, ze zawieszenie układu dotyczyć może zarówno całego układu zakładowego, układu ponadzakładowego, jak i ich części lub tylko jednego postanowienia na okres nie dłuższy niż 3 lata. Skutkiem zawarcia porozumienia o zawieszeniu stosowania układu jest to, że, w określonym zakresie i przez określony czas (jednak nie dłuższy niż 3 lata) nie stosuje się wynikających z niego warunków zatrudnienia. Warto również zauważyć, że porozumienie o zawieszeniu układu zbiorowego pracy nie może naruszyć uprawnień pracowników wynikających z Kodeksu pracy oraz przepisów innych ustaw i aktów wykonawczych, co więcej, nie może również naruszać standardów wynikających z prawa europejskiego i międzynarodowego.
Równie istotne jest to, że fakt zawieszenia układu podlega zgłoszeniu do rejestru odpowiednio układów zakładowych lub układów ponadzakładowych. Podmiotami uprawnionymi do zawieszenia układu są strony układu zakładowego, a jego adresatami są co do zasady wszyscy pracownicy. Jak wskazał Sąd Najwyższy: Porozumienie o zawieszeniu stosowania układu zbiorowego pracy zawiera się dla wszystkich pracowników objętych tym układem, chyba że strony wyraźnie wyłączą z jego zakresu jednoznacznie określoną grupę pracowników.
Zmiany w układzie zbiorowym pracy
W razie połączenia zakładowych organizacji związkowych, z których choćby jedna zawarła układ zakładowy, jej prawa i obowiązki przechodzą na organizację powstałą w wyniku połączenia. Z powyższej regulacji wynika, że układ zakładowy zachowuje swoją moc mimo połączenia związków zawodowych. Związek zawodowy, który powstał w wyniku połączenia się organizacji związkowych nie może z tego powodu uwolnić się od praw i obowiązków układowych.
W razie rozwiązania wszystkich organizacji związkowych, które zawarły układ zakładowy, pracodawca może odstąpić od stosowania tego układu w całości lub w części po upływie okresu co najmniej równego okresowi wypowiedzenia układu. Co więcej pomimo rozwiązania wszystkich organizacji związkowych, które zawarły układ zakładowy, układ obowiązuje nadal, a wyłącznie to pracodawca będący jego stroną może odstąpić od stosowania układu. Warto również mieć na uwadze, że prawo odstąpienia od układu (w całości lub części) nie następuje automatycznie, albowiem wymaga zachowania określonego terminu, który wynosi co najmniej tyle ile okres wypowiedzenia układu.
Przygotowanie do rokowań zbiorowych
Instytut Łączności zatrudnia około 320 osób, w tym zespoły naukowców i specjalistów o wysokich kompetencjach w dziedzinie telekomunikacji i technik informacyjnych. Ogromne tempo zmian w tych obszarach i związane z tym kształtowanie się cywilizacji informacyjnej, rozumianej jako połączenie społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy, stanowi wyzwanie, któremu Instytut jest w stanie sprostać. Sprzyja temu stabilna sytuacja ekonomiczna Instytutu, który dobrze radzi sobie w nowych warunkach rynkowych i w szybko zmieniającym się otoczeniu. Niewątpliwie jest to też możliwe dzięki długoletniej tradycji Instytutu i wynikającego z niej doświadczenia, wysoko wykwalifikowanej kadrze naukowej i inżynieryjnej oraz bazie materialnej.
27 lipca 2023 roku Instytut Łączności - PIB uzyskał poświadczenie bezpieczeństwa przemysłowego wydane przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Autonomicznie określamy naszą strategię badawczą w dziedzinie telekomunikacji i technik informacyjnych. Jesteśmy elementem polskiego środowiska naukowego. Korzystamy ze środków publicznych, dbając o ich właściwe wykorzystywanie i rozliczanie. Ponadto uzyskujemy przychody ze źródeł komercyjnych, prowadząc m.in. Satysfakcja klienta jest jednym z zasadniczych wskaźników naszego sukcesu.
Instytut aktywnie uczestniczy w pracach nad uruchomieniem w Polsce technologii 5G. Placówka pełni rolę organizatora w działającym pod egidą Ministerstwa Cyfryzacji Porozumieniu na rzecz Strategii „5G dla Polski”. Opracowanie koncepcji realizacji uniwersalnego odbiornika systemu GALILEO na potrzeby nawigacji morskiej, zrealizowanego w technologii radia definiowalnego programowo (SDR - Software Defined Radio). Praca poświęcona analizie potencjału systemu GALILEO w zastosowaniach radiokomunikacji morskiej (wskazanie potencjalnych i planowanych usług, istotnych z punktu widzenia radiokomunikacji morskiej, w których można by wykorzystać system GALILEO, m.in. Rozwój Bazy danych dla Polskiej Atomowej Skali Czasu TA(PL). Dzięki wykorzystaniu satelitarnych systemów transferu czasu oparacowano Bazę Danych z zestawem algorytmów zespołowych wzorców czasu. Projekt SAT-AIS-PL Phase A - wykonanie studium wykonalności budowy i eksploatacji mikrosatelity AIS. Głównym zadaniem satelity będzie odbieranie wiadomości AIS nadawanych ze statków będących poza zasięgiem lądowych stacji AIS i przekazywanie tych wiadomości do stacji naziemnej. W Instytucie działają 4 laboratoria posiadające certyfikaty Polskiego Centrum Akredytacji. Laboratoria badawcze wykonują badania różnego rodzaju sprzętu i zespołów.
tags: #zakladowy #uklad #zbiorowy #pracy #instytut #lacznosci