Przepisy rozporządzenia w sprawie urlopów żołnierzy w czynnej służbie nie przewidują wprost urlopu macierzyńskiego ani ojcowskiego. Jednakże, istnieją podstawy prawne, które pozwalają na udzielenie takich urlopów, choć wymaga to analizy przepisów dotyczących różnych rodzajów służby wojskowej.
Jedynym odesłaniem, na podstawie którego można udzielić takiego urlopu, jest art. 108 ust. 12 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Przepis ten odsyła do art. 65 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który mówi o rodzicielstwie żołnierza zawodowego. Zgodnie z polskim systemem prawnym przepis szczególny ma pierwszeństwo nad ogólnym. W tym kontekście, art. 71 § 1 a ustawy o służbie czynnej stanowi o zwolnieniu z tej służby kobiety-żołnierza w przypadku ciąży, która stanowi przeszkodę w jej pełnieniu, co musi być potwierdzone przez lekarza. Choć ten przepis dotyczy konkretnej sytuacji, systematyka przepisów prowadzi do wniosku, że w sytuacji opisanej w art. 108 ust. 12 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, takie urlopy powinny przysługiwać.
W przypadku żołnierzy służby okresowej, art. 108 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wprowadza konkretne reguły. Ust. 12 stanowi, że żołnierzom rezerwy pełniącym okresową służbę wojskową przysługują, odpowiednio do posiadanego stopnia wojskowego, uprawnienia żołnierzy pełniących kontraktową zawodową służbę wojskową. Skoro w art. 65 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych mowa jest o urlopach macierzyńskich i ojcowskich, to w mojej ocenie, co wynika z systematyki przepisów, takie urlopy powinny przysługiwać przy spełnieniu wskazanych w ustawie o powszechnym obowiązku obrony RP kryteriów.
Uprawnienia pracownicze żołnierzy w czynnej służbie wojskowej
Skutkiem podjęcia przez pracownika służby wojskowej jest zmiana jego sytuacji zawodowej. Na czas służby pracownikowi przysługują dodatkowe uprawnienia, które różnią się w zależności od rodzaju pełnionej służby.
Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa
Pracownik może podjąć dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, którą może pełnić przez okres do 12 miesięcy. Obejmuje ona szkolenie podstawowe (do 28 dni) zakończone przysięgą wojskową i wydaniem książeczki wojskowej, a także szkolenie specjalistyczne. Osobie, która pozostaje w stosunku pracy i odbywa szkolenie, pracodawca udziela urlopu bezpłatnego na czas jego trwania. W przeciwieństwie do „zwykłego” urlopu bezpłatnego, okres ten wlicza się do stażu pracy.
Wojska Obrony Terytorialnej
Pracownik może przystąpić do terytorialnej służby wojskowej, która trwa od 1 roku do 6 lat. Służba może być pełniona dyspozycyjnie albo rotacyjnie. Pracodawca udziela pracownikowi powołanemu do pełnienia służby rotacyjnie (z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy) urlopu bezpłatnego na okres trwania tej służby, na wniosek pracownika. W przypadku wezwania w trybie natychmiastowego stawiennictwa, urlopu udziela się na podstawie zawiadomienia szefa wojskowego centrum rekrutacji. W czasie trwania urlopu bezpłatnego żołnierz zachowuje wszystkie uprawnienia pracownicze, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Jeżeli pracownik ma zaplanowany urlop wypoczynkowy w terminie, w którym został powołany do służby, pracodawca jest zobowiązany przesunąć urlop na późniejszy termin.
Służba w aktywnej rezerwie
Pracownik, który złożył przysięgę wojskową i nie pełni innego rodzaju służby wojskowej, może zgłosić chęć pełnienia służby w aktywnej rezerwie. Ma on prawo do urlopu bezpłatnego na czas trwania służby, o czym powinien powiadomić pracodawcę. W przypadku wezwania w trybie natychmiastowego stawiennictwa, urlopu udziela się na podstawie zawiadomienia szefa wojskowego centrum rekrutacji. Podczas urlopu pracownik zachowuje wszystkie uprawnienia pracownicze, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Podobnie jak w przypadku służby w WOT, pracodawca przesuwa urlop wypoczynkowy na późniejszy termin, jeśli przypadał on w okresie służby.
Służba w pasywnej rezerwie
Pasywną rezerwę tworzą osoby, które mają uregulowany stosunek do służby wojskowej i nie pełnią innego rodzaju służby. Pełnienie służby polega na wykonywaniu ćwiczeń wojskowych, zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, akcjach poszukiwawczych lub ratowaniu życia ludzkiego. Na czas trwania ćwiczeń wojskowych pracodawca udziela pracownikowi urlopu bezpłatnego. W przypadku wezwania w trybie natychmiastowego stawiennictwa, urlopu udziela się na podstawie zawiadomienia szefa wojskowego centrum rekrutacji. Pracownik zachowuje wszystkie uprawnienia pracownicze, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia.
Powołanie do wojska a stosunek pracy
W związku z masowym powołaniem do wojska, istotne jest zrozumienie konsekwencji wezwania do wojska w kontekście zawodowym.
Usprawiedliwiona nieobecność w pracy
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, imienne wezwanie pracownika do Wojskowego Centrum Rekrutacji (WCR) jest jedną z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy. Stawienie się na wezwanie do wojska ma charakter niepłatny, co oznacza, że pracodawca nie ma obowiązku wypłacania wynagrodzenia, chyba że wewnętrzne przepisy firmy przewidują inaczej. Pracownik może ubiegać się o rekompensatę za utracone wynagrodzenie, przedstawiając pracodawcy zaświadczenie o wysokości utraconego wynagrodzenia.
Ochrona stosunku pracy
Pracodawca po otrzymaniu powołania do czynnej służby wojskowej pracownika nie może rozwiązać ani wypowiedzieć umowy ze swojej inicjatywy. Zakaz ten obowiązuje od chwili otrzymania przez pracodawcę karty powołania do wojska do zakończenia służby wojskowej. W przypadku umów na okres próbny, po upływie tego okresu w trakcie trwania powołania, umowy te przekształcają się w umowy na czas nieokreślony. Przepisy przewidują również ochronę stosunku pracy żony żołnierza.
Odprawa i ponowne zatrudnienie
Pracownikowi powołanemu do służby wojskowej przysługuje od pracodawcy jednokrotna odprawa w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia. Obowiązkiem pracodawcy jest również ponowne zatrudnienie pracownika po zakończeniu służby wojskowej, jeżeli w ciągu 30 dni od zwolnienia zgłosił się do niego w celu podjęcia pracy. Pracownik musi zostać zatrudniony na poprzednim stanowisku lub równorzędnym. Czas odbywania służby wlicza się do okresu zatrudnienia u pracodawcy, co przekłada się na uprawnienia pracownicze.
Wynagrodzenie podczas służby wojskowej
W przypadku powołania na szkolenie wojskowe, pracodawca nie ma obowiązku wypłacania wynagrodzenia. Na okres trwania ćwiczeń wojskowych lub służby pracownikowi udzielany jest bezpłatny urlop, podczas którego zachowuje on wszystkie uprawnienia pracownicze z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Pracownik może ubiegać się od właściwego organu rekompensaty pieniężnej za utracone zarobki oraz zwrot kosztów dojazdu. Dodatkowo, pracownikom za każdy dzień odbywanej służby wojskowej przysługuje uposażenie, które może rekompensować utracony zarobek, jeśli jest ono niższe od niewypłaconego wynagrodzenia.
Urlop wypoczynkowy
Pracownik powołany do wojska zachowuje prawo do urlopu wypoczynkowego za czas służby, o ile nabył do niego prawo za dany rok. W przypadku wykorzystania prawa do urlopu w przysługującym lub wyższym wymiarze na rok bieżący, po powrocie ze służby nie uzyskuje on dodatkowych dni urlopu wypoczynkowego. Pracownikowi przysługuje prawo do urlopu bezpłatnego w przypadku pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, na wniosek pracownika.
Uprawnienia rodzicielskie przedsiębiorców
tags: #wku #pobor #do #wojska #a #urlop