Urlop macierzyński i rodzicielski w Polsce – Kompletny przewodnik, który musisz znać! - DWABE

Pierwsze dni, tygodnie i miesiące po porodzie to szczególny czas dla Ciebie, Twojego maluszka i całej Waszej rodziny. Jeśli jesteś zatrudniona na umowę o pracę, w tym czasie przysługuje Ci urlop macierzyński i rodzicielski oraz zasiłek macierzyński. Dzięki takim udogodnieniom możesz w całości poświęcić się opiece nad dzieckiem. Masz też możliwość odpocząć i zregenerować się po ciąży i porodzie.

Urlop macierzyński jest płatną przerwą w aktywności zawodowej należną każdej kobiecie po urodzeniu dziecka, pod warunkiem pozostawania w stosunku pracy. Ten szczególny rodzaj urlopu jest gwarantowany przez polskie prawo i nie można się go zrzec ani z niego zrezygnować. Wykorzystanie pierwszych 14 tygodni urlopu macierzyńskiego przez kobietę jest obowiązkowe - dopiero po tym okresie może ona wrócić do dotychczasowego miejsca pracy.

Urlop macierzyński przysługuje kobietom (lub mężczyznom, o czym wspomnieliśmy w poprzednim akapicie) zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Nie mają do niego prawa świeżo upieczone mamy, które przed porodem pracowały na podstawie umów cywilno-prawnych: umowy zlecenia i umowy o dzieło. Wyjątkiem są sytuacje, kiedy strony zawierają w umowie odpowiednie zapisy, dające kobiecie prawo do płatnej, usprawiedliwionej nieobecności w pracy po urodzeniu dziecka. Prawa do urlopu macierzyńskiego nie nabywasz też, jeśli prowadzisz własną działalność gospodarczą.

Zasiłek macierzyński jest świadczeniem finansowym przyznawanym kobiecie (lub mężczyźnie) w okresie przebywania na urlopie macierzyńskim i rodzicielskim. Jest on wypłacany przez ZUS (bezpośrednio albo za pośrednictwem pracodawcy, jeśli zatrudnia on ponad 20 pracowników), dlatego należy się wyłącznie mamom, które przed porodem były objęte ubezpieczeniem chorobowym.

Podstawą wymiaru zasiłku macierzyńskiego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za ostatnie 12 miesięcy pracy lub za ostatnie pełne miesiące kalendarzowe, jeśli czas zatrudnienia był krótszy niż 12 miesięcy. W przypadku rodziców prowadzących działalność gospodarczą, zamiast przeciętnego wynagrodzenia bierze się pod uwagę średni przychód z ostatnich 12 miesięcy, od którego odprowadzana była składka chorobowa.

Przez cały okres urlopu macierzyńskiego (20 tygodni przy 1. dziecku), zasiłek przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru. Po upływie tego okresu, wysokość zasiłku dla rodzica korzystającego z urlopu rodzicielskiego zmniejsza się do 70% podstawy wymiaru.

Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy mama złoży wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego w stałej wysokości. Taki wniosek składa się najpóźniej 21 dni po urodzeniu dziecka.

Wymiar i czas trwania urlopu macierzyńskiego

Najczęściej urlop macierzyński rozpoczyna się w dniu narodzin dziecka. Czas jego trwania jest uzależniony od liczby dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu - w przypadku 1 maluszka będzie to 20 tygodni. Mamom bliźniaków przysługuje już 31 tygodni urlopu macierzyńskiego, trojaczków - 33 tygodnie, czworaczków - 35, a jeśli urodziłaś pięcioro lub więcej dzieci, możesz spodziewać się aż 37 tygodni należnego urlopu.

Część urlopu macierzyńskiego - maksymalnie 6 tygodni - można wykorzystać już pod koniec ciąży. W takiej sytuacji datę rozpoczęcia przerwy od pracy wylicza się na podstawie planowanego terminu porodu, potwierdzonego zaświadczeniem lekarskim.

Urlop macierzyński trwa 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka. W przypadku mnogiej ciąży kobiecie przysługuje dłuższy urlop macierzyński. Wymiar urlopu macierzyńskiego dla pracownika przysposabiającego dziecko jest taki sam jak w przypadku urodzenia dziecka i zależy od liczby nowego potomstwa.

Jeśli powitasz na świecie więcej niż jedno dziecko, wtedy urlop macierzyński trwa:

31 tygodni w przypadku urodzenia bliźniąt
33 tygodni w przypadku urodzenia trojaczków
35 tygodni w przypadku urodzenia czworaczków
37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Wymiar urlopu macierzyńskiego reguluje art. 180 Kodeksu pracy. W przypadku mnogiej ciąży kobiecie przysługuje dłuższy urlop macierzyński. Długość urlopu macierzyńskiego uzależniona jest od liczby urodzonych dzieci i wynosi:

20 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
31 tygodni - w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
33 tygodnie - w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
35 tygodni - w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
37 tygodni - w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Okres urlopu macierzyńskiego można rozpocząć już przed planowaną datą porodu - w tym okresie pracownicy przysługuje jednak nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Planując powiększenie rodziny, warto pamiętać o tym, komu przysługuje urlop macierzyński. Uprawnienia do niego posiadają jedynie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę.

Po wykorzystaniu całego urlopu macierzyńskiego przysługującego kobiecie, ma ona prawo do urlopu rodzicielskiego. Urlop rodzicielski jest dłuższy od macierzyńskiego i w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie wynosi 32 tygodnie. W przypadku jeżeli urodziły się bliźniaki lub większa liczba dzieci, wówczas urlop ten wyniesie 34 tygodnie. Należy przy tym podkreślić, że urlop rodzicielski jako nieobowiązkowy nie musi być wykorzystany w pełnym wymiarze.

Wymiar urlopu rodzicielskiego to 41 tygodni po narodzinach jednego dziecka lub 43, kiedy urodzą się bliźnięta bądź większa ilość dzieci. W przypadku urodzenia 1 dziecka, łączna długość urlopów: macierzyńskiego i rodzicielskiego będzie wynosić 61 tygodni.

Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do wykorzystania 9 tygodni urlopu rodzicielskiego - tej części nie można przenieść na drugiego z rodziców. Oznacza to, że jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 32 (lub 34, przy większej ilości dzieci) tygodnie tego urlopu, a pozostała jego część przypada drugiemu rodzicowi. Oczywiście, rodzice mogą podzielić między siebie urlop rodzicielski w inny sposób, przebywać na nim na zmianę, a nawet równocześnie.

Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo lub w maksymalnie 5 częściach. Jeśli rodzice zdecydują się podzielić go na części, to mają czas na jego wykorzystanie aż do ukoczenia przez dziecko 6. roku życia (a dokładnie - w do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko skończyło 6 lat).

Łącznie z urlopem rodzicielskim na opiekę nad dzieckiem możesz (lub możecie) mieć 61 tygodni, czyli rok i ponad 2 miesiące. Po upływie tego czasu rodzicom przysługuje jeszcze urlop wychowawczy. Łącznie może trwać aż 36 miesięcy - czyli 3 lata. Ale jest on bezpłatny, chyba że kwalifikujesz się do zasiłku rodzinnego i zasiłku wychowawczego.

Urlop tacierzyński i ojcowski

Po zakończeniu obowiązkowego okresu urlopu macierzyńskiego przez mamę, jego pozostałą część może wykorzystać tata dziecka, o ile również jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Taki urlop nazywamy tacierzyńskim. Rozpoczyna się on bezpośrednio po zakończeniu urlopu przez mamę i trwa maksymalnie 6 tygodni.

Urlop macierzyński - przysługuje wyłącznie kobiecie przez okres 14 tygodni po porodzie. Po wykorzystaniu tych 14 tygodni kobieta ma prawo zrezygnować z urlopu macierzyńskiego pod warunkiem, że pozostałą część (tj. 6 tygodni) przejmie ojciec dziecka. Urlop rodzicielski przysługuje obojgu rodzicom. Rodzice mogą podzielić się między sobą tym urlopem pod warunkiem, że jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie, drugi rodzic - 9 tygodni.

Urlop ojcowski może być wykorzystany wyłącznie przez pracownika ojca do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Do wniosku pracownik powinien dołączyć odpis aktu urodzenia dziecka oraz oświadczenie o wykorzystaniu urlopu ojcowskiego. Pracownik przysposabiający dziecko dołącza dodatkowo kopię prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu dziecka. Jako pracodawca musisz uwzględnić wniosek pracownika.

Urlop okolicznościowy z tytułu urodzenia dziecka może otrzymać tata zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Urlopem ojcowskim nazywamy 14 dni dodatkowego, gwarantowanego przez prawo i pełnopłatnego urlopu, z którego może skorzystać każdy mężczyzna zatrudniony na podstawie umowy o pracę przez okres 12 mieęcy od narodzin dziecka. Jego wykorzystanie jest dobrowolne i niezależne od uprawnień przysługujących mamie dziecka, nie może jednak zostać na nią przeniesiony. Wniosek o urlop ojcowski należy złożyć pracodawcy minimum 7 dni przed jego rozpoczęciem.

Przepisy nie precyzują żadnego terminu na złożenie wniosku o urlop okolicznościowy - wystarczy przedstawić go pracodawcy możliwie najszybciej po urodzeniu się dziecka.

Chociaż ustawodawca wyraźnie wskazuje, że urlop macierzyński przysługuje matce dziecka, to ojciec dziecka, pod pewnymi warunkami, również może być na urlopie macierzyńskim zwanym potocznie „tacierzyńskim”. Część urlopu macierzyńskiego, w jakim nie wykorzystała go matka, przysługuje ojcu dziecka, jeśli jest zatrudniony na umowę o pracę.

Obowiązkowo kobieta musi wykorzystać 14 tygodni urlopu macierzyńskiego. Następnie pozostałą część może przekazać ojcu dziecka, pod warunkiem że jest on objęty stosownym ubezpieczeniem społecznym. Wówczas to on sprawuje opiekę nad dzieckiem, a matka wraca do pracy. W przypadku takiego urlopu nazywamy go potocznie urlopem tacierzyńskim.

Wniosek pracownika w tej sprawie należy przedłożyć pracodawcy najpóźniej na 7 dni przed planem o zakończeniu urlopu macierzyńskiego.

Zasiłek macierzyński

Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy mama złoży wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego w stałej wysokości. Taki wniosek składa się najpóźniej 21 dni po urodzeniu dziecka.

Podczas urlopu macierzyńskiego nie dostajesz wynagrodzenia. Ale każdej mamie, której pracodawca opłaca składki chorobowe na ZUS, należy się zasiłek macierzyński. Wypłaca go albo zakład ubezpieczeń społecznych, albo pracodawca - w obu przypadkach pieniądze pochodzą ze składek. To, kto wypłaca zasiłek, zależy od wielkości firmy. Jeśli Twoja firma zatrudnia do 21 pracowników, pieniądze dostaniesz bezpośrednio od ZUS-u. Gdy pracowników jest więcej, zasiłek musi płacić Ci pracodawca i rozliczać się Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

Zasiłek macierzyński przysługuje również osobom, które zdecydowały się na przysposobienie dziecka - adopcję.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego

Przez pierwsze 20 tygodni urlopu macierzyńskiego otrzymasz zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku, czyli średniej rocznej Twojego wynagrodzenia. Chyba że jesteś zatrudniona w danej firmie krócej niż rok. W tej sytuacji kwota, którą dostaniesz, będzie obliczona proporcjonalnie do przepracowanego czasu.

Natomiast gdy złożysz wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze przysługującym matce (52 tygodnie, czyli bez 9 tygodni dla ojca) do 21. dnia po porodzie, przez cały okres trwania urlopu będziesz otrzymywała 80% podstawy wymiaru, obliczanego tak jak zasiłek chorobowy.

Gdy spóźnisz się z wnioskiem, kwota zasiłku macierzyńskiego spadnie do 60%. Co ważne, świadczenie nie przysługuje jedynie zatrudnionym na umowę o pracę. Każdy, kto opłaca składki do ZUS-u, może je otrzymać. I chociaż zasiłek nazywa się macierzyńskim - zamiast matki mogą dostawać go również ojcowie, którzy opiekują się dzieckiem.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego zależy od deklaracji złożonych przez pracownika co do sposobu i czasu korzystania z uprawnień związanych z rodzicielstwem. Zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego wynosi 70%.

Jeśli pracownic złoży w ciągu 21 dni od porodu wniosek w formie pisemnej o udzielenie po urlopie macierzyńskim urlopu rodzicielskiego, wówczas zasiłek za cały okres obu urlopów wyniesie 81,5% podstawy.

Warto poza tym pamiętać, że zasiłek macierzyński może otrzymać tylko jedno z rodziców - matka lub ojciec. Świadczenie to nie ulega podwojeniu.

W okresie urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku. Wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego w wysokości 81,5% podstawy wymiaru zasiłku nie dotyczy urlopu rodzicielskiego, który przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi dziecka, określonego w art. 182(1a) § 4 Kodeksu pracy (w wymiarze 9 tygodni). Dla tej części urlopu rodzicielskiego zasiłek macierzyński wynosi 70% podstawy wymiaru.

Warto poza tym pamiętać, że zasiłek macierzyński może otrzymać tylko jedno z rodziców - matka lub ojciec. Świadczenie to nie ulega podwojeniu.

W przypadku urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku. Wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego w wysokości 81,5% podstawy wymiaru zasiłku nie dotyczy urlopu rodzicielskiego, który przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi dziecka, określonego w art. 182(1a) § 4 Kodeksu pracy (w wymiarze 9 tygodni). Dla tej części urlopu rodzicielskiego zasiłek macierzyński wynosi 70% podstawy wymiaru.

Warto poza tym pamiętać, że zasiłek macierzyński może otrzymać tylko jedno z rodziców - matka lub ojciec. Świadczenie to nie ulega podwojeniu.

Zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia

Zasiłek macierzyński przysługuje również tym matkom, których:

umowa o pracę wygasła w dniu porodu
tytuł do ubezpieczeń społecznych wygasł w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiegoumowa wygasła w trakcie ciąży wskutek upadłości zakładu pracy
zatrudnienie ustało w czasie ciąży i z naruszeniem przepisów prawadziecko urodziło się (lub zostało adoptowane) w czasie urlopu wychowawczego.

Kiedy ZUS wypłaca zasiłek macierzyński?

ZUS wypłaca zasiłek macierzyński nie później niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień do zasiłków.

Jeśli jesteś przedsiębiorczynią czy zleceniobiorczynią za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu przysługuje Ci zasiłek macierzyński. Umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. W takim przypadku w dniu porodu mama podlega jeszcze obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu. Ma prawo do skorzystania z uprawnienia do otrzymania zasiłku macierzyńskiego po ustaniu tego ubezpieczenia.

Formalności i dokumenty

Pierwsze dni po narodzinach dziecka to czas, kiedy cała uwaga rodziców skupiona jest wyłącznie na maluszku i jego potrzebach. Warto jednak wygospodarować chwilę na dopełnienie ważnych formalności, które pozwolą skorzystać z urlopów: macierzyńskiego, tacierzyńskiego oraz rodzicielskiego.

Odpowiednie wnioski i dokumenty należy zazwyczaj złożyć w początkowych tygodniach życia maluszka (pierwsze już do 21 dni od porodu), dlatego często zadanie to zostaje powierzone tacie.

Pierwszym krokiem jest zgłoszenie urodzenia dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego - można to zrobić osobiście lub przez Internet. Co do zasady, wniosek o urlop macierzyński nie jest wymagany, choć niekiedy pracodawcy mają odmienne zasady działania. Do rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego wystarczające jest urodzenie dziecka i dostarczenie pracodawcy skróconego odpisu aktu urodzenia malucha.

Akt urodzenia dziecka warto przedstawić także pracodawcy taty. Jeśli tata dziecka chce przejąć niewykorzystaną przez mamę część urlopu macierzyńskiego, powinien złożyć odpowiedni wniosek u swojego pracodawcy najpóźniej na 14 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Mama natomiast musi powiadomić swojego pracodawcę o powrocie do pracy minimum 7 dni wcześniej.

Każde z rodziców, które zechce skorzystać z urlopu rodzicielskiego (jednorazowo lub w częściach), powinno złożyć u swojego pracodawcy odpowiedni wniosek. Powinno to nastąpić najpóźniej na 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.

Wniosek o urlop macierzyński i rodzicielski powinien zawierać kilka ważnych informacji. Tak, jak w wielu innych wnioskach należy umieścić dane pracownika oraz pracodawcy. Udzielenie urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego będzie możliwe, jeśli zawrzesz również:

imię i nazwisko dziecka,
data narodzin,
okres wykorzystania urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego,
oświadczenie o tym, że drugi rodzic nie będzie korzystał z urlopu rodzicielskiego.

Do wniosku o urlop macierzyński musisz dołączyć następujące dokumenty:

skrócony odpis aktu urodzenia dziecka/dziecioświadczenie o braku zamiaru korzystania z urlopu rodzicielskiego albo z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego przez drugiego z rodziców dziecka przez okres wskazany we wniosku.

Wniosek o zasiłek macierzyński

Gdy zasiłek macierzyński będzie wypłacać Ci pracodawca, wtedy dokumenty musisz złożyć w zakładzie pracy - na ich podstawie pracodawca ustala prawo do zasiłku i przekazuje informacje do ZUS-u. Ma on też obowiązek przechowywać całą dokumentację i w razie kontroli ją przedstawić.

Wniosek o zasiłek macierzyński do złożenia do ZUS-u znajdziesz na stronie instytucji.

Jeśli dziecko jeszcze się nie narodziło, jednak matka dziecka chce otrzymać zasiłek, potrzebne będzie zaświadczenie od lekarza (na zwykłym druku) z określeniem przewidywanej daty porodu. Jeśli natomiast dziecko się już urodziło, to potrzebny będzie skrócony odpis aktu urodzenia dziecka.

Urlop macierzyński w szczególnych sytuacjach

Kodeks pracy reguluje także szczególne przypadki takie jak: pobyt matki lub dziecka w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym, śmierć dziecka lub matki, porzucenie dziecka przez matkę, jej niezdolność do samodzielnej egzystencji oraz podjęcie przez nią pracy, jeśli nie była objęta ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa.

W przypadku, przebywania pracownicy w szpitalu lub zakładzie leczniczym pracownica może przerwać korzystanie z urlopu macierzyńskiego na okres pobytu w szpitalu lub zakładzie leczniczym, po wykorzystaniu 8 tygodni tego urlopu po porodzie. Części urlopu macierzyńskiego udziela się na wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny.

Urlop macierzyński po poronieniu

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania to prawne źródło, z którego możesz czerpać informacje na ten temat. W ustawie zapisane są warunki rozumienia definicji poronienia (po upływie 22. tygodnia ciąży mówi się o tzw. urodzeniu martwym).

W tak tragicznej sytuacji kobieta ma prawo do skorzystania z urlopu niefortunnie zwanego wciąż macierzyńskim. Ma również prawo do pobierania zasiłku macierzyńskiego. Warunkiem jest przekazanie pracodawcy skróconego aktu urodzenia martwego dziecka (lub kopii dokumentu). Po tym przysługuje 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, ale nie krócej niż przez 7 dni od dnia zgonu dziecka (art. 180¹ Kodeksu pracy). Pamiętaj, że jeśli nie chcesz, nie musisz korzystać z tej możliwości.

Uwaga: Urlop macierzyński po poronieniu liczy się od dnia porodu. Zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku.

W przypadku urodzenia martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, matce dziecka przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego przez okres 8 tygodni po porodzie (nie krócej niż przez 7 dni od dnia zgonu dziecka). W przypadku zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia, mama zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego przez okres 7 dni od zgonu dziecka.

W sytuacji, gdy matka umrze w trakcie urlopu macierzyńskiego lub w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu, prawo do części niewykorzystanego urlopu przypada ojcu dziecka lub innemu członkowi bliskiej rodziny. Aby skorzystać z urlopu, ojciec dziecka lub inny członek rodziny powinien złożyć wniosek, który pracodawca jest w stanie uwzględnić.

Urlop macierzyński a hospitalizacja

Jeśli dziecko wymaga opieki szpitalnej, pracownica po upływie 8 tygodni urlopu macierzyńskiego może go przerwać, a pozostałą część urlopu macierzyńskiego odebrać po wyjściu dziecka ze szpitala. Sytuacja wygląda podobnie w przypadku hospitalizacji matki. Wówczas pozostała część niewykorzystanego urlopu macierzyńskiego musi przejść na ojca wychowującego dziecko lub innego członka najbliżej rodziny.

W grudniu 2024 roku podpisano nowelizację ustawy z 06.12.2024 o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Wprowadzi ona zmiany w kilku obszarach związanych z ochroną praw rodziców hospitalizowanych dzieci i wsparciem rodzicielstwa. Jedną z nowości jest uzupełniający urlop macierzyński.

Zmiany umożliwią pracownicom oraz pracownikom skorzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w przypadku hospitalizacji po narodzinach:

przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową dziecka nie większą niż 1000 g - pracownica otrzyma tydzień urlopu uzupełniającego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu, jednak do upływu 15. tygodnia po porodzie;
po ukończeniu 28. tygodnia ciąży, ale przed ukończeniem 37. tygodnia z masą urodzeniową większą niż 1000 g - wymiar urlopu uzupełniającego wynosi tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu, do upływu 8. tygodnia po porodzie;
po ukończeniu 37. tygodnia ciąży i jego pobytu w szpitalu - warunkiem jest pobyt dziecka w szpitalu przez co najmniej 2 kolejne dni, a pierwszy dzień przypada w okresie od 5. do 28. dnia po porodzie - wymiar urlopu uzupełniającego wynosi tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu w okresie od 5. dnia do 8. tygodnia po porodzie.

Co ważne, w przypadku narodzin więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie pod uwagę będzie brana waga dziecka o najniższej masie urodzeniowej i okres pobytu w szpitalu dziecka, które było najdłużej hospitalizowane.

Uzupełniający urlop macierzyński jest udzielany na wniosek.

Urlop wychowawczy

Urlop wychowawczy to dodatkowy czas, który rodzice mogą poświęcić na osobistą opiekę nad swoim dzieckiem już po zakończeniu urlopu rodzicielskiego. Prawo do niego przysługuje zarówno mamie, jak i tacie, którzy byli zatrudnieni na podstawie umowy o pracę przez minimum 6 miesięcy. Urlop jest dobrowolny. Jego wymiar wynosi 36 miesięcy i może być wykorzystany do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do wykorzystania 1 miesiąca urlopu - tego uprawnienia nie można przenieść na drugiego rodzica. Pozostałą część urlopu wychowawczego może wykorzystać tylko jeden rodzic lub można podzielić ją pomiędzy mamę i tatę, łącznie na maksymalnie 5 części, które nie muszą następować bezpośrednio po sobie.

Uwaga! Urlop wychowawczy wynosi łącznie do 36 miesięcy i co do zasady jest bezpłatny. Pracownik lub pracownica, która chce skorzystać z urlopu wychowawczego, składa pisemny wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej, co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Jako pracodawca masz obowiązek uwzględnić wniosek. Pracownica lub pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego w jego trakcie w każdym czasie tylko za twoją zgodą. Urlop może być wykorzystywany przez oboje rodziców jednocześnie i podzielony na maksymalnie 5 części, które ustala się na podstawie liczby wniosków o udzielenie urlopu. Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do wykorzystania jednego miesiąca.

Uwaga! Jeżeli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności, wymiar urlopu wychowawczego jest wydłużony dodatkowo o 36 miesięcy i łącznie wynosi 72 miesiące.

Urlop wychowawczy ma umożliwić rodzicowi lub opiekunowi sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. W czasie urlopu wychowawczego pracownik może pracować w twojej lub innej firmie, podjąć naukę, uczestniczyć w szkoleniach czy podjąć inną działalność, na przykład gospodarczą, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Ważne! Jeśli jako pracodawca stwierdzisz, że rodzic trwale zaprzestał sprawowania opieki, możesz wezwać go do stawienia się w pracy w terminie nie krótszym niż 3 dni od dnia wezwania i nie później niż 30 dni od dnia, w którym dowiedziałeś się o tym fakcie.

Kalkulator urlopu macierzyńskiego

Kalkulator urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego to narzędzie, które pozwala dokładnie wyliczyć okres przysługujących urlopów z tytułu macierzyństwa. Dzięki niemu można poznać datę, do której włącznie będzie trwał urlop macierzyński oraz rodzicielski. Funkcjonalny kalkulator urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego pozwala na obliczenie pełnego okresu urlopów macierzyńskich. Warunkiem niezbędnym jest podanie kluczowych danych. Wynik wylicza się na podstawie liczby dzieci, które urodziły się podczas jednego porodu lub zostały przyjęte na wychowanie.