Upowszechnianie się innych niż pracownicze form zatrudnienia ma na celu przede wszystkim racjonalizację i uelastycznienie zatrudnienia. Dopuszczalne jest zatem świadczenie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych. Stosownie do wyroku Sądu Najwyższego z 9 grudnia 1999 r., sygn. akt I PKN 432/99, zatrudnienie nie musi mieć charakteru pracowniczego. Praca może być świadczona także na podstawie umów cywilnoprawnych. W myśl zaś wyroku Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt I PKN 594/99, zasada swobody umów, obowiązująca w prawie pracy, pozwala stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w obrębie którego ma być wykonywana praca. Ponadto przepisy art. 22 par. 1 i 22 par. 1(1) ustawy Kodeks pracy, nie dają podstaw do uznania, że świadczenie każdej pracy następuje w ramach stosunku pracy.
Często jednak pod przykrywką umów cywilnoprawnych odbywa się świadczenie pracy w warunkach umowy o pracę. Dzieje się to najczęściej z oczywistą krzywdą osoby świadczącej pracę, odmawia się jej bowiem gwarancji i uprawnień wynikających ze statusu pracownika. Stąd też ustawodawca przeciwdziała tego rodzaju praktykom i stosownie do art. 22 par. 1(1) k.p. stwierdza, że zatrudnienie w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Jeszcze bardziej stanowczo ustawodawca formułuje to w art. 22 par. 1(2) k.p., zgodnie z którym nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w art. 22 par. 1 k.p. Ponadto, stosownie do art. 281 par. 1 pkt 1 k.p., kto będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 par. 1 k.p. powinna być zawarta umowa o pracę, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30.000 zł.
Stąd też w obecnej praktyce bardzo istotny jest problem prawidłowego stosowania poszczególnych umów, których przedmiotem jest świadczenie pracy oraz umiejętność dokonania prawidłowej kwalifikacji łączącego strony stosunku prawnego. Umowa o pracę jest najczęściej spotykaną w praktyce podstawą świadczenia pracy. Jest ona czynnością prawną, która wyraża zgodny zamiar stron (pracodawcy i pracownika) nawiązania stosunku pracy oraz wykonywania obowiązków określonych w tej umowie i wynikających z przepisów prawa pracy. Stosownie do art. 25 par. 1 k.p. umowę o pracę zawiera się na okres próbny, na czas nieokreślony albo na czas określony. Kodeks pracy ściśle i w sposób bezwzględnie obowiązujący określa rodzaje umów jakie mogą być nawiązane przez strony stosunku pracy.
Cechy charakterystyczne umowy o dzieło
Umowa o dzieło jest specyficznym rodzajem umowy cywilnoprawnej, w której jedna strona (przyjmujący zamówienie) zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła, a druga strona (zamawiający) do zapłaty wynagrodzenia. Wyróżniającą cechą tej umowy jest jej zorientowanie na rezultat. Oznacza to, że efekt pracy musi być wyraźnie określony. Może to być zarówno przedmiot materialny (np. obraz, rzeźba, mebel), jak i niematerialny (np. program komputerowy, artykuł, utwór muzyczny). Zgodnie z art. 627 k.c., w ramach umowy o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Umowa o dzieło jest umową, w której jedna strona zobowiązuje się do osiągnięcia w przyszłości indywidualnie oznaczonego rezultatu, a druga strona zobowiązuje się do zapłaty odpowiedniego wynagrodzenia w pieniądzach lub w naturze. Zgodnie z ustalonym w literaturze przedmiotu poglądem - rezultat pracy, aby mógł być uznany za element konstytutywny umowy o dzieło musi być zjawiskiem przyszłym, jednak z góry określonym. Oznaczenie dzieła powinno nastąpić w sposób nie budzący wątpliwości, o jaki rodzaj dzieła chodzi. Dzieło jako rezultat pracy wykonującego zobowiązanie ma mieć byt samoistny, niezależny od dalszych działań jego „twórcy”. Za dzieła Kodeks cywilny uznaje przy tym zarówno dobra materialne, jak i niematerialne. Przy czym dobro niematerialne powinno być utrwalone w postaci materialnej. Ryzyko osiągnięcia umówionego rezultatu i przekazania go zamawiającemu zasadniczo obciąża wykonawcę. Przedmiotem świadczenia drugiej strony kontraktu, tj. zamawiającego, jest wynagrodzenie. Wynagrodzenie jest koniecznym elementem umowy o dzieło. Tym samym obowiązkowi przyjmującego zamówienie wykonania dzieła odpowiada obowiązek zamawiającego zapłaty wynagrodzenia. Wynagrodzenie to ma być ekwiwalentem świadczenia wykonawcy i jest z ekonomicznego punktu widzenia ceną za dzieło. W braku odmiennego postanowienia umownego, wynagrodzenie płatne jest w chwili oddania dzieła. Jeżeli dzieło oddawane ma być częściami, a wynagrodzenie zostało obliczone za każdą część z osobna, wynagrodzenie należy się za wykonanie każdej części z osobna. Wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło nie ma więc charakteru okresowego.
Praca świadczona na podstawie umowy o pracę jest zawsze pracą świadczoną osobiście przez pracownika. W ramach stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do osobistego wykonywania czynności objętych umówionym rodzajem pracy i nie może powierzyć ich realizacji osobom trzecim. Stosunek pracy opiera się bowiem na zasadzie szczególnego zaufania między jego stronami. Dla pracodawcy ważne są kwalifikacje, umiejętności i predyspozycje zatrudnianej osoby. Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się wymóg osobistego świadczenia pracy jako cechę odróżniającą umowę o pracę od innych umów, których przedmiotem jest świadczenie pracy. Kolejną cechą umowy o pracę jest jej odpłatność. Praca świadczona na podstawie stosunku pracy (umowy o pracę) jest zawsze pracą odpłatną. Bezwzględny wymóg odpłatności pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy stanowi nie tylko podstawową jego cechę, lecz także podstawową zasadę prawa pracy, wyrażoną w art. 13.
Praca - wykonywana w ramach umowy o dzieło - nie wymaga nadzoru kierownictwa. Pracownik sam ustala godziny i czas pracy oraz sposób realizacji usługi lub wytworzenia produktu. Wynagrodzenie ustalane jest odgórnie przez zleceniodawcę dzieła. Umowa o dzieło regulowana jest przepisami kodeksu cywilnego. Wykonawca dzieła podejmuje się realizacji określonej usługi lub przedmiotu.
Umowa o dzieło jest umową rezultatu. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 6 września 2018 roku, II UK 235/17, dziełem jest „z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, ucieleśniony, obiektywnie osiągalny (w danych warunkach) pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady. Rezultaty niematerialne mogą być „ucieleśnione” w przedmiocie materialnym (rzeczy), jednakże mogą też nie mieć takiego materialnego ucieleśnienia, jednakże muszą mieć taką formę, aby mogły być przedmiotem postrzegania pozwalającym nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego dzieła”. Oznacza to więc, że przedmiotem umowy o dzieło może być zarówno coś materialnego, np. wykonanie krzesła, jak i coś niematerialnego, np. wygłoszenie cyklu specjalistycznych wykładów. Umowa o dzieło jest umową, w której ważny jest rezultat danej usługi.
Podział obowiązków i praw w umowie o dzieło ma duże znaczenie dla sprawnego przebiegu współpracy oraz ochrony interesów obu stron. Dzięki temu zarówno zamawiający, jak i wykonawca wiedzą, czego mogą oczekiwać i jakie mają zobowiązania.
Umowa o dzieło z własnym pracownikiem
Pracodawca, który chce podpisać umowę o dzieło z własnym pracownikiem, musi wziąć pod uwagę, czy przedmiot umowy cywilnoprawnej mieści się w zakresie obowiązków wynikających z umowy o pracę. Jeżeli tak, pracownik powinien „wykonać dzieło” w ramach stosunku pracy. Gdyby się okazało, że termin skończenia pilnego zadania wymusza pracę w godzinach nadliczbowych, pracodawca musi wypłacić pracownikowi wynagrodzenie z dodatkiem za nadgodziny. Ani Kodeks cywilny, ani Kodeks pracy nie ograniczają maksymalnej liczby umów cywilnoprawnych, czyli m.in. umów o dzieło i umów zlecenie, które można zawrzeć z jednym pracownikiem.
Pracownik (wykonawca dzieła) decyduje, kiedy zajmie się dziełem. Nie musi raportować pracodawcy (zamawiającemu), ile czasu zajęło mu wykonanie dzieła oraz w jakich dniach i godzinach nad nim pracował. Zgodnie z Kodeksem pracy osoba zatrudniona w podstawowym systemie czasu pracy może przepracować maksymalnie 13 godzin w ciągu doby pracowniczej (8 godzin na etacie i 5 godzin nadliczbowych). Jeśli pracownik pełnoetatowy poświęci aż 7 godzin na wykonanie dzieła po pracy, to nie dojdzie do naruszenia przepisów o odpoczynku dobowym.
Jeżeli podpiszesz umowę o dzieło z własnym pracownikiem, rozliczysz ją inaczej niż umowę cywilnoprawną zawartą z osobą, z którą nie łączy Cię umowa o pracę. Sprawdź, jak rozliczyć umowę o dzieło na gruncie podatkowym i składkowym. Czy musisz poprosić pracownika - wykonawcę dzieła - o wystawienie rachunku?
Umowa o dzieło z własnym pracownikiem jest objęta obowiązkowymi składkami ZUS. W tym przypadku nie obowiązuje reguła dotycząca tzw. zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych. Wysokość wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę nie wpływa na obowiązek odprowadzenia składek z umowy o dzieło. Zamawiający dzieło i wykonawca dzieło opłacają te same składki, co pracodawca i pracownik.
Nie, umowę o dzieło można rozliczyć na liście płac, zwłaszcza że wykonawca dzieła, który zawarł umowę z własnym pracodawcą, jest traktowany jak pracownik dla celów ubezpieczeń społecznych. Wynagrodzenie z umowy o pracę i wynagrodzenie z umowy o dzieło sumuje się, a następnie oblicza obligatoryjne składki ZUS. Wyjątkiem jest składka na ubezpieczenie zdrowotne. Oblicza się ją osobno, ale następnie dodaje się obie kwoty i wykazuje sumę w jednym raporcie ZUS RCA. Pracownik (wykonawca dzieła), który chce wiedzieć, co złożyło się na zarobek za dany miesiąc, może zobaczyć pasek płacowy z rozpisanymi składnikami i potrąceniami.
Nie, art. 36 ust. 17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zwalnia pracodawców ze zgłaszania umów o dzieło zawartych z własnymi pracownikami do ZUS. Zamawiający nie jest objęty tym obowiązkiem, jeśli podpisuje umowę o dzieło z wykonawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. To oznacza, że pracodawca, który zleci wykonanie dzieła byłemu pracownikowi, musi zgłosić umowę na formularzu ZUS RUD do ZUS. Co istotne, ten sam artykuł podaje jeszcze jeden wyjątek.
Opodatkowanie i składki ZUS od umowy o dzieło
Umowa o dzieło nie stanowi samodzielnego tytułu do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego. W związku z tym pracownik nie ma prawa do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego, wypadkowego czy zdrowotnego. Jednak w przypadku zawarcia umowy o dzieło z pracownikiem, z którym przedsiębiorca ma również podpisaną umowę o pracę, od zawartej umowy o dzieło trzeba będzie odprowadzić wszystkie obowiązkowe składki, tak jak przy umowie o pracę. Poza omówionymi przypadkami od umowy o dzieło nie pobiera się składek ZUS.
Obecnie umowy o dzieło nie podlegają obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne. Oznacza to, że od wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło nie są odprowadzane składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy umowa o dzieło jest zawierana z własnym pracodawcą. W takim przypadku jest ona traktowana jak umowa o pracę i podlega pełnym składkom ZUS. Ten stan rzeczy ma jednak ulec zmianie i pierwotnie miało to się wydarzyć już w 2025 roku, jednak doszło do opóźnienia. Rząd potwierdził, że reforma dotycząca obowiązkowych składek ZUS od umów cywilnoprawnych (w tym umów o dzieło) zostanie wprowadzona najwcześniej 1 stycznia 2026 roku. Powodem są spory koalicyjne oraz konieczność negocjacji z Komisją Europejską.
Każdą wypłatę wynagrodzenia z tytułu umowy cywilnoprawnej należy udokumentować rachunkiem wystawionym do umowy. Jest to dokument, na podstawie którego pracodawca może rozliczyć wynagrodzenie pracownika. Umowy cywilnoprawne, których wynagrodzenie nie przekracza 200 zł, powinny być rozliczone na podstawie 12% zryczałtowanego podatku dochodowego (PIT - 8A). Po zakończeniu roku podatkowego pracodawca ma obowiązek przekazać do odpowiedniego urzędu skarbowego deklarację o podatku dochodowym na formularzu PIT 8AR. Przy zastosowaniu rozliczenia zryczałtowanego opodatkowania umowy pracodawca jest zwolniony z przygotowywania dla pracownika i urzędu skarbowego rocznej deklaracji PIT 11, pod warunkiem że inne wypłaty pracownika nie były rozliczane na zasadach ogólnych.
Przykład 1.
Pani Anna zarobiła 180,00 zł brutto, wykonując umowę o dzieło. Wyliczenie podatku dochodowego w tym wypadku będzie wyglądało następująco:
Przychód: 180,00 zł
Zryczałtowany podatek dochodowy 180 x (12%) = 21,6 zł → 22,00 zł
do wypłaty: 180,00 zł - 22,00 zł = 158,00 zł
W przypadku gdy umowa o dzieło jest zawarta na kwotę do 200 zł brutto, należy zastosować podatek ryczałtowy - nie ma zatem konieczności pobierania od takiej umowy kosztów uzyskania przychodu. Jeśli umowa przekracza tę kwotę, trzeba rozliczyć ją na zasadach ogólnych, a więc opodatkować przychód oraz pobrać zaliczkę na podatek.
Podatek zryczałtowany stosuje się w przypadku umów o dzieło do 200 zł brutto.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym z dnia 20 listopada 1998 r., jeżeli kwota należności od jednego podmiotu dla osoby fizycznej nie przekracza 200 zł, pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 12% należności. To oznacza, że umowa o dzieło z własnym pracownikiem jest objęta obowiązkowymi składkami ZUS.
Zaliczka na podatek dochodowy od wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło oblicza się bez pracowniczych kosztów uzyskania przychodu, które wynoszą 250 zł lub 300 zł miesięcznie bądź 4500 zł lub 5400 zł rocznie w zależności od miejsca zamieszkania pracownika i liczby podpisanych przez niego umów o pracę. W przypadku umowy o dzieło stosujemy koszty uzyskania przychodu w standardowej wysokości (20%) lub podwyższonej (50%), jeśli w grę wchodzi przekazanie praw autorskich. Wtedy mówimy o tzw. umowie o dzieło z przeniesieniem praw autorskich.
Ważne!
O ile umowa o pracę, którą podpisuje się z uczniem lub studentem do 26. roku życia, jest nieopodatkowana dzięki uldze dla młodych, o tyle tzw. zerowy PIT nie obowiązuje w przypadku umów o dzieło. Zaliczkę na podatek dochodowy odprowadza się na zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej. Co istotne, jeśli podatnik (pracownik) korzysta ze zwolnienia podatkowego, np. z ulgi dla młodych, limit obejmuje nieopodatkowany przychód z pierwszej umowy i autorskie koszty uzyskania przychodów z obu umów (o ile w obu przypadkach wykonywano pracę twórczą).
12% czy 32% podatku od umowy o dzieło?
Nie każda umowa o dzieło jest rozliczana według skali podatkowej. Jeżeli wartość umowy o dzieło nie przekracza 200 zł brutto, zamawiający (płatnik) musi naliczyć zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 12%.
Umowa o dzieło a zgłoszenie do ZUS
Od 2021 roku każda zawarta umowa o dzieło musi zostać zgłoszona do ZUS. Jak można przeczytać w art. 36 ust. 17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek lub osoba fizyczna zlecająca dzieło informuje Zakład o zawarciu każdej umowy o dzieło, jeżeli umowa taka zawarta zostanie z osobą, z którą nie pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy nie wykonuje pracy na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy w terminie 7 dni od dnia zawarcia tej umowy. Zgłoszenia dokonuje się na druku ZUS RUD, w ciągu 7 dni od podpisania umowy.
Umowa o dzieło to umowa rezultatu, nie stanowi zatem tytułu do ubezpieczeń. Obecnie zgłaszanie zawarcia tego rodzaju umowy do ZUS-u jest konieczne. Dzieło do 200 zł brutto powinno być rozliczone na zasadach ryczałtowych, co oznacza, że od przychodu nie są pobierane koszty uzyskania przychodu.
Nie, art. 36 ust. 17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zwalnia pracodawców ze zgłaszania umów o dzieło zawartych z własnymi pracownikami do ZUS. Zamawiający nie jest objęty tym obowiązkiem, jeśli podpisuje umowę o dzieło z wykonawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. To oznacza, że pracodawca, który zleci wykonanie dzieła byłemu pracownikowi, musi zgłosić umowę na formularzu ZUS RUD do ZUS. Co istotne, ten sam artykuł podaje jeszcze jeden wyjątek. Zamawiający dzieło, który nie zgłosi umowy do ZUS, narazi się na karę grzywny do 5000 zł.
Istnieją tylko 4 przypadki, w których zgłoszenie umowy o dzieło na formularzu ZUS RUD nie jest obowiązkowe.
Kiedy można podpisać umowę o dzieło z własnym pracownikiem?
Umowa o dzieło w ogóle nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, chyba że jest zawarta z tzw. własnym pracownikiem. Rozgraniczenie obu kontraktów nie jest jednak tak utrudnione, jak przy umowie zlecenia, bowiem umowa o dzieło jest umową rezultatu, a nie jak umowa o pracę i zlecenie umową starannego działania. (…) Umowa o pracę ma charakter trwały, natomiast przy umowie o dzieło przedmiot kontraktu zakłada osiągnięcie pewnego rezultatu. Przy umowie o pracę pracownik zobowiązuje się zaś do wykonywania pracy lub do bycia w gotowości. Ponadto z umowy o dzieło nie musi, a tylko może wynikać obowiązek pracy osobistej. Umowę o pracę i umowę o dzieło łączy natomiast obowiązek wynagrodzenia za pracę. Kryterium odgraniczającym oba kontrakty jest jednak sposób ustalenia i obliczenia wynagrodzenia. Przy umowie o dzieło wynagradza się rezultat.
Ustalenie istnienia stosunku pracy w sytuacji, gdy strony zawarły umowę o dzieło, praca natomiast świadczona jest w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Jeżeli strony zawarły umowę o dzieło, natomiast praca jest świadczona w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy (w szczególności w procesie pracy występuje podporządkowanie osoby świadczącej pracę podmiotowi zatrudniającemu), można żądać ustalenia istnienia stosunku pracy na podstawie art. 189 k.p.c. Powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy może być wytoczone również przez inspektora pracy (art. 63¹ k.p.c.). Sąd może ustalić istnienie stosunku pracy nawet, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, ale jej treść wskazuje na cechy charakterystyczne dla stosunku pracy (wyrok SN z 3 czerwca 2008 r., I PK 311/07, OSNP 2009/19-20/258).
Ciekawostka: ustalenie istnienia stosunku pracy rodzi skutki w sferze prawa ubezpieczeń społecznych. Powstaje obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) za okres, w którym istniał stosunek pracy.
W jakich branżach i zawodach jest popularna umowa o dzieło?
Choć umowa o dzieło nie zapewnia takich samych przywilejów jak umowa o pracę, np. płatnego urlopu czy składek na ubezpieczenie społeczne, w wielu profesjach jest korzystniejsza zarówno dla wykonawców, jak i zamawiających. Branża kreatywna i artystyczna - Copywriterzy i redaktorzy (np. pisanie artykułów, opisów produktów), graficy i ilustratorzy, fotografowie i filmowcy (np. sesje zdjęciowe, montaż filmów), tłumacze (np. tłumaczenie książek, dokumentów), muzycy i kompozytorzy (np. skomponowanie utworu, wykonanie koncertu), aktorzy i reżyserzy (np. IT i nowe technologie - Programiści (np. stworzenie aplikacji, napisanie kodu), webdeveloperzy (np. wykonanie strony internetowej), UX/UI designerzy (np. Branża edukacyjna i szkoleniowa - Autorzy kursów i podręczników, prowadzący warsztaty i szkolenia (np. Rzemiosło i rękodzieło - Stolarze i meblarze (np. wykonanie indywidualnego zamówienia na mebel), złotnicy i jubilerzy (np. wykonanie biżuterii na zamówienie), twórcy rękodzieła (np. Branża budowlana i remontowa - Architekci i projektanci wnętrz (np. Marketing i reklama - Specjaliści od social media (np.
Umowa o dzieło sprawdza się wszędzie tam, gdzie efekt pracy jest jasno określony, a jej rezultat można wyraźnie ocenić. Z jednej strony daje dużą swobodę w realizacji, z drugiej, nie obciąża dodatkowymi formalnościami, jak składki ZUS. Jednak warto dokładnie analizować, kiedy jej zastosowanie jest rzeczywiście opłacalne.
Umowa o dzieło - zalety i wady
Wszystkie dostępne formy współpracy mają swoje dobre strony, ale wiążą się z nimi też pewne ograniczenia. Nie inaczej jest w przypadku umowy o dzieło. Możliwość skorzystania z 50% kosztów uzyskania przychodu - W przypadku działalności twórczej (np. Brak ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego - Wykonawca nie jest objęty składkami ZUS, co oznacza brak prawa do świadczeń takich jak emerytura, renta czy zwolnienie lekarskie. W świetle tego bilansu, umowa o dzieło będzie szczególnie korzystnym rozwiązaniem dla osób, które cenią elastyczność i pracują w branżach opartych na realizacji konkretnych projektów. Warto jednak zastanowić się, czy chcemy, aby ten rodzaj współpracy był naszym jedynym źródłem dochodów.
Umowa o dzieło a inne rodzaje umów
Wybór odpowiedniej formy współpracy zależy od charakteru wykonywanej pracy oraz oczekiwań stron. Umowa o dzieło różni się od innych form zatrudnienia zarówno pod względem zobowiązań, jak i konsekwencji prawnych. Poniżej krótkie porównanie jej z innymi popularnymi umowami.
Umowa o dzieło a umowa o pracę
Umowa o pracę gwarantuje pracownikowi stabilność zatrudnienia, ochronę socjalną (m.in. ubezpieczenie ZUS, urlop) oraz podporządkowanie pracodawcy. W przeciwieństwie do niej umowa o dzieło dotyczy jedynie wykonania konkretnego efektu pracy i nie podlega przepisom prawa pracy.
Umowa o dzieło a umowa zlecenie
Jaka jest podstawowa różnica między umową o dzieło a umową zlecenie? Umowa zlecenie obejmuje wykonywanie określonych czynności przez pewien czas, a nie osiągnięcie konkretnego rezultatu. W odróżnieniu od umowy o dzieło podlega składkom ZUS, co oznacza dodatkowe koszty dla zleceniobiorcy i zleceniodawcy.
Umowa o dzieło a samozatrudnienie
Osoba prowadząca działalność gospodarczą ma większą elastyczność i może obsługiwać wielu klientów, ale ponosi również koszty składek ZUS oraz prowadzenia firmy. Umowa o dzieło pozwala na realizację pojedynczych zleceń bez konieczności rejestrowania działalności.
Wybór odpowiedniej formy współpracy zależy od specyfiki wykonywanej pracy, oczekiwań stron i długoterminowych konsekwencji. Umowa o dzieło jest korzystna dla tych, którzy realizują projekty wymagające konkretnego efektu, ale nie daje zabezpieczeń socjalnych, które oferują inne formy zatrudnienia.
Umowa o dzieło - najważniejsze informacje
Umowa o dzieło to rodzaj umowy cywilnoprawnej, w której wykonawca zobowiązuje się do stworzenia określonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Jej specyficzną cechą jest skoncentrowanie na wyniku pracy, który musi być jasno określony w umowie. Warto pamiętać, że od 2026 roku planowane są zmiany dotyczące obowiązkowych składek ZUS od umów cywilnoprawnych, w tym umowy o dzieło.
Pamiętaj!
Jeśli dajesz zlecenie, to możesz je w każdym czasie wypowiedzieć. Musisz jednak zwrócić zleceniobiorcy wydatki, które poniósł, aby właściwie je wykonać. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy taka możliwość wynika z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. Dla umowy o dzieło charakterystyczne jest to, że ma prowadzić do konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu.
Pamiętaj!
Ważne!
Obowiązek wypłaty minimalnej stawki godzinowej ma przedsiębiorca albo inna jednostka organizacyjna, na przykład urząd. Przez przedsiębiorcę rozumie się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującą zorganizowaną działalność zarobkową we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Pan Jan chce wyremontować swoje prywatne mieszkanie. Zleca pomalowanie pomieszczeń panu Zbyszkowi. Nie musi gwarantować minimalnej stawki godzinowej, ponieważ zleca wykonanie prac jako osoba fizyczna.
Pan Jan prowadzi działalność gospodarczą - prace budowlane. Spóźnia się z realizacją ostatniego kontraktu. Proponuje panu Zbyszkowi, aby wykonał część prac. Strony nie muszą w umowie określać wynagrodzenia w stawce godzinowej. Wynagrodzenie może być określone dowolnie, na przykład w stawce miesięcznej. W związku z tym zleceniodawca i zleceniobiorca powinni w umowie ustalić liczbę godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług.
Uwaga!
Minimalna stawka godzinowa ma również zastosowanie do umów zawartych w formie ustnej.
Gwarancja minimalnej wysokości wynagrodzenia przy umowach cywilnoprawnych - podobnie jak wynagrodzenie za pracę - podlega szczególnej ochronie. Minimalna stawka godzinowa to kwota, która przysługuje zleceniobiorcy za każdą godzinę wykonanego zlecenia lub świadczonych usług.
Ważne!
Pani Katarzyna dorabia, prowadząc sprzedaż kosmetyków. Nie ma określonego miejsca i czasu wykonywania sprzedaży. Jednocześnie jej wynagrodzenie stanowi wyłącznie prowizja od wartości sprzedanych produktów.
Pamiętaj!
Możesz wymagać od osoby, z którą zawierasz umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub udziału w szkoleniu BHP, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy czy stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub jej przebiegiem jest tak znaczny, że wskazane jest, aby wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy były dopuszczane nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach.
Umowa zlecenie czy umowa o dzieło - jak wybrać? (odc. 27)
tags: #umowa #o #dzielo #z #pracownikiem #sn