Umowa o dzieło to umowa cywilnoprawna, która skutkuje powstaniem konkretnej rzeczy, utworu lub wydarzenia. W ramach takiej współpracy wykonawca zobowiązuje się dostarczyć dzieło w określonym terminie, a zamawiający - że mu za to zapłaci. W tym artykule pokażemy Ci wzór umowy o dzieło i przedstawimy kluczowe informacje na jej temat. Przeczytasz m.in. czego może dotyczyć umowa o dzieło, jaki podatek od niej zapłacisz oraz czy musisz zgłaszać ją do ZUS-u. Dzięki temu zobaczysz, czy taka forma współpracy Ci się opłaca.
Umowa o dzieło to umowa cywilnoprawna, często niesłusznie nazywana „śmieciową” - mimo że dobrze użyta umożliwia sprzedawanie swoich produktów i usług na jasnych zasadach. Strony takiej umowy nazywa się wykonawcą i zamawiającym (rzadziej dziełodawcą i dziełobiorcą). Co istotne - informacji na ten temat nie znajdziesz w Kodeksie pracy, który z zasady reguluje stosunek pracy (czyli stałą pracę świadczoną na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym). Z tego powodu na umowie o dzieło nie przysługują Ci żadne prawa pracownicze.
Gdzie zatem szukać informacji? To proste. Umowę o dzieło - podobnie jak inne umowy cywilnoprawne - reguluje Kodeks cywilny:
Art. 627. Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
Jednak pamiętaj, że umowa o dzieło musi prowadzić do konkretnego i zindywidualizowanego rezultatu. Ten rezultat może mieć postać:
- materialną - np. obraz, mebel, ubranie, banner reklamowy, rękodzieło
- niematerialną - np. artykuł prasowy, strona internetowa, tekst piosenki, ścieżka dźwiękowa do filmu, wykład na uczelni.
Dlatego umowy o dzieło najczęściej zawierają rzemieślnicy, artyści, freelancerzy i inne osoby pracujące w wolnych zawodach - m.in. dziennikarze, youtuberzy, tłumacze, copywriterzy, wykładowcy czy projektanci stron internetowych. Jeżeli ktoś określa mianem „dzieła” regularnie wykonywaną czynność, która nie prowadzi do konkretnego rezultatu - np. sprzątanie biura trzy razy w tygodniu - jest to niezgodne z prawem. W takim przypadku należy zawrzeć umowę zlecenie lub umowę o pracę na niepełny etat. A jeśli świadczący usługi prowadzi własną działalność gospodarczą, zamiast tego można podpisać z nim umowę B2B.
Umowa o dzieło a umowa zlecenie
Umowa o dzieło z zasady dotyczy czegoś innego niż umowa zlecenie. I jeśli zamawiasz u kogoś wykonanie dzieła, powinieneś sformułować umowę w taki sposób, by wskazywała na rezultat, a nie czynność. Dlaczego? Ponieważ w ramach umowy o dzieło wykonawca odpowiada za efekt swojej pracy (np. powstanie konkretnej rzeczy), a w przypadku umowy zlecenia - do należytego wykonania określonej czynności, a nie za jej ostateczny rezultat.
Oczywiście - w wielu przypadkach istnieje możliwość wybrania typu umowy i innego sformułowania jej treści. Wtedy możesz mieć dylemat, co Ci się bardziej opłaca: umowa o dzieło czy zlecenie? To zależy od Twoich oczekiwań. W przypadku umowy o dzieło zarobisz więcej - bo jedyny koszt, jaki poniesiesz, to zaliczka na podatek dochodowy. Zamawiający również nie poniesie kosztów. Z kolei na umowie zlecenia od kwoty brutto będziesz musiał dodatkowo odprowadzić składkę emerytalną, rentową i zdrowotną. Dzięki temu będziesz ubezpieczony, ale w portfelu zostanie Ci nawet kilkaset złotych mniej.
Wypowiedzenie umowy o dzieło
Wykonawca może rozwiązać umowę o dzieło w kilku przypadkach. Do najpopularniejszych należą:
- jego niezdolność do pracy
- nieprzewidziane zmiany, wskutek których chce on otrzymać większe wynagrodzenie, a zamawiający się na to nie zgadza
- jeśli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, którego nie da się wyegzekwować.
Z kolei zamawiający może wypowiedzieć umowę o dzieło, jeżeli:
- wykonawca spóźnia się z jego oddaniem
- dzieło jest wykonane wadliwie albo sprzecznie z umową
- wykonawca nie prowadzi prac zgodnie z ustalonym wcześniej harmonogramem.
Umowa o dzieło - podatek i składki ZUS
Umowa o dzieło cechuje się najniższymi kosztami zatrudnienia. Przede wszystkim dlatego, że nie podlega składkom na ubezpieczenie ZUS - chyba że zawarłeś ją ze swoim pracownikiem (o czym później). Jednak od umowy o dzieło należy odprowadzić podatek, którego wysokość zależy m.in. od kwoty wynagrodzenia brutto podanej w umowie.
Podatek od umowy o dzieło
Jeśli Twoje wynagrodzenie na umowach o dzieło wynosi do 200 zł brutto w danym miesiącu i nie jesteś pracownikiem zamawiającego, obowiązuje Cię tzw. podatek zryczałtowany w wysokości 12% przychodu. Dochodu z takich umów nie łączy się potem z innymi dochodami - co oznacza, że nie musisz wykazywać jej w zeznaniu PIT. W pozostałych przypadkach bierze się pod uwagę sumę wszystkich Twoich dochodów z różnych umów na zasadach ogólnych w ciągu roku kalendarzowego. A sam podatek za dany rok wylicza się według skali podatkowej.
W zwykłej umowie o dzieło koszty uzyskania przychodu wynoszą 20%. A jeśli w treści umowy znalazł się zapis o przeniesieniu praw autorskich, te koszty wzrastają do 50% (co jednocześnie oznacza niższy podatek). Podatek od umowy o dzieło odprowadza zamawiający.
Umowa o dzieło a ZUS
Jak już wspomniałam - umowy o dzieło nie zgłasza się do ZUS. Od tej umowy nie odprowadza się bowiem ani obowiązkowych, ani dobrowolnych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne - chyba że zawierasz ją ze swoim pracownikiem.
Umowa o dzieło z własnym pracownikiem
Jeśli zatrudniasz kogoś na umowie o pracę, ale jednocześnie zlecasz mu dodatkowe zadanie na umowę o dzieło, to dodatkowe wynagrodzenie z tego tytułu musisz doliczyć do wypłacanej mu pensji. Jednocześnie odprowadzisz podatek od obu tych kwot.
Rachunek do umowy o dzieło
Jeśli wykonujesz dzieło zamówione przez firmę - a nie osobę prywatną - powinieneś rozliczyć się za pomocą rachunku. Taki dokument powinien zawierać:
- datę podpisania umowy (i ewentualnie numer druku)
- dane firmy zlecającej dzieło
- dane wykonawcy
- kwotę wynagrodzenia brutto
- informację o opodatkowaniu
- informację o terminie i sposobie zapłaty (opcjonalnie).
Umowa o dzieło z przeniesieniem praw autorskich
Jeżeli strony umowy o dzieło wyrażą taką chęć, można zawrzeć w niej zapisy o przeniesieniu praw autorskich. Wówczas zamawiający zyskuje m.in.:
- prawa majątkowe do dzieła
- możliwość swobodnego korzystania z dzieła
- uprawnienie do tłumaczenia utworu
- uprawnienie do przerabiania dzieła.
Żeby to było możliwe, w treści umowy o dzieło z przeniesieniem praw autorskich powinny znaleźć się wszystkie przypadki i sposoby wykorzystania dzieła, nazywane polami eksploatacji utworu.
A co zyskuje autor dzieła? Po przeniesieniu praw autorskich wykonawca zapłaci niższy podatek. Wówczas koszty uzyskania przychodu wyniosą go 50% - i dopiero od połowy swojego wynagrodzenia autor dzieła zapłaci zaliczkę na podatek dochodowy. Taki układ nie zawsze jest korzystny dla obu stron umowy. Bo owszem - twórca jednorazowo zapłaci niższy podatek, ale to zamawiający będzie mógł zarabiać na dziele wielokrotnie.
Umowa o dzieło - stawka brutto i netto
W przypadku umów o dzieło nie obowiązuje minimalna krajowa stawka brutto. Na wykonaniu dzieła zarobisz więc tyle, na ile umówisz się z zamawiającym minus podatek. To wynagrodzenie nie musi być jednak sztywno ustalone. Wówczas stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego:
Art. 628. § 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ustalenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie. § 2. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.
Ponadto jeśli strony umowy określiły zapłatę na podstawie przewidywanych kosztów planowanych prac - czyli tzw. wynagrodzenie kosztorysowe - a do czasu wykonania dzieła zmienią się ceny materiałów i usług, każda strona może zażądać zmian co do umówionej stawki.
Umowa o dzieło - kalkulator
Chcesz policzyć, ile faktycznie zarobisz na umowie o dzieło? Możesz to sprawdzić za darmo w internecie. Oto przykładowe kalkulatory wynagrodzeń na umowach o dzieło:
- gofin.pl
- poradnikprzedsiebiorcy.pl
- wynagrodzenia.pl
- portalfk.pl
- infor.pl.
Kiedy i jak zawrzeć umowę o dzieło?
Biuro rachunkowe zajmuje się rozliczaniem praktycznie każdej umowy. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu oraz systematycznemu podnoszeniu kwalifikacji, specjaliści pracujący w biurach rachunkowych szybko i zgodnie ze wszystkimi aktualnymi przepisami, rozliczą m.in. zamawiającego.
Przedsiębiorca aby móc zaliczyć wypłacone wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło do kosztów uzyskania przychodu, musi dokonać faktycznej wypłaty wynagrodzenia zatrudnionym (data wystawienia rachunku jest w tym przypadku bez znaczenia). Wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło należy zaksięgować w kolumnie 12 lub 13 podatkowej księgi przychodów i rozchodów w kwotach brutto (tj. z zawartym w nich podatkiem dochodowym należnym od osób wykonujących dzieło). Co do zasady wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło księgowane są do kolumny 12 KPiR - wynagrodzenia w gotówce i naturze. Jednakże w przypadku umów zawieranych z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą należy ująć je w kolumnie 13 (jako tzw. usługi obce).
W Polsce istnieje kilka rodzajów umów cywilnoprawnych, które określają m.in. prawa i obowiązki stron. Jedną z nich jest umowa o dzieło, zawierana w przypadku gdy praca prowadzi do określonego efektu. Warto pamiętać, że mogą to być nie tylko dobra materialne, ale również niematerialne, takie jak np. treści, programy, edycja zdjęć lub filmów. Sposób rozliczenia w dużej mierze zależy od wysokości wynagrodzenia oraz od rodzaju podmiotu zlecającego wykonanie pracy.
W liniach programów Insert nexo również została wyposażona w aplikacje umożliwiającą naliczanie wynagrodzeń niemniej jednak nie jest to w pełni funkcjonalny program kadrowo płacowy.
tags: #umowa #o #dzielo #w #rachmistrzu