Psychologia jest jednym z najczęściej wybieranych kierunków studiów w Polsce i na świecie. Jej popularność, mimo niezbyt pochlebnych opinii, nie maleje. Nic dziwnego - jest to nauka o człowieku, jego mentalności, psychice i interakcjach z innymi. Wiedzę zdobytą na studiach z psychologii można wykorzystać nie tylko w zawodzie, ale tak naprawdę w każdej dziedzinie swojego życia. Znając mechanizmy ludzkiego rozumowania, jest dużo łatwiej nawiązywać dobre i długotrwałe relacje z ludźmi. Pomaga to również budować empatię, poczucie własnej wartości czy akceptację wobec innych i całego świata.
Psychologia jest jedną z najbardziej prestiżowych specjalizacji na pograniczu kilku zawodów jednocześnie, wymagającą dużej różnorodności wiedzy, dobrej erudycji i rozwiniętej intuicji. Niemniej jednak, pomimo dużej konkurencji o tę specjalizację, tradycyjnie wiele osób chce zdobyć tę specjalizację i zacząć pracować w Polsce jako psycholog.
Kariera psychologa - gdzie szukać możliwości?
Przez długie lata psychologia była postrzegana jako nauka pozwalająca na pracę w poradni czy w szkole - dosyć powtarzalną i mało wymagającą pracę z pacjentem. W ostatnim czasie ten trend zaczyna się zmieniać i powstaje mnóstwo nowych miejsc pracy dla psychologów, powstają też marketplace'y takie jak MindMatch, dzięki którym psychologowie mogą dotrzeć do wielu nowych klientów, nawet mieszkając w małym mieście.
Wielkie korporacje, domy mediowe czy agencje kreatywne zaczynają dostrzegać wartość, jaką niesie ze sobą wiedza z dziedziny psychologii i jej wykorzystanie w biznesie. Okazuje się, że dzięki psychologom jesteśmy w stanie lepiej zrozumieć tego człowieka, wokół którego kręci się biznesowy świat - klienta. Psychologowie są również na potęgę zatrudniani w działach HR i employer branding.
Kolejna ścieżka, która dostępna dla psychologów chyba była od zawsze to kryminologia i wsparcie organów ścigania. Psychologowie pomagają w zrozumieniu zachowań kryminalistów, ich motywów działania, doszukują się sytuacji, które wywołały u nich zachowania agresywne. Często są niezbędni do rozwikłania bardziej skomplikowanych spraw. Druga opcja to zostanie biegłym sądowym - to stanowisko charakteryzuje się z kolei dużą ilością spraw, ale małym zaangażowaniem w każdą z nich. Ostatnia ścieżka, którą chciałabym opisać (absolutnie nie ostatnia, jaka istnieje!) to praca w organizacjach pozarządowych (NGOs). Takie organizacje często wyjeżdżają na przeróżne akcje humanitarne - zatrudniając się w takowej, mamy szansę pomagać ludziom z przejściami, o których oglądaliśmy filmy, np. ofiarom wojennym, ofiarom skrajnej przemocy domowej, ofiarom przemocy na tle religijnym… Można by wymieniać.
Studia psychologiczne za granicą - praktyka przede wszystkim
Jak z każdym kierunkiem, różnica pomiędzy studiami w Polsce a za granicą opiera się na kontraście teoria-praktyka. W Polsce studia psychologiczne w większej mierze opierają się na teoretycznej nauce. Już w ich trakcie można podjąć praktyki, staż lub wolontariat i stawiać pierwsze praktyczne kroki jako psycholog. Mogą to być poradnie pedagogiczno-psychologiczne, domy dziecka, poradnie leczenia zdrowia psychicznego czy uzależnień, ośrodki kuratorskie, sądy, urzędy pracy czy zakłady karne.
Większy nacisk na praktyczne podejście stawiany jest podczas studiów psychologicznych za granicą, szczególnie w USA czy UK. Tamtejsze uniwersytety realizują mnóstwo projektów badawczych, wchodzą we współpracę z firmami i oferują staże czy praktyki na bardzo korzystnych warunkach.
Gdzie studiować psychologię? Rankingi i możliwości
Według rankingu QS z 2025 r. studia psychologiczne najlepiej podjąć na takich uczelniach:
- Harvard University (Harvard Department of Psychology)
- University of Oxford (Department of Experimental Psychology at the University of Oxford)
- Stanford University (Department of Psychology: School of Humanities and Sciences)
- University of Cambridge (Department of Psychology)
- Yale University (Department of Psychology)
- University College London - UCL (UCL Division of Psychology and Language Sciences)
- Columbia University
- University of Michigan-Ann Arbor
- University of California, Los Angeles
- University of Amsterdam (Department of Psychology)
Jak pokazuje powyższy ranking, tylko 1 na 10 uczelni jest spoza USA i Wielkiej Brytanii - Uniwersytet w Amsterdamie. Doradcy w Lagunita Education pomogą Ci w wyborze najodpowiedniejszej uczelni oraz w przebrnięciu przez wszystkie formalności.
Rekrutacja i wymagania na zagraniczne uczelnie
Rekrutacja na psychologię na zagraniczne uczelnie nie jest zbyt skomplikowana. W większości wypadków należy zdać maturę z biologii lub innego ścisłego przedmiotu (matematyka, fizyka, chemia, informatyka). Najważniejszy jest jednak Personal Statement, bo to w nim musicie pokazać, jak bardzo Was ten temat interesuje i że poważnie wiążecie z nim przyszłość.
W Stanach Zjednoczonych najwięcej studentów bierze udział w rekrutacji trwającej do przełomu grudnia i stycznia. Decyzje o przyjęciu są ogłaszane w kwietniu. W Oxford czy Cambridge wnioski o przyjęcie należy złożyć do 15 października, a decyzje wydawane są w styczniu.
Każda z prestiżowych uczelni zagranicznych, rekrutując kandydatów na studia psychologiczne, podaje indywidualne wymagania. Na pewno musisz pomyśleć o zdaniu odpowiedniego testu poziomującego Twoje umiejętności (na Harvard będzie to GRE, na Stanford SAT, czy TSA w Wielkiej Brytanii). Oprócz tego uniwersytety mogą organizować własne egzaminy wstępne (jak na Harvard). Wymagany jest również certyfikat znajomości języka angielskiego, listy polecające czy transkrypcje dokumentów.
Czesne i stypendia
Psychologia za granicą to niestety nie są darmowe studia. Znacznie więcej za czesne zapłaci student psychologii w Stanach Zjednoczonych. Na Harvardzie czy Stanfordzie koszt studiowania to ponad 54 000 USD. Wysokość czesnego uczelni w UK może wynosić ponad 40 000 GBP. Pośród najlepszych kierunków psychologicznych porównywalnie niskiego czynszu dla polskich studentów wymaga Uniwersytet w Amsterdamie - 2601 euro.
Uczelnie, oprócz ogólnych stypendiów, mogą także mieć w swojej ofercie stypendia „zindywidualizowane”, tzn. takie, o które mogą ubiegać się tylko studenci lub doktoranci danego kierunku - przykładowo psychologii. Większość takich stypendiów udzielana jest studentom odznaczającym się wysokimi wynikami w nauce, osiągnięciami naukowymi czy udziałem w badań uniwersyteckich.
Przykładowo pierwszoroczni studenci psychologii na Uniwersytecie w Amsterdamie mogą starać się o Amsterdam Merit Stypendium (AMS). Stypendium otrzymuje 10% najlepszych na roku. Jeśli myślisz o wyborze innej uczelni zagranicznej, to w College of Arts and Sciences na Uniwersytecie Alabamy w USA będąc na ostatnim roku studiów możesz otrzymać stypendium Anna Gordon Memorial Endowed. Stypendium możesz uzyskać także będąc studentem uniwersytetów brytyjskich. Przykładowo nagrodę możesz zdobyć na koniec studiów magisterskich w Lancaster University, a Uniwersytet w Bangor corocznie przyznaje stypendium „Women in Science”.
Stopnie naukowe w psychologii za granicą
Kończąc studia psychologiczne za granicą możesz uzyskać jeden z 5 rodzajów stopni naukowych. Jeśli myślisz o zdobyciu dyplomu z psychologii, zwróć uwagę, jaki stopień jest wymagany do podjęcia pracy w dziedzinie psychologii, o której myślisz. W przypadku niektórych zawodów może wystarczyć tytuł licencjata. Inne ścieżki kariery mogą wymagać innego stopnia naukowego.
- Stopień naukowy współpracownika - Associate Degree in Psychology. Taki tytuł zdobędziesz, kończąc dwuletnie studia z psychologii. Często studenci, po ukończeniu tego typu studiów, rozpoczynają naukę na uniwersytecie, aby osiągnąć wyższy tytuł - licencjata. Posiadając tytuł Associate możesz pracować w mniej angażujących zawodach, np. jako pomoc w prowadzeniu terapii lub asystent doradcy ds. uzależnień.
- Licencjat - Bachelor’s Degree in Psychology. Studia licencjackie trwają zwykle 4 lata. Co więcej, wiele uniwersytetów oferuje wybór między specjalnością w psychologii dającą tytuł Bachelor of Arts (BA) lub Bachelor of Science (BS). BA dotyczy nauk humanistycznych, artystycznych i społecznych, podczas gdy BS skupia się na naukach ścisłych i matematyce. Jako absolwent studiów licencjackich możesz podjąć pracę w obszarze zarządzania, sprzedaży i nauczania czy jako doradca zawodowy. Większość osób po osiągnięciu tytułu licencjata kontynuuje naukę na studiach magisterskich.
- Magister - Master’s Degree in Psychology. By rozpocząć naukę na dwu/trzyletnich studiach magisterskich wymagane jest ukończenie studiów licencjackich. Podobnie jak podczas licencjatu, studenci mogą wybrać między tytułem Master of Arts (MA) lub Master of Science (MS). Ukończenie stopnia magistra w psychologii zapewnia podstawowe kwalifikacje edukacyjne na stanowiska doradcze, administracyjne i badawcze w różnych środowiskach, w tym w usługach społecznych i komunikacyjnych, edukacji i opiece psychiatrycznej. Posiadacze tytułu magistra często kontynuują naukę na studiach doktoranckich, zwykle przygotowując się do pracy jako licencjonowani psychologowie kliniczni lub badacze.
- Doktorat z psychologii (lub doktor filozofii z psychologii) - Ph.D. Degree in Psychology. Studia doktoranckie Ph.D (dla absolwentów studiów magisterskich) trwają od 5 do 8 lat, a skupiają się na podejściu naukowo-praktycznym, tzn. znajdziesz tutaj więcej badań naukowych i studiów nad nimi. Wybierając Ph.D skupisz się w większej mierze na opracowywaniu nowych informacji, prowadzeniu zajęć z teorii psychologii. Celem w Ph.D jest pogłębienie wiedzy na temat problemów ze zdrowiem psychicznym, a także metod stosowanych w ich leczeniu. Mówiąc prościej - Ph.D skupia się na psychologii teoretycznej.
- Doktorat z psychologii - Psy.D. Degree in Psychology. Druga ścieżka studiów doktoranckich to Psy.D, trwające od 4 do 6 lat. Tu uwaga skupia się wokół zagadnień związanych z praktyczną stroną psychologii. Po ukończeniu studiów możesz prowadzić własną terapię (również kliniczną, która wiąże się z pracą z ciężko chorymi pacjentami w szpitalach psychiatrycznych). Wiedza z badań przeprowadzonych w ramach programu studiów jest stosowana do prowadzenia terapii, a nie do kontynuowania nauki.
Niestandardowe opcje studiowania psychologii za granicą
Wiele uniwersytetów oferuje tzw. niestandardowe opcje studiowania psychologii. Są to możliwości przeznaczone dla studentów, którzy szukają odpowiedniego kursu przygotowawczego przed podjęciem studiów psychologicznych, a także dla tych, którym zależy na zdobyciu praktyki w połączeniu ze studiowaniem.
- Foundation year - Dla tych, którzy chcą lepiej przygotować się do podjęcia studiów na kierunku Psychologia, niektóre uniwersytety oferują foundation year, czyli tzw. rok przygotowawczy. Jest on kierowany do wszystkich, którzy nie czują się gotowi podjąć studiów od razu po maturze lub wracają na studia po dłuższej przerwie. Tematyka zajęć podczas foundation year skupia się wokół wprowadzenia do nauk psychologicznych, socjologicznych czy społecznych. Po pomyślnym ukończeniu foundation year (trwa pełen rok) możesz bezpośrednio dostać się na studia licencjackie z psychologii.
- Placement year - Jeśli pragniesz poznać praktyczną stronę psychologii, możesz podjąć studia oferujące Placement year, czyli rok stażu między drugim a ostatnim rokiem studiów. Wówczas studia licencjackie trwają 4 lata (3 lata nauki + rok stażu). Podczas placement year możesz podjąć współpracę z organizacją charytatywną, z osobami z problemami psychicznymi lub osobami z niepełnosprawnością albo podjąć pracę jako pracownik naukowy na wydziale uniwersyteckim. Placement year bez wątpienia pozwala na wykorzystanie wiedzy i umiejętności psychologicznych nabytych na studiach w praktycznym środowisku, co jest istotne dla wyboru odpowiedniej ścieżki zawodowej i rozwoju kariery w psychologii.
- Year abroad - Możesz również wybrać program z psychologii year abroad oferowanego przez część uniwersytetów, czyli wyjechać na roczną kontynuację studiów psychologicznych w innym kraju. To szansa, by doświadczyć nauki w nowym wymiarze, poznać wykładowców i psychologów z całego świata, a także nawiązać międzynarodowe kontakty, które nie tylko mogą być ciekawym doświadczeniem, ale i mogą pomóc Ci zwiększyć swoje szanse na zatrudnienie w zawodzie psychologa. Dzięki year abroad otrzymasz obszerną wiedzę na temat współczesnej psychologii, co umożliwi Ci wyspecjalizowanie się w tematach najbardziej Cię interesujących.
Wymagania, jakie musisz spełnić, chcąc wyjechać na roczną wymianę zagraniczną, są określone indywidualnie przez każdą uczelnię. Niemniej musisz wykazać się znajomością języka obcego (angielskiego lub języka kraju, do którego wyjedziesz) oraz wysokimi wynikami w nauce, głównie z przedmiotów, których naukę chciałbyś kontynuować podczas rocznego wyjazdu za granicę.
Od nauki do praktyki – jak właściwie przygotować się do zawodu psychoterapeuty
Staż i praktyki dla psychologów - możliwości w Polsce i za granicą
Celem stażu jest wprowadzenie młodych psychologów i psychoterapeutów na rynek pracy, pokazując i ucząc ich praktycznego zastosowania zdobytej wiedzy teoretycznej. Staż kliniczny to sposób na rozwój, poszerzenie horyzontów, odnalezienie swojej zawodowej drogi i przede wszystkim naukę „od kuchni”! Dzięki stażowi klinicznemu można urealnić możliwość bezpośredniej pracy z Pacjentem i zdobyć doświadczenie niezbędne w zawodzie psychoterapeuty.
Europejski Korpus Solidarności to inicjatywa europejska, która została powołana do życia w 2016 roku przez przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera. Główną misją i celem Korpusu jest tworzenie społeczeństwa bardziej zintegrowanego nastawionego na wspieranie osób starszych oraz reagowania na wyzwania społeczne. Inicjatywa ta stawia na pierwszym miejscu wartości jakimi jest solidarność i godność człowieka. Do Korpusu mogą przystąpić osoby, które ukończyły 17 rok życia (w chwili rozpoczęcia się projektu muszą mieć ukończone 18 lat) i nie mają więcej niż 31 lat.
Zawierając współpracę z Europejskim Korpusem Solidarności każdy sam decyduje o tym jaką ścieżką chce podążać i w jakiej branży się realizować. Korpus oferuje nie tylko projekty z zakresu rozwoju zawodowego, ale także z zakresu wolontariatu. Te mogą trwać od dwóch do dwunastu miesięcy i odbywają się w innym kraju Unii Europejskiej. To umiejętności i doświadczenie kandydata będzie decydowało o tym jakie otrzyma on oferty od organów publicznych, organizacji pozarządowych czy instytucji handlowych, które współpracują z Korpusem.
Drugim ciekawym rozwiązaniem dla osób chcących podjąć się prac społecznych jest Wolontariat Europejski (EVS - European Voluntary Service). Jest to jedna z akcji realizowana w ramach Programu „Młodzież w działaniu” Unii Europejskiej i skierowana do osób od 18 do 30 roku życia, ale w niektórych wypadkach są akceptowane nawet osoby 16 i 17-letnie. EVS umożliwia osobom w niego zaangażowanym na rozwinięcie kompetencji osobistych i zawodowych, skupia się też na edukacji poza formalnej.
Największą zaletą tego programu jest jego wielka popularność o raz to, że udziału w projekcie może podjąć się zarówno w pojedynkę jak i wraz z grupą innych wolontariuszy. Teraz gdy już wiesz gdzie szukać ciekawych ofert praktyk, staży i wolontariatu zapraszam Cię do głębszego zapoznania się z zasadami obowiązującymi przy aplikacji na każdy z programów, które znajdziesz pod linkami podanymi w artykule. Podejmij decyzję o działaniu już teraz, a nie pożałujesz i prawdopodobnie przeżyjesz najwspanialszą przygodę w twoim dotychczasowym życiu.
tags: #psycholog #staz #za #granica