Od 1 lipca 2024 roku minimalne wynagrodzenie za pracę uległo zmianie, osiągając kwotę 4.300 zł, a minimalna stawka godzinowa wynosi teraz 28,10 zł. Te nowe wartości mają istotne znaczenie dla zamawiających, którzy muszą je uwzględniać przy ocenie cen ofert i skalkulowanych w nich kosztów pracy osób zatrudnionych przez wykonawcę. W przypadku niektórych umów o zamówienia publiczne istnieje również potrzeba waloryzacji wynagrodzenia wykonawcy, aby dostosować je do nowych stawek.
Nowe stawki płacy minimalnej wynikają z rozporządzenia w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2024 r. Zgodnie z przepisami Prawa zamówień publicznych (Pzp), wyjaśnienia dotyczące rażąco niskiej ceny mogą obejmować m.in. zgodność z przepisami dotyczącymi kosztów pracy. Wartość kosztów pracy przyjęta do ustalenia ceny oferty nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę lub minimalnej stawki godzinowej, określonych na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
Trudności mogą pojawić się, gdy oferenci przeoczą nowe regulacje podczas kalkulacji cenowych. W takich sytuacjach zamawiający mogą być zobowiązani do odrzucenia oferty z powodu zaoferowania rażąco niskiej ceny. W kwestii ewentualnej zmiany umowy, każdy kontrakt zawarty na okres dłuższy niż 12 miesięcy powinien zawierać postanowienia dotyczące zasad wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia, w tym w przypadku zmiany minimalnego wynagrodzenia za pracę lub minimalnej stawki godzinowej. Podobnie, umowa na roboty budowlane, dostawy lub usługi zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy musi zawierać postanowienia dotyczące zasad wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia w przypadku zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia.
W przypadku umów, które nie zawierają postanowień dotyczących zmiany wynagrodzenia w związku z wyższą płacą minimalną, przewiduje się potrzebę ich renegocjacji i zmiany stosownie do nowych regulacji prawnych. Podstawą modyfikacji umowy mogą być wówczas przepisy dotyczące zmian umów.
Zamawiający może ograniczyć zakres zamówienia, pod warunkiem określenia w dokumentach zamówienia minimalnej wartości lub wielkości świadczenia. Postanowienia umowy nie mogą przewidywać możliwości ograniczenia zakresu zamówienia przez zamawiającego bez wskazania minimalnej wartości lub wielkości świadczenia stron. W celu zapewnienia wykonawcom możliwości oszacowania ceny oferty i zabezpieczenia ich interesów, zamawiający musi precyzyjnie określić w umowie minimalny zakres świadczenia gwarantowanego.
Kluczowe aspekty prawne i orzecznictwo
Przepisy Prawa zamówień publicznych nakładają na zamawiających obowiązek zamieszczania w umowach klauzul waloryzacyjnych, w tym związanych ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia. Zgodnie z art. 436 pkt 4 lit. b Pzp, strony umowy zawieranej na okres dłuższy niż 12 miesięcy są zobowiązane do zawarcia w niej zasad wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy, w przypadku m.in. wzrostu wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Kluczowe jest, aby zmiana ta miała realny wpływ na koszty realizacji umowy.
Niezawarcie lub nieprecyzyjne określenie klauzuli waloryzacyjnej może skutkować koniecznością powołania się przez wykonawcę na inne podstawy prawne, umożliwiające dochodzenie podwyższenia wynagrodzenia, w szczególności w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zmian stosunków.
Orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) wielokrotnie zajmowało się kwestiami związanymi z minimalnym wynagrodzeniem i klauzulami waloryzacyjnymi w zamówieniach publicznych. W wyrokach KIO podkreślano, że waloryzacja powinna być dokonywana w sposób, który nie zachwieje równowagi ekonomicznej stron, a żadna ze stron stosunku zobowiązaniowego nie powinna przejmować na siebie w pełni ryzyka związanego ze wzrostem cen.
Analiza orzeczeń KIO, takich jak wyrok z 10 września 2021 r., wyrok z 21 listopada 2022 r., czy wyroki z 4 sierpnia 2022 r. i 2 sierpnia 2022 r., dowodzi, że kluczowe jest precyzyjne określenie minimalnego zakresu świadczenia gwarantowanego wykonawcy, aby uniknąć zarzutów o naruszenie przepisów Pzp. W przypadkach, gdy zamawiający przewiduje możliwość ograniczenia zakresu zamówienia, musi to być uzasadnione konkretnymi okolicznościami i precyzyjnie określone w umowie.
Jednocześnie, przepisy Pzp dotyczące rażąco niskiej ceny (art. 90 ust. 1 pkt 1) nakładają na wykonawców obowiązek uwzględniania w kalkulacji kosztów pracy wartości nie niższych od minimalnego wynagrodzenia za pracę lub minimalnej stawki godzinowej. W przypadku umów o roboty budowlane, szczegółowa kalkulacja kosztorysowa pozwala zamawiającym na konfrontację zastosowanej stawki kosztorysowej z urzędowo ogłoszonym poziomem wynagrodzenia minimalnego.
Koszty pracy w kontekście zamówień publicznych
Koszty pracy stanowią jeden z istotniejszych składników kosztów wykonania zamówienia w branży budowlanej. Zgodnie z art. 90 ust. 1 Pzp, wartość kosztów pracy przyjęta do ustalenia ceny oferty nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę lub minimalnej stawki godzinowej. Jest to istotne dla oceny, czy oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny.
Pojęcie "kosztów pracy" jest szersze niż samo minimalne wynagrodzenie i obejmuje wszelkie obciążenia ponoszone przez pracodawcę w związku z zatrudnieniem pracownika, w tym wynagrodzenie brutto, składki ubezpieczeniowe oraz inne pozapłacowe świadczenia.
W przypadku umów o roboty budowlane, zamawiający przy badaniu ceny oferty mogą analizować kalkulację kosztorysową wykonawcy. Kalkulacja szczegółowa, oparta na normatywach czasu pracy, zużycia materiałów i cenach czynników produkcji, pozwala na porównanie zastosowanej stawki kosztorysowej robocizny z urzędowo ogłoszonym poziomem wynagrodzenia minimalnego. W przypadku gdy stawka wykonawcy jest niższa, trudno mu będzie obronić swoją kalkulację.
Ustawodawca wprowadził przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom zaniżania kosztów pracy, które prowadziły do eliminowania z rynku przedsiębiorców stosujących płacę minimalną wraz ze wszystkimi obciążeniami. Nowe regulacje wymuszają na wykonawcach weryfikację przyjmowanych stawek robocizny i podniesienie ich do poziomu adekwatnego do stanowionych minimalnych wynagrodzeń.
Minimalne wynagrodzenie a umowy o podwykonawstwo
Przepisy Prawa zamówień publicznych regulują również kwestie związane z podwykonawcami. Umowa o podwykonawstwo to umowa zawarta między wykonawcą a innym podmiotem (podwykonawcą), której przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane stanowiące część zamówienia publicznego. Podwykonawcy podlegają ochronie w oparciu o przepisy Pzp.
Wykonawca, podwykonawca lub dalszy podwykonawca zamówienia na roboty budowlane jest zobowiązany przedłożyć zamawiającemu poświadczoną kopię zawartej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi, w terminie 7 dni od jej zawarcia (z pewnymi wyłączeniami dotyczącymi wartości umowy).
Zgłoszenie umowy o podwykonawstwo zamawiającemu umożliwia podwykonawcy wystąpienie z wnioskiem o dokonanie bezpośredniej zapłaty należnego mu wynagrodzenia. Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku jest przedłożenie umowy zamawiającemu zgodnie z przepisami Pzp.
Warto podkreślić, że usługi związane z robotami budowlanymi, takie jak kierowanie budową czy kosztorysowanie, mogą być świadczone przez podwykonawców. W praktyce, osoby prowadzące działalność gospodarczą świadczące takie usługi często wykonują je w oparciu o umowę zlecenia, do której stosuje się przepisy dotyczące umów o świadczenie usług.
Webcast: Praktyczne ujęcie planowanych zmian w procesie inwestycyjno-budowlanym oraz możliwe formy d
Wyzwania w długoterminowych kontraktach budowlanych
Minimalne wynagrodzenie stanowi szczególne wyzwanie w przypadku wieloletnich kontraktów budowlanych, zwłaszcza tych zawartych przed wejściem w życie przepisów dotyczących minimalnego wynagrodzenia od umów zleceń. Firmy nadzorujące budowy, które zawierały umowy na długie okresy, często muszą ponosić skutki finansowe wzrostów najniższej płacy, jeśli nie przewidziano odpowiednich klauzul waloryzacyjnych.
W takich sytuacjach, inwestorzy, jak Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), mogą oczekiwać od wykonawców udowodnienia, że wzrost minimalnych wynagrodzeń spowodował konkretne koszty. Jednakże, ze względu na politykę kadrową firm i konkurencyjność, ujawnienie szczegółów dotyczących wynagrodzeń może być trudne i niekorzystne dla przedsiębiorcy.
Brak porozumienia w tej kwestii może prowadzić do sporów sądowych, w których wykonawcy mogą dochodzić zwrotu poniesionych kosztów wraz z odsetkami i kosztami procesowymi.
Podsumowanie praktycznych aspektów
W kontekście minimalnego wynagrodzenia wykonawcy budowlanego, kluczowe jest dokładne zapoznanie się z obowiązującymi przepisami oraz orzecznictwem. Zamawiający muszą pamiętać o nowych stawkach przy ocenie ofert, a wykonawcy powinni zadbać o prawidłowe skalkulowanie kosztów pracy i uwzględnienie klauzul waloryzacyjnych w umowach.
Niezbędne jest również zwrócenie uwagi na przepisy dotyczące umów o podwykonawstwo oraz potencjalne wyzwania związane z długoterminowymi kontraktami. Właściwe przygotowanie dokumentacji przetargowej i umów pozwoli uniknąć sporów i zapewnić stabilność finansową wszystkich stron zaangażowanych w proces budowlany.
tags: #placa #minimalkna #wykonczy #firmy