Zakup środków transportu z terytorium Unii Europejskiej to częsta praktyka wśród przedsiębiorców. Podatnicy, którzy kupują środki transportu z innych krajów UE, muszą złożyć deklarację VAT-23 w Polsce. Należy pamiętać o obowiązku złożenia deklaracji VAT-23, jeśli pojazd będzie zarejestrowany lub użytkowany w Polsce. Procedura ta dotyczy zarówno nowych, jak i używanych środków transportu, przy czym definicja „nowego” pojazdu zależy od jego przebiegu i czasu od dopuszczenia do ruchu. W terminie 14 dni od momentu powstania obowiązku podatkowego należy zapłacić należny podatek na konto Urzędu Skarbowego.
Jednakże, przepisy jasno wskazują, że przyczepy oraz naczepy nie są uznawane za środki transportu, ponieważ nie posiadają własnego napędu. W związku z tym przedsiębiorca nie musi składać VAT-23 przy ich nabyciu ani opłacać VAT-u od takiej transakcji. Zasada określona w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT pozwala podatnikom na odliczenie podatku naliczonego w zakresie, w jakim nabywane towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Ustawodawca w przepisach ustawy o VAT wprowadził jednak ograniczenia w odliczaniu VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi. W myśl bowiem art. 86a ust. 1 ustawy, od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, co do zasady, przysługuje prawo do odliczenia 50% kwoty podatku naliczonego. Ograniczenie, o którym mowa powyżej nie dotyczy jednak pojazdów samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika. Warunek ten jest spełniony, gdy konstrukcja pojazdów wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne (art. 86a ust. 4 pkt 2 ustawy o VAT). Natomiast zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. System korekt, o którym mowa w art. 90b ustawy o VAT ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji gdy podatnik zakupił pojazd samochodowy i odliczył podatek naliczony, a następnie w okresie korekty dokonał zmian w zakresie jego wykorzystania. W sytuacji przedstawionej w pytaniu podatnik nie był zobowiązany do dokonania korekty VAT odliczonego przy nabyciu tej naczepy, bowiem - jak wykazano - nie jest ona pojazdem samochodowym.
Jeżeli podatnik nabył naczepę ciężarową i wykorzystywał ją na potrzeby działalności opodatkowanej VAT, to miał prawo do pełnego odliczenia VAT z tytułu jej zakupu. Ustawa o VAT przy ograniczaniu prawa do odliczenia tego podatku odnosi się więc wprost do pojazdów samochodowych, o których mowa w ustawie - Prawo o ruchu drogowym. Natomiast naczepa, zgodnie z art. 2 pkt 52 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. Ustawa o VAT zawiera pewne ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego. Jedno z nich odnosi się do samochodów osobowych. Od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi wykorzystywanymi do tzw. celów mieszanych (firmowych i prywatnych) generalnie można odliczać 50% kwoty VAT wynikającej z faktury. Stanowi o tym art. 86a ust. 1 ustawy o VAT (Dz. U. z 2018 r. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy samochód służy wyłącznie działalności gospodarczej podatnika.
W przypadku zakupu naczepy z Luksemburga, który jest wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów, należy sporządzić fakturę wewnętrzną i obliczyć VAT należny i naliczony WNT. Podatek od środka transportu (VAT-23) nie jest w tym przypadku wymagany, ponieważ naczepa nie jest środkiem transportu w rozumieniu przepisów. Należy również pamiętać o poprawnej ewidencji w deklaracji VAT-7.
W przypadku wynajmu naczepy, należy wziąć pod uwagę przepisy dotyczące miejsca świadczenia usług. Zgodnie z ogólną zasadą, miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej. W przypadku krótkotrwałego wynajmu środków transportu (nie dłużej niż 30 dni), miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym te środki transportu są faktycznie oddawane do dyspozycji usługobiorcy. Oznacza to, że istotna dla prawidłowego określenia miejsca opodatkowania usługi będzie umowa zawarta pomiędzy stronami najmu.
Jeżeli podatnik dokonuje krótkotrwałego wynajmu naczepy, a została ona oddana do użytkowania usługobiorcy w Polsce, czynność tę należy opodatkować stawką VAT 23%. W przypadku wynajmu długoterminowego czynność będzie podlegała opodatkowaniu w kraju usługobiorcy i należy wówczas wystawić fakturę bez stawki i kwoty podatku z adnotacją „odwrotne obciążenie” (art. 106e ust. 1 pkt 18).
W deklaracji VAT-7(17) wynajem opodatkowany w kraju należy wykazać w pozycji 19 podstawę opodatkowania i w poz. 20 podatek należny. Wynajem opodatkowany w kraju usługobiorcy należy wykazać w pozycji 19 podstawę opodatkowania oraz w przypadku usług opodatkowanych zgodnie z art. 28b również w pozycji 20.
Jak odzyskać podatek VAT i akcyzę z zagranicy?
Podsumowując, naczepa, jako przyczepa lub naczepa, nie jest środkiem transportu w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym. W związku z tym, nabycie naczepy z innego kraju UE nie wiąże się z obowiązkiem złożenia deklaracji VAT-23 ani opłacenia podatku od środka transportu. Przedsiębiorca, który zakupił naczepę na potrzeby działalności opodatkowanej VAT, ma prawo do pełnego odliczenia VAT z tytułu jej zakupu. Należy jednak pamiętać o prawidłowym rozliczeniu WNT i uwzględnieniu naczepy jako towaru handlowego, jeśli nie stanowi ona środka trwałego.
W przypadku odsprzedaży naczepy firmie leasingowej, należy dostarczyć oryginał faktury zakupu oraz zaświadczenie VAT-25, jeśli jest wymagane. Ważne jest, aby prawidłowo ująć podatek VAT w deklaracji, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
System korekt, o którym mowa w art. 90b ustawy o VAT, ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy podatnik zakupił pojazd samochodowy i odliczył podatek naliczony, a następnie w okresie korekty dokonał zmian w zakresie jego wykorzystania. W sytuacji, gdy nabyto naczepę, która nie jest pojazdem samochodowym, podatnik nie był zobowiązany do dokonania korekty VAT odliczonego przy jej nabyciu.
Podstawa prawna: art. 28a, art. 28b, art, 28c, art. 28j i art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT.