Zmiany w prawie oświatowym wprowadzają istotne modyfikacje dotyczące wynagradzania nauczycieli za godziny ponadwymiarowe. Nowe przepisy mają na celu zapewnienie sprawiedliwszego rozliczania czasu pracy pedagogów, szczególnie w sytuacjach, gdy niezrealizowanie przydzielonych godzin wynika z przyczyn niezależnych od nich. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2026 r., jednak kluczowe przepisy dotyczące wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe będą stosowane już od 1 września 2025 r.
Wynagrodzenie za Niezrealizowane Godziny Ponadwymiarowe
Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe będzie przysługiwało nauczycielowi w każdym przypadku, gdy niezrealizowanie przez niego przydzielonych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć. Nauczyciele otrzymają zatem wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w różnych przypadkach nieodbycia zajęć z przyczyn leżących po stronie szkoły, np. z powodu nieobecności ucznia na zajęciach prowadzonych z nim indywidualnie, wyjazdu klasy na wycieczkę itp.
Zachowanie przez nauczyciela prawa do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, jeżeli nauczyciel był gotowy do pracy, nie jest uzależnione od realizacji przez nauczyciela w tym czasie innych zadań statutowych szkoły. Przepis art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r., jedynie umożliwia polecenie nauczycielowi w czasie, w którym miałby on realizować godziny ponadwymiarowe, innych zadań statutowych, przy czym wykonanie takich zadań nie jest warunkiem otrzymania wynagrodzenia za gotowość do wykonywania pracy w godzinach ponadwymiarowych.
W przypadku niezrealizowania przydzielonych w ramach godzin ponadwymiarowych zajęć rewalidacyjnych lub specjalistycznych z przyczyn niedotyczących nauczyciela, nauczyciel zachowa prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe na podstawie art. 35e ust.
Gotowość do Pracy - Co Oznacza?
Cechy istotne gotowości do wykonywania pracy zostały sprecyzowane w doktrynie i orzecznictwie. Przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy należy rozumieć stan, w którym pracownik może niezwłocznie na wezwanie pracodawcy podjąć pracę. Pracownik pozostający w dyspozycji pracodawcy oczekuje na możliwość podjęcia pracy na terenie zakładu pracy lub w innym miejscu wskazanym przez pracodawcę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2004 r., I PK 541/03).
Nauczyciel zachowa wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe na podstawie art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r., jeżeli będzie gotowy do realizacji tych zajęć. Natomiast w przypadku, gdy organizacja zajęć została zawieszona na podstawie § 11 ww.
Specyficzne Sytuacje i Ich Rozliczenie
Nauczyciel, który sprawuje opiekę nad uczniami na wycieczce szkolnej, nie realizuje godzin ponadwymiarowych zaplanowanych do realizacji w tym czasie z przyczyn jego niedotyczących. Nauczyciel taki jest gotowy do realizacji tych zajęć, jednak realizuje w czasie zaplanowanych zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych inne zadanie statutowe przydzielone przez dyrektora szkoły, tj. sprawuje opiekę nad uczniami na wycieczce.
Przepis art. 35 ust. 3e zdanie drugie Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r., przewiduje możliwość polecenia nauczycielowi w czasie, w którym miałby on realizować godziny ponadwymiarowe, innych zadań statutowych. Zadania te nauczyciel może realizować zarówno na terenie szkoły, jak i poza szkołą, np. sprawować opiekę nad uczniami na konkursie, zawodach sportowych, imprezie szkolnej, wycieczce itp. W każdym z tych przypadków nauczyciel zachowa prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe na podstawie art. 35 ust.
Nauczyciel, który nie zrealizuje przydzielonych mu godzin ponadwymiarowych z powodu wyjazdu uczniów na wycieczkę szkolną (lub inny wyjazd lub wyjście uczniów), zachowa prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe na podstawie regulacji przewidzianej w art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r., jeżeli będzie pozostawał w tym czasie w gotowości do pracy.
Wyłączenia i Inne Formy Doskonalenia Zawodowego
Przepis art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r., przewidujący zachowanie prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe w przypadku gotowości do pracy, nie ma zastosowania do ustalania wynagrodzenia za czas, w którym nauczyciel uczestniczył w doskonaleniu zawodowym. Problematyka doskonalenia zawodowego nauczyciela uregulowana jest w Karcie Nauczyciela w sposób niepełny. Karta Nauczyciela w art. 70c i 70d reguluje jedynie tzw. szkolenia branżowe, które zobowiązani są odbywać nauczyciele teoretycznych przedmiotów zawodowych i nauczyciele praktycznej nauki zawodu.
W przypadku nauczycieli zatrudnionych na innych stanowiskach, odbywających w ramach doskonalenia zawodowego inne szkolenia niż szkolenia branżowe, na mocy odesłania przewidzianego w art. 91c ust. Zgodnie z art. 70c ust. 7 Karty Nauczyciela za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy udzielonego w celu odbycia szkolenia branżowego nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia. Karta Nauczyciela nie reguluje zasad ustalania tego wynagrodzenia. W przypadku innych szkoleń niż branżowe, na które nauczyciel został skierowany przez dyrektora szkoły lub które odbywa za jego zgodą, w myśl art. 103¹ § 2 pkt 2 Kodeksu pracy nauczycielowi przysługuje zwolnienie z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia oraz na czas ich trwania.
Przepisy Karty Nauczyciela nie określają zasad ustalania wynagrodzenia za czas zwolnienia nauczyciela od pracy w celu wzięcia udziału w szkoleniach branżowych i innych formach doskonalenia zawodowego. Dlatego też na podstawie odesłania zawartego w art. 91c ust. Zasady ustalania wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy zostały uregulowane w rozporządzeniu wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 297 Kodeksu pracy. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 927) przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy oraz za czas niewykonywania pracy, gdy przepisy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub okres niewykonywania pracy.
W przypadku nauczycieli, zgodnie z regulacją przewidzianą w art. 67 ust. W tym przypadku przepis art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela nie ma zastosowania do ustalania wynagrodzenia.
Dni Wolne od Pracy a Godziny Ponadwymiarowe
Nauczycielom, którzy nie realizują zajęć, o których mowa w art. 42 ust. nie przydziela się godzin ponadwymiarowych w tych dniach. Powyższe potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1989 r., sygn. akt III PZP 53/88, w której sąd stwierdził, że „zamieszczenie w planie organizacyjnym szkoły godzin ponadwymiarowych przypadających w dniach ustawowo wolnych od pracy oraz w dniach wolnych od pracy i w okresach przerw w pracy szkoły ustalonych w przepisach o organizacji roku szkolnego, w których nie odbywają się zajęcia dydaktyczne lub wychowawcze, nie uprawnia do wynagrodzenia przewidzianego (…) za nieodbyte godziny ponadwymiarowe”. W uzasadnieniu do uchwały sąd zaznaczył, że powyższa zasada nie dotyczy „przydzielonych nauczycielowi prawidłowo zajęć w godzinach ponadwymiarowych, także w wymienionych dniach wolnych od pracy lub w okresach przerw w pracy, jeżeli szkoła prowadzi wówczas określoną działalność dydaktyczną lub wychowawczą. Odnosi się to także do placówek oświatowo-wychowawczych o ruchu ciągłym (np.
W tygodniach, w których przypadają dni wolne od pracy lub dni wolne od zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a w inne dni są prowadzone zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, będzie miał zastosowanie art. 35 ust. 3f Karty Nauczyciela przewidujący pomniejszanie liczby godzin pensum nauczyciela w celu ustalenia liczby godzin ponadwymiarowych. Ustalając liczbę godzin ponadwymiarowych zrealizowanych przez nauczyciela w tygodniu, w którym przypadały dni wolne, należy pomniejszyć tzw. pensum nauczyciela o 1/5 (lub 1/4, gdy dla nauczyciela zaplanowano czterodniowy tydzień pracy) za każdy dzień, w którym dla nauczyciela nie zaplanowano zajęć.
Zgodnie z art. 35 ust. Godziny ponadwymiarowe są to więc godziny przydzielone ponad obowiązujące nauczyciela tzw. pensum. Godziny ponadwymiarowe nie są znaczone, tzn. nie przydziela się ich w ten sposób, że nauczyciel realizuje godziny ponadwymiarowe w określone dni tygodnia...
| Sytuacja | Prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe |
|---|---|
| Niezrealizowanie zajęć z przyczyn niedotyczących nauczyciela (np. choroba ucznia na zajęciach indywidualnych) | Tak, pod warunkiem gotowości do pracy. |
| Sprawowanie opieki nad uczniami na wycieczce szkolnej | Tak, realizacja innych zadań statutowych przez dyrektora. |
| Udział w doskonaleniu zawodowym (inne niż branżowe) | Nie, stosuje się inne przepisy dotyczące wynagrodzenia. |
| Godziny ponadwymiarowe przypadające w dni wolne od zajęć dydaktycznych | Zazwyczaj nie, chyba że szkoła prowadzi działalność dydaktyczną/wychowawczą. |
tags: #mogilany #wynagradzanie #nauczycieli