Wybór formy opodatkowania jest ściśle powiązany z rozmiarem prowadzonej działalności gospodarczej. Zazwyczaj im mniejsza skala działalności, tym prostsza forma opodatkowania jest wybierana przez podatników. Jednocześnie, większa skala prowadzonej działalności gospodarczej sprzyja zazwyczaj wzrostowi zatrudnienia. Jednak nie w każdej formie opodatkowania zwiększanie zatrudnienia jest opłacalne, co podkreśla wagę uwzględnienia planowanego zatrudnienia podczas wyboru sposobu rozliczania się z urzędem skarbowym.
Badanie ankietowe przeprowadzone wśród osób odwiedzających siedzibę oddziałów Tax Care w marcu 2011 roku, na grupie 1147 respondentów, wykazało, że formy opodatkowania takie jak karta podatkowa czy ryczałt ewidencjonowany nie sprzyjają zatrudnieniu, głównie z powodu braku możliwości rozliczenia kosztów zatrudnienia w kosztach uzyskania przychodów. W konsekwencji, podatnicy stosujący te formy opodatkowania najczęściej działają bez zatrudniania pracowników.
Karta podatkowa - prostota i ograniczenia zatrudnienia
Najmniej skomplikowaną formą opodatkowania jest karta podatkowa. Nie wymaga ona prowadzenia ewidencji przychodów i kosztów, ponieważ podatek nie jest uzależniony od tych zmiennych. W ramach tej formy opodatkowania, podatnicy często polegają na własnej pracy zamiast zatrudniać pracowników. Ponad połowa ankietowanych (55%) nie zatrudnia pracowników. Wynika to z faktu, że przepisy dotyczące karty podatkowej, zawarte w ustawie o ryczałcie ewidencjonowanym, zezwalają na zatrudnienie, ale wprowadzają limity. Kartowicze nie mogą zatrudnić więcej niż 5 osób, a w niektórych przypadkach limit ten jest jeszcze niższy - na przykład podatnik świadczący usługi tapicerskie może zatrudnić maksymalnie 3 osoby. Co więcej, wszystkie zatrudnione osoby muszą być na umowie o pracę, chyba że chodzi o tzw. usługi specjalistyczne. Te ograniczenia znacząco wpływają na elastyczność polityki kadrowej przedsiębiorcy. Aby zwiększyć zatrudnienie ponad wskazany limit, podatnik musi zmienić formę opodatkowania.
Ryczałt ewidencjonowany - ograniczone możliwości zatrudnienia
Kolejną formą opodatkowania jest ryczałt ewidencjonowany, który wymaga ewidencjonowania przychodów, gdyż podatek jest od nich uzależniony. Wśród ankietowanych stosujących ryczałt, prawie 70% działa bez zatrudnienia pracowników. Ci, którzy zdecydowali się na zatrudnienie, w większości przypadków nie przekraczają progu 5 osób, a tylko u 5% respondentów zatrudnienie przekracza 5 osób, nie więcej jednak niż 9 osób. Wynika to z dwóch głównych powodów: po pierwsze, ryczałtowiec nie może uwzględniać w kosztach wydatków na zatrudnienie (pensje, ZUS), a po drugie, działalność opodatkowana ryczałtem charakteryzuje się niskimi obrotami, z rocznym limitem wynoszącym 150 000 euro.
Podatkowa księga przychodów i rozchodów - większe zatrudnienie u liniowców
Najtrudniejszą formą ewidencji w podatku dochodowym jest podatkowa księga przychodów i rozchodów, stosowana przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych - skali podatkowej lub podatku liniowym. Większe rozmiary działalności, przejawiające się w większym zatrudnieniu, często wymuszają zmianę formy opodatkowania z uproszczonych na zasady ogólne. Wyniki badań Tax Care potwierdzają tę tezę: 48% podatników opodatkowanych skalą progresywną zatrudnia pracowników, a w przypadku podatników opodatkowanych liniowo odsetek ten wynosi aż 61%. Ustawa o PIT nie narzuca ograniczeń co do zatrudnienia, a podatnicy mogą uwzględniać wydatki na zatrudnienie w kosztach uzyskania przychodów.
Spółki kapitałowe - największe zatrudnienie
Najbardziej złożoną formą opodatkowania jest podatek dochodowy osób prawnych, stosowany w spółkach kapitałowych. Działalność w tej formie, ze względu na swoją złożoność prawną i organizacyjną, wiąże się zazwyczaj z większym zatrudnieniem. Badanie wykazało, że 89% ankietowanych zatrudnia pracowników, a w większości przypadków jest to zatrudnienie przekraczające 5 osób.
Obowiązki pracodawcy jako płatnika podatku dochodowego
Pracodawca pełni rolę płatnika podatku dochodowego, co wiąże się z wieloma obowiązkami. Należą do nich naliczanie, pobór i wpłata podatku do urzędu skarbowego. Formularz PIT-2 to oświadczenie pracownika dotyczące obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy. Pozwala ono na pomniejszenie miesięcznych zaliczek o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek. Oświadczenie to składa się przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym lub w przypadku zmiany stanu faktycznego.
Ważne jest również uwzględnienie kosztów uzyskania przychodów. Koszty te mogą być zwykłe (111,25 zł) lub podwyższone (139,06 zł). Pracodawca stosuje podwyższone koszty, jeżeli pracownik złoży oświadczenie o spełnieniu warunku zamieszkiwania w innej miejscowości niż zakład pracy. Prawo do podwyższonych kosztów uzyskania jest zagwarantowane ustawowo.
Na koniec roku pracodawca sporządza i przekazuje do urzędu skarbowego oraz pracownika informację PIT-11, zawierającą dane o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy. W niektórych przypadkach pracownik może złożyć PIT-12, który umożliwia pracodawcy dokonanie rocznego obliczenia podatku na formularzu PIT-40. Jest to korzystne dla pracownika, który chce skorzystać z ulg lub rozliczyć się wspólnie z małżonkiem.
Tajemnica przedsiębiorstwa i jej znaczenie w kontekście zatrudnienia
Każdy pracownik ma ustawowy obowiązek zachowania w tajemnicy informacji firmowych, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Dotyczy to informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych oraz innych posiadających wartość gospodarczą. Naruszenie tego obowiązku może skutkować nie tylko utratą pracy, ale także pozwem odszkodowawczym.
Przedsiębiorca może dodatkowo zabezpieczyć swoje interesy poprzez zawarcie umowy o zachowanie tajemnicy przedsiębiorstwa, która powinna zawierać m.in. zakres informacji objętych ochroną, sankcje za naruszenie oraz okres obowiązywania tajemnicy. Ważne jest, aby umowa ta była sporządzona na piśmie.
Warto zaznaczyć, że wiedza i doświadczenie zawodowe zdobyte przez pracownika podczas zatrudnienia nie podlegają ustawowej ochronie na rzecz przedsiębiorstwa. Pracownik może wykorzystywać je do rozwoju własnych umiejętności i wykonywania zawodu, nawet w konkurencyjnej firmie, o ile pracodawca nie zabezpieczył swoich interesów poprzez umowę o zakazie konkurencji.
tags: #model #zachowania #podatnikow #a #zatrudnienie