Prawo do ściągnięcia zasądzonych kosztów postępowania karnego przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, kiedy należało je uiścić - to zasada obowiązująca od lat. Dodatkowych należności obrońcy z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata lub radcę prawnego można dochodzić od Skarbu Państwa tylko w tym terminie. Należy go liczyć od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie - orzekła Izba Karna Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy stwierdził, że wątpliwości Sądu Okręgowego nie stanowią istotnego problem interpretacyjnego, tj. takiego, który dotyczy przepisu (przepisów) rozbieżnie interpretowanego w praktyce sądowej, umożliwiającego przeciwstawne interpretacje. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że przewidziany trzyletni okres przedawnienia odnosi się do wszystkich kosztów procesu, a zatem i do należności obrońcy z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata lub radcę prawnego.
Na gruncie art. 557 Kodeksu postępowania karnego z 1969 r., „prawo do ściągnięcia zasądzonych kosztów postępowania przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, kiedy należało je uiścić”, pozostaje aktualne również pod rządami aktualnie obowiązującej procedury karnej.
Sędzia sprawozdawca Piotr Mirek zwrócił uwagę na brak staranności legislacyjnej, która polegała na tym, że opłaty uregulowano w dwóch różnych aktach prawnych. W chwili wejścia w życie ustawy o opłatach w sprawach karnych, przewidziane w niej opłaty stanowiły kategorię należności sądowych nieobjętych pojęciem kosztów postępowania, którym posługiwał się obowiązujący wówczas Kodeks postępowania karnego z 1969 r. Nie miał zatem do nich zastosowania art. W odniesieniu do opłat kwestię tę regulował całościowo przepis art. 20 ustawy o opłatach w sprawach karnych.
Sytuacja uległa zmianie w związku z wejściem w życie aktualnie obowiązującego Kodeksu postępowania karnego, który posługuje się pojęciem kosztów sądowych, jako składową kosztów procesu, zaliczając do nich również opłaty (art. 616 § 2 pkt 1 k.p.k.). Oznacza to, że znajduje do nich zastosowanie nich art. 641 k.p.k. dotyczący przedawnienia kosztów procesu.
Czym jest przedawnienie?
Przedawnienie jest dosyć dobrze poznaną instytucją, która występuje na gruncie prawa cywilnego, karnego, a nawet podatkowego. Potocznie przedawnienie jest rozumiane jako możliwość uchylenia się od odpowiedzialności w danej sprawie, najczęściej o charakterze karnym lub wynikającej z niewykonanej umowy. W przypadku spraw o charakterze cywilnym przedawnienie nie oznacza wygaśnięcia zobowiązania, lecz przekształcenie go w tzw. zobowiązanie naturalne i brak możliwości skutecznego dochodzenia jego realizacji.
Przedawnienie jest instytucją, które działa na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Poszczególne ustawy regulują odmienne okresy przedawnienia w zależności od tego, z jakim rodzajem sprawy mamy do czynienia. Przedawnienie jest liczone jednak najczęściej w okresach kilkuletnich.
Wyrok SA w Warszawie z 13 lipca 2022 roku (sygn. akt V ACa 747/21): „Zgodnie z art. 117 § 2 KC po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. W wyniku skutecznego podniesienia tego zarzutu zobowiązanie staje się tzw. zobowiązaniem naturalnym, które nie może być dochodzone w drodze przymusu państwowego. Co do zasady skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie.
Przedawnienie w postępowaniu administracyjnym
W polskim prawie administracyjnym brak jest jednolitej definicji przedawnienia, co jednak nie oznacza, że nie możemy stosować tej instytucji w sprawach z organami administracyjnymi. W praktyce przedawnienie pojawia się przy sprawach administracyjnych, ale jako odesłanie do innych ustaw i gałęzi prawa. Dla przykładu w prawie budowlanym oraz prawie górniczym i geologicznym w zakresie przedawnienia kar i opłat znajdują się odesłania do Ordynacji podatkowej. Z kolei w ustawie o policji możemy odnaleźć nawiązania do art. 117 Kodeksu cywilnego, a więc zdawałoby się, zupełnie odrębnej gałęzi prawa niż prawo administracyjne.
Jeśli chodzi o przedawnienie stosowane w postępowaniu administracyjnym, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego procedura administracyjna nie przewiduje możliwości podniesienia zarzutu przedawnienia, jest procedurą odrębną od procedury cywilnej. Nie ma zatem w procedurze administracyjnej możliwości zgłoszenia, przez zobowiązanego do zaspokojenia roszczenia, zarzutu przedawnienia roszczenia. W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi (por. wyrok NSA z 15 października 2021 roku, sygn. akt I OSK 1455/21; wyrok WSA w Krakowie z 29 maja 2023 roku, sygn. akt II SA/Kr 209/23).
Przedawnienie nałożenia kary administracyjnej
Pomimo że w procedurze administracyjnej nie mamy do czynienia z przedawnieniem, to jednak kpa w cząstkowy sposób odnosi się do tej instytucji. Mowa oczywiście o art. 189g i 189h Kodeksu postępowania administracyjnego, które traktują o przedawnieniu kar o charakterze administracyjnym. Zgodnie z powyższymi przepisami administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Reguły tej nie stosujemy jednak do spraw, w których przypadku przepisy odrębne przewidują termin, po którego upływie nie można wszcząć postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub stwierdzenia naruszenia prawa, w którego następstwie może być nałożona administracyjna kara pieniężna. Administracyjna kara pieniężna nie podlega egzekucji, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym kara powinna być wykonana.
Przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia
Bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przerywa ogłoszenie upadłości strony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
Bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem:
- wniesienia środka zaskarżenia od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego lub skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej;
- wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa;
- doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy odrębne przewidują możliwość zarządzenia zabezpieczenia.
Termin przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu:
- uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego albo sądu powszechnego właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej lub odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, oddalenia skargi kasacyjnej albo uchylenia przez Sąd Najwyższy zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy;
- uprawomocnienia się orzeczenia lub ogłoszenia prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa;
- zakończenia postępowania zabezpieczającego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wyrok NSA z 23 stycznia 2024 roku (sygn. akt II GSK 771/23): „Przewidziane przepisami prawa administracyjnego terminy przedawnienia (w tym ten przewidziany w art. 189g § 1 KPA) nie rozpoczynały się w okresie od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. (włącznie), a rozpoczęte ulegały zawieszeniu na okres od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. (włącznie). Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło zatem na 71 dni i z woli ustawodawcy o ten właśnie okres czasu ów termin został wydłużony. Należy przy tym podkreślić, że zawieszenie biegu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego terminu przedawnienia było jednym ze środków zapobieżenia negatywnym skutkom zaistnienia sytuacji nadzwyczajnej, jaką było zagrożenie epidemiczne SARS-CoV-2. Środek ten był stosowany do już istniejącego - bo ogłoszonego wcześniej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. - stanu zagrożenia epidemicznego, który w znaczeniu prawnym obowiązywał w określonych ramach czasowych. Normatywne skutki zastosowanego środka zapobiegawczego odnoszą się zatem do całego okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i nie oznacza to w tym przypadku wstecznego działania prawa”.
Przedawnienie roszczeń z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego
Spłaciłeś kredyt konsumencki wcześniej niż wynikałoby to z umowy? Sprawdź, czy bank lub pożyczkodawca właściwie rozliczył kredyt i zwrócił Ci należne pieniądze. To ważne, bo już wkrótce Twoje roszczenie może się przedawnić!
Wielkimi krokami zbliża się okrągła rocznica obowiązywania ustawy o Kredycie konsumenckim. 18 grudnia tego roku mija bowiem 10 lat, odkąd zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Z tej okazji Rzecznik Finansowy przypomina, że wkrótce zaczną przedawniać się dla części klientów roszczenia dotyczące niewłaściwego rozliczenia przez pożyczkodawcę kredytu konsumenckiego.
- To ważna informacja dla wszystkich, którzy zaciągnęli kredyt konsumencki po wejściu w życie ustawy, a następnie spłacili go przed terminem. Jak wiadomo, wielu pożyczkodawców nie rozliczało się z klientami, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów. Żeby ułatwić klientom dochodzenie ich roszczeń, postanowiliśmy rozszerzyć funkcjonalność uruchomionego w październiku 2020 r. kalkulatora o dokładne określenie terminu przedawnienia roszczeń - wyjaśnia dr hab. Jakub Szczerbowski, prof. ucz.
Jak działa kalkulator Rzecznika Finansowego?
Załóżmy, że ktoś 18 grudnia 2011 r. zaciągnął na rok kredyt konsumencki, ponosząc koszty (np. prowizji i opłat przygotowawczych) na poziomie 5 tys. zł. Jeśli spłacił go w połowie pierwotnie przewidzianego okresu, czyli 18 czerwca 2012 r., powinno do niego wrócić 2,5 tys. zł. Dlaczego? Zgodnie z prawem w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich kosztów takiego kredytu (z wyjątkiem opłat notarialnych).
- Bank powinien rozliczyć kredyt w ciągu 14 dni od dnia wcześniejszej spłaty kredytu w całości. W powyższym przykładzie powinien to zrobić do 2 lipca 2012 r. To oznacza, że roszczenie o zwrot tej kwoty przedawnia się z końcem dnia 3 lipca 2022 r.
Warto pamiętać, że 10-letni termin przedawnienia ma zastosowanie do roszczeń wynikających z wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego dokonanej między 18 grudnia 2011 r. a 8 lipca 2018 r. Od 9 lipca 2018 r. weszły w życie zmiany dotyczące okresu przedawnienia. - Nasz kalkulator uwzględnia tę zmianę. Przeciętny klient nie śledzi przecież nowelizacji przepisów.
Przypomnijmy, że z kalkulatora można dowiedzieć się jaką kwotę powinien oddać nam pożyczkodawca. Wyliczenia pokazują też, jakiej kwoty odsetek za opóźnienie można domagać się od podmiotu rynku finansowego w przypadku uchybienia tym obowiązkom oraz czy część z tych odsetek mogła już ulec przedawnieniu. - Wyliczenia można wykorzystać w samodzielnym sformułowaniu reklamacji.
Obowiązująca od blisko 10 lat ustawa przyniosła wiele bardzo pozytywnych rozwiązań pozwalających na zniwelowanie nierównowagi kontraktowej w relacji profesjonalista-konsument, nakładając na kredytodawców szereg ograniczeń i obowiązków. Do takich obowiązków należy m.in. dyspozycja zawarta w treści art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Rzecznik Finansowy, w zasadzie od samego początku funkcjonowania Biura Rzecznika Finansowego zabiegał o to, by przepis art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim był jednolicie rozumiany i stosowany przez wszystkie podmioty rynku finansowego, wydając w tym zakresie jednoznaczne stanowisko. Dlatego 16 maja 2016 r. przedstawiono wspólne stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Mimo to, podmioty rynku finansowego nadal forsowały swoją argumentację sprzeczną z interpretacją Rzecznika Finansowego i unijną dyrektywą. Często wprowadzały tym w błąd konsumentów i nie uznawały roszczeń formułowanych w słusznie składanych reklamacjach. Przełom w sprawie nastąpił w zasadzie dopiero po wydaniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 11 września 2019 r. w sprawie C-383/18 w sprawie Lexitor, który w pełni potwierdził stanowisko Rzecznika Finansowego.
FRANKOWICZU! Przez TEN BŁĄD Możesz STRACIĆ WSZYSTKO! Jak Liczyć Termin Przedawnienia? Q&A
Przedawnienie roszczeń z tytułu szkody wyrządzonej przez pełnomocnika
W wyniku postępowania kontrolnego prowadzonego przez urząd kontroli skarbowej dotyczącego podatku VAT, w czerwcu 2013 r. wydano decyzję niekorzystną dla spółki. Spółka zwróciła się do adwokata, który miał sporządzić odwołanie. Jednak na skutek złożenia odwołania po terminie decyzja UKS stała się prawomocna i spółka zobowiązana była zapłacić podatek. Spółka chce dochodzić odszkodowania z polisy OC adwokata, który nie uznał szkody.
Dochodzenie odszkodowania w stosunku do adwokata będącego pełnomocnikiem spółki odbywa się na zasadach odpowiedzialności kontraktowej określonej w art. 471 i następnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikającej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Należy wskazać, iż aby skutecznie dochodzić odszkodowania z polisy pełnomocnika, nie wystarczy wykazać, iż nie dochował on należytej staranności poprzez niezłożenie odwołania w terminie, ale także, że istniało duże prawdopodobieństwo, iż doprowadzi ono do uchylenia decyzji. Stanowisko takie zajął m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt V CSK 210/12, wskazując, że jeśli strona procesu chce obciążyć pełnomocnika za porażkę, musi udowodnić, iż miała duże szanse na wygranie sprawy.
Termin przedawnienia roszczeń z art. 471 wynika z przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Z uwagi na fakt, iż roszczenie spółki dotyczy podatku VAT należnego z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę, zastosowanie znajdzie 3-letni termin przedawnienia.
Początek biegu tego terminu był natomiast przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt III CZP 72/13. Rozstrzygnięcie to jest korzystne dla wszystkich poszkodowanych, SN przyjął bowiem, iż termin na dochodzenie roszczeń z art. 471 K.c. powinien być liczony dopiero od dnia wystąpienia szkody.
Przedawnienie roszczeń pracowniczych
Zgodnie z regulacjami dotyczącymi przedawniania zawartymi w Kodeksie pracy, roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jednakże roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody, wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia. Dotyczy to też roszczeń pracodawcy związanych z naruszeniem przez pracownika zakazu konkurencji.
Jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, do przedawnienia roszczenia o naprawienie tej szkody stosuje się ogólne przepisy Kodeksu cywilnego. Co istotne terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez żadną czynność prawną. Instytucja przedawnienia została ustanowiona przez ustawodawcę w celu usunięcia niepewności w obrocie prawnym. Służy dyscyplinowaniu stron stosunku pracy, które nabyły określone uprawnienia.
Adwokat powinien zwrócić uwagę Klientom, że w świetle regulacji Kodeksu pracy sąd pracy jest obowiązany wziąć pod uwagę skutki upływu czasu wyłącznie na zarzut zgłoszony przez stronę pozwaną. Przepis art. 291 § 1 Kodeksu pracy mówi, że przedawnieniu ulegają wszystkie roszczenia ze stosunku pracy, czyli jakie? Co istotne, upływowi czasu nie podlegają roszczenia o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, które mogą być dochodzone na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, np.
Adwokat powinien zwrócić uwagę Klientowi, że w sytuacji umyślnego wyrządzenia szkody przez pracownika pracodawcy, do przedawnienia roszczenia o naprawienie takiej szkody stosuje się terminy przedawnienia nie z Kodeksu pracy, lecz regulacje z Kodeksu cywilnego. Co to oznacza? Oznacza to tyle, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli natomiast szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Przedawnienie roszczeń związanych z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową
Jeżeli chodzi o przedawnianie roszczeń związanych z wypadkiem przy pracy bądź chorobą zawodową, to można w tym zakresie wyróżnić dwa zasadnicze poglądy. Mianowicie do wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 24 kwietnia 2002 r. (sygn. P 5/01) o niezgodności z art. 3 i 32 Konstytucji RP art. 32 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 12.6.1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przez to, że wprowadzają nierówne traktowanie przez pracodawców osób uprawnionych do odszkodowania oraz ograniczają odpowiedzialność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych tylko do pracowników nieuspołecznionych zakładów pracy i członków ich rodzin, orzecznictwo stało na stanowisku, że roszczenie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową podlega trzyletniemu przedawnieniu określonemu w art.
Dniem wymagalności, a zarazem początkowym dniem okresu przedawnienia roszczenia pracownika o jednorazowe odszkodowanie jest dzień, w którym pracownik dowiedział się o doznaniu trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo o jego zwiększeniu co najmniej o 10% (vide: uchwała Sądu Najwyższego wydana w składzie 7 sędziów z 17 października 1984 r., sygn.
Po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyżej wymienionego orzeczenia, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ma charakter świadczenia z ubezpieczenia społecznego i nie podlega przedawnieniu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 8 sierpnia 2007 r., sygn.
tags: #kiedy #sie #przedawnia #wynagrodzenie #plenomcnika #z