Ciąża to czas wielu emocji i życiowych zmian, ale także perspektywa zmian w zakresie służby zawodowej. Warto już na tym etapie zasięgnąć informacji, jakie urlopy przysługują przyszłej mamie.
Urlop macierzyński - podstawowe informacje
Urlop macierzyński jest obowiązkowy, a jego wymiar zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. W przypadku urodzenia jednego dziecka wynosi on 20 tygodni. Gdy urodzą się bliźniaki - 31 tygodni, trojaczki - 33 tygodnie, zaś w przypadku czworaczków - 35 tygodni. Urodzenie pięciorga lub więcej dzieci przy jednym porodzie uprawnia do maksymalnego wymiaru urlopu, tj. 37 tygodni.
Pierwszym dniem urlopu macierzyńskiego jest dzień urodzenia dziecka. Urlopu macierzyńskiego nie można się zrzec, jednak matka nie ma obowiązku wykorzystania całej przysługującej jej puli. Musi wykorzystać co najmniej 14 tygodni po porodzie - i nie ma tu znaczenia część urlopu wykorzystana jeszcze przed porodem. Pozostała część może przejść na drugiego rodzica, pod warunkiem, że zostanie przez niego wykorzystana.
Taki podział urlopu należy zgłosić bezpośredniemu przełożonemu, nie później niż siedem dni przed przystąpieniem do pełnienia obowiązków służbowych. Nie trzeba składać wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego. Rozpoczyna się on z mocy prawa z dniem urodzenia dziecka. Konieczność złożenia wniosku (do właściwego kierownika jednostki organizacyjnej) dotyczy skorzystania z jego wcześniejszego rozpoczęcia.
Zasiłek macierzyński - wysokość i zasady przyznawania
Za czas urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek macierzyński. Duże znaczenie w kwestii ustalenia jego wysokości ma złożenie lub niezłożenie wniosku o urlop macierzyński i rodzicielski zaraz po porodzie.
Jeśli złożymy pisemny wniosek o udzielenie bezpośrednio po urlopie macierzyńskim urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, w terminie nie później niż 21 dni po porodzie, otrzymamy zasiłek macierzyński za cały okres urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku. Jeśli jednak nie jesteśmy pewni, czy skorzystamy z zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego od razu w pełnym przysługującym nam wymiarze i wystąpimy o jego udzielenie po wskazanym powyżej terminie, to wówczas zasiłek macierzyński będzie nam przysługiwał w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego oraz za okres do sześciu tygodni urlopu rodzicielskiego (lub osiem tygodni, gdy urodzi się więcej dzieci) i 60% podstawy wymiaru zasiłku za pozostały okres urlopu rodzicielskiego. Podstawą wymiaru jest średnie uposażenie z ostatnich 12 miesięcy służby.
Urlop rodzicielski - kontynuacja opieki nad dzieckiem
Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego rodzice dziecka mogą dobrowolnie skorzystać z urlopu rodzicielskiego. Jego wymiar wynosi 32 tygodnie (jedno dziecko podczas jednego porodu) lub 34 tygodnie (więcej niż jedno dziecko) i przysługuje łącznie obojgu rodzicom.
Jest udzielany jednorazowo albo w częściach (maksymalnie w czterech), nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy szósty rok życia. Jedna z nich powinna przypadać bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Pierwszy sposób wnioskowania o udzielenie urlopu rodzicielskiego to złożenie odrębnych wniosków w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu lub jego części. Drugi - złożenie jednego wniosku o udzielenie tzw. długiego urlopu rodzicielskiego.
Rezygnacja z tego urlopu jest możliwa w każdej chwili, jednak zasady złożenia rezygnacji i powrotu do wykonywania obowiązków służbowych będą uzależnione od trybu udzielenia urlopu. W przypadku wnioskowania przez matkę o tzw. długi urlop rodzicielski rezygnacja powinna nastąpić nie później niż 21 dni przed planowanym powrotem do służby.
Urlop wychowawczy - długoterminowa opieka
W związku z urodzeniem dziecka kobieta może liczyć na urlop wychowawczy. Przysługuje on rodzicom w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem (maksymalnie 36 miesięcy). Udziela się go na okres do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy szósty rok życia.
Może być udzielony w pięciu częściach, przy czym wniosek składa się każdorazowo. Nie określono przy tym minimalnej ani maksymalnej długości jednej części. Rodzice mogą korzystać z tego urlopu jednocześnie. Wówczas wykorzystane przez nich wspólnie miesiące liczy się podwójnie. Uprawniony składa pisemny wniosek co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu - wycofać go można do siedmiu dni przed rozpoczęciem urlopu. Dodatkowym warunkiem jest złożenie pisemnego oświadczenia w tym przedmiocie.
Zrezygnować z urlopu wychowawczego można w jego trakcie, ale skuteczność rezygnacji i termin powrotu do służby zależy od zgody przełożonego. Brak zgody powoduje, że funkcjonariusz może podjąć służbę dopiero po 30 dniach od zawiadomienia o rezygnacji.
Dodatkowy urlop macierzyński
Dodatkowy urlop macierzyński (nazywany też fakultatywnym urlopem macierzyńskim) obowiązuje od 1 stycznia 2010 r. Jest udzielany jednorazowo, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności, bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego, na pisemny wniosek pracownicy, złożony w terminie nie krótszym niż 7 dni przed jego rozpoczęciem.
Pracownica może również łączyć korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W tym przypadku także niezbędny jest pisemny wniosek pracownicy, złożony w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze. Wniosek powinien wskazywać wymiar czasu pracy oraz okres, przez który pracownica zamierza łączyć korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego z wykonywaniem pracy.
Ochrona stosunku pracy
Pracownica powracająca z urlopu macierzyńskiego jest chroniona przed wypowiedzeniem lub zwolnieniem z pracy. Ochrona przed wypowiedzeniem lub zwolnieniem obejmuje kobiety w ciąży, a także podczas urlopu macierzyńskiego, wychowawczego lub adopcyjnego. Zgodnie z przepisami chroniona przed zwolnieniem z pracy jest również kobieta uprawniona do skorzystania z urlopu wychowawczego, czyli sprawująca opiekę nad dzieckiem w wieku do 5 lat.
Pracodawca ma obowiązek zapewnić kobiecie, która wraca do pracy po okresie macierzyństwa, tę samą pracę, którą wykonywała przed macierzyństwem. W przypadku gdy nie jest to możliwe, pracodawca jest zobowiązany zapewnić jej pracę na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym odpowiadającym jej kwalifikacjom zawodowym, z wynagrodzeniem, jakie otrzymywałaby, gdyby nie korzystała z urlopu.
Aby kobiecie przysługiwała ochrona przed zwolnieniem z pracy lub rozwiązaniem umowy, należy złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy, przy czym musi pozostać co najmniej ½ etatu (wystarczające jest zmniejszenie o 0,9 wymiaru etatu). Należy pamiętać o dotrzymaniu terminu - wniosek do pracodawcy powinien być złożony na dwa tygodnie przed rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze. Taka sama ochrona dotyczy pracownika-ojca wychowującego dziecko, który zdecyduje się po urlopie macierzyńskim złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy. Ochrona przed zwolnieniem obowiązuje przez 12 miesięcy od dnia złożenia odpowiedniego wniosku.
Pracownica nie może skorzystać z ochrony, jeśli przed rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego była zatrudniona na ½ etatu.
Świadczenia z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS)
Pracownicy korzystający z urlopów związanych z rodzicielstwem, czyli urlopu macierzyńskiego, na warunkach macierzyńskiego, ojcowskiego, rodzicielskiego i wychowawczego nie tracą statusu pracowników. Ustawodawca nie wprowadził w przepisach dotyczących ZFŚS żadnych dodatkowych warunków, które muszą być spełnione, aby mogli oni korzystać ze świadczeń z tego funduszu. Mogą to robić niezależnie od długości czy podstawy zatrudnienia. Nie ma również znaczenia wymiar czasu pracy.
Pracodawca nie może pozbawić statusu osoby uprawnionej w drodze zapisów w regulaminie Funduszu. Pracodawca może określić w wewnętrznym regulaminie ZFŚS, czy pracownicy przebywający na urlopie bezpłatnym lub wychowawczym mają prawo do korzystania z niego. Należy jednak pamiętać, że regulamin ten co do zasady nie może ograniczać kręgu osób uprawnionych do korzystania z funduszu czy z poszczególnych świadczeń.
Pracownicy przebywający na urlopach związanych z rodzicielstwem nie otrzymają dofinansowania do wypoczynku (tzw. wczasów pod gruszą), jeżeli nie spełnią regulaminowego kryterium minimalnego wypoczynku, które wymaga co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych urlopu wypoczynkowego.
Urlop macierzyński, rodzicielski, wychowawczy, ciąża - ochrona stosunku pracy
Ważne: Urlop związany z rodzicielstwem nie stanowi przeszkody w uzyskaniu ze środków Funduszu dofinansowania do wypoczynku, tzw. wczasów pod gruszą, pod warunkiem spełnienia wymogów regulaminowych dotyczących minimalnego okresu wypoczynku.
Łączenie urlopu rodzicielskiego i wychowawczego z pracą u pracodawcy, który tych urlopów udzielił, uprawnia do wczasów pod gruszą.
tags: #karpiowe #a #urlop #macierzynski