Osoby, które mają ukończone 60 lat i ustalone prawo do emerytury, są zwolnione z obowiązku opłacania abonamentu radiowo-telewizyjnego. Jednak ustalenie wysokości świadczenia, które uprawnia do zwolnienia, nie jest proste. Taki jest skutek niejasnego w części i niespójnego prawa.
Obowiązek uiszczania abonamentu RTV dotyczy każdej osoby posiadającej w domu radioodbiornik lub telewizor. Każde z tych urządzeń musi zostać zarejestrowane w Poczcie Polskiej, która nadaje im numery identyfikacyjne. Obowiązek ten obejmuje również osoby korzystające z telewizji satelitarnej, a opłata za nią nie wyklucza konieczności uiszczania abonamentu RTV.
Katalog zwolnionych z abonamentu RTV
Katalog osób zwolnionych z obowiązku opłacania abonamentu RTV wymienia art. 4 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Wśród nich są osoby, które - jak mówi pkt 6 - ukończyły 60 lat oraz mają ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
W przypadku osób powyżej 75. roku życia uprawnienie do zwolnienia z opłat abonamentu RTV ustala Poczta Polska na podstawie danych z rejestru PESEL. Seniorzy, którzy ukończą 75 lat i posiadają zarejestrowany odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, nie muszą składać żadnych dokumentów i spełniać jakichkolwiek kryteriów dochodowych, aby zostać zwolnionym z abonamentu.
Problem z ustaleniem wysokości wynagrodzenia
Szkopuł w tym, że Prezes GUS nie ogłasza takiego wynagrodzenia w ujęciu miesięcznym, a sam przepis jest niespójny chociażby z wydanym na mocy ustawy rozporządzeniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 16 lutego 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentów oraz wzoru oświadczenia potwierdzających uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych.
GUS podaje co miesiąc przeciętne wynagrodzenie, ale w sektorze przedsiębiorstw, a to nie to samo. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego publikuje przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, ale w ujęciu kwartalnym i rocznym. Nie publikuje natomiast miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.
"GUS nie publikuje przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w ujęciu miesięcznym. Publikujemy je jedynie w ujęciu kwartalnym i rocznym. Terminy publikacji wynikają z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Miesięcznie publikowane jest jedynie przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw" - mówi serwisowi Prawo.pl Karolina Banaszek, rzecznik prasowy Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Ustawa swoje, oświadczenie swoje
Rozporządzenie, które określa wzór oświadczenia dla osób uprawnionych - zgodnie z ustawą - do zwolnienia z obowiązku opłacania abonamentu, jest sprzeczne z ustawą. W oświadczeniu o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień od opłat abonamentowych oczekuje się podania rodzaju uprawnienia. Emeryt ma zaznaczyć kwadracik mówiący o ukończeniu 60 lat i ustalonym prawie do emerytury „(w wysokości do 50 proc. przeciętnego wynagr. GUS)”.
Dla porównania, przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2020 r. wyniosło 5371,56 zł, podczas gdy przeciętne wynagrodzenie w trzecim kwartale 2020 r. wyniosło 5168,93 zł.
Niefortunny przepis utrudnia skorzystanie ze zwolnienia
Tomasz Klemt, radca prawny, podkreśla, że sformułowanie ustawowe jest niefortunne. Ustawa mówi o przeciętnym wynagrodzeniu w ujęciu miesięcznym, podobnie jak ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Biorąc pod uwagę treść drugiej z wymienionych ustaw, należałoby sięgnąć do przeciętnego wynagrodzenia w ujęciu rocznym. Pojawia się tu problem osób składających wnioski o zwolnienie na początku roku, przed wydaniem komunikatu Prezesa GUS, który publikowany jest zwykle na początku lutego.
W takim przypadku, jak twierdzi mec. Klemt, nie można wyciągać negatywnych konsekwencji wobec osób, które złożyły oświadczenia, gdyż nie mogły oświadczyć czegoś, o czym obiektywnie nie mogły mieć wiedzy. Dotyczy to sytuacji, gdy na dzień złożenia wniosku (np. 19 stycznia 2021 r.) nie ma punktu odniesienia w postaci wysokości przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedni.
Mec. Klemt zwraca uwagę na jeszcze jeden istotny aspekt - tzw. trzynastą emeryturę. Pytanie, czy należy ją doliczyć do wysokości świadczenia w dniu jej otrzymania, czy też jej kwotę rozłożyć na miesiące w roku. Literalne brzmienie ustawy wskazuje na brak uwzględniania tzw. 13-tki, gdyż w ustawie mowa o wysokości miesięcznej emerytury, a nie wysokości w ujęciu średniomiesięcznym.
Według niego, jest to kolejny przykład powszechnej w Polsce niespójności prawa, która powoduje niepewność obywateli i błędy organów.
Stanowisko Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Według Anny Bocian, rzecznika prasowego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zgodnie z art. 20 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes GUS przedstawia kwotę przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku kalendarzowym w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym RP „Monitor Polski”.
Zgodnie z komunikatem, przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2019 r. wyniosło 4 918,17 zł brutto. W związku z tym emerytura, która nie przekracza 50 proc. tej kwoty, upoważnia do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych.
Według ministerstwa, kwota uprawniająca do zwolnienia w 2020 r. to emerytura nie przekraczająca 2459,08 zł. W terminie do siódmego roboczego dnia lutego (w 2021 r. - 9 lutego) Prezes GUS zobowiązany jest do opublikowania informacji o kwocie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku 2020. Kwota ta będzie stanowiła podstawę do ustalenia wysokości emerytury uprawniającej do uzyskania zwolnienia w 2021 roku.
Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem KRRiT z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentów oraz wzoru oświadczenia potwierdzających uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych, osoba ubiegająca się o zwolnienie zobowiązana jest przedstawić dowód osobisty oraz decyzję jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo innego organu emerytalno-rentowego o wysokości emerytury.
Warunki uzyskania zwolnienia
Zwolnienie z abonamentu przysługuje osobom, które ukończyły 60 lat i mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ogłoszonego przez prezesa GUS. W 2024 r. przeciętne wynagrodzenie wyniosło 8181,72 zł brutto. O zwolnienie z abonamentu mogą się więc ubiegać seniorzy, których emerytura nie przekracza 4090,86 zł brutto.
Trzeba w tym celu przedstawić w placówce pocztowej oświadczenie oraz dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych. W przypadku emerytów powyżej 60. r. ż. są to dowód osobisty oraz decyzja ZUS lub innego organu emerytalno-rentowego o wysokości emerytury w danym roku. Trzeba również posiadać zarejestrowany odbiornik radiowo-telewizyjny.
Zwolnienie z opłat przysługuje od następnego miesiąca po złożeniu wymaganych dokumentów.
Co z "trzynastką" i "czternastką"?
Kwestia uwzględniania dodatkowych świadczeń, takich jak "trzynasta" czy "czternasta" emerytura, w kontekście ustalania prawa do zwolnienia z abonamentu RTV, budzi wątpliwości. Jak zaznacza mec. Klemt, literalne brzmienie ustawy wskazuje na brak uwzględniania "trzynastki", gdyż mowa jest o wysokości miesięcznej emerytury, a nie średniomiesięcznej.
Do tej pory nie pojawiły się jednak oficjalne wytyczne ani interpretacje prawne dotyczące wliczania tych dodatkowych świadczeń do dochodu przy ustalaniu prawa do zwolnienia z abonamentu RTV dla emerytów.
Alternatywne rozwiązania
Mniej (łącznie) zapłacimy, gdy do 25 stycznia uiścimy z góry opłatę za cały rok: za odbiornik radiofoniczny jest to 81 zł, a za telewizyjny lub telewizyjny i radiofoniczny - 264,60 zł.
W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 7 ust. 6, kierownik jednostki pocztowej przeprowadzającej kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.
Przepisy dotyczące licencji telewizyjnych: co można, a czego nie można oglądać w czasie krótszym ...
Jedna opłata abonamentowa jest uiszczana niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym ich własność. Odbiornik telewizyjny lub radiowy rejestrowany jest na daną osobę, a nie na mieszkanie. Sprzedaż mieszkania czy zmiana miejsca zamieszkania nie zwalnia właściciela zarejestrowanego odbiornika z obowiązku wnoszenia opłat. Poprzedni właściciel powinien wyrejestrować odbiornik, a nowy posiadacz go zarejestrować.
"500 plus dla małżeństw" - inicjatywa bez finału
Warto zaznaczyć, że w ostatnim czasie pojawiła się inicjatywa ustawodawcza dotycząca wprowadzenia świadczenia "500 plus dla małżeństw". Miało ono na celu wsparcie finansowe dla par z długoletnim stażem małżeńskim, od 50 lat wspólnego pożycia. Wysokość wypłat zależałaby od liczby lat spędzonych w małżeństwie: od 5000 zł dla małżonków z 50-letnim stażem, aż do 8000 zł dla tych, którzy pozostają w związku przez 80 lat.
Po długich pracach Senacka Komisja Petycji podjęła jednak decyzję o niekontynuowaniu prac nad tą petycją ze względu na trudną sytuację finansową państwa i potencjalne koszty programu, które szacowano na około 1 miliard złotych rocznie.
| Staż małżeński | Wysokość świadczenia |
|---|---|
| 50 lat | 5000 zł |
| 55 lat | 5500 zł |
| 60 lat | 6000 zł |
| 65 lat | 6500 zł |
| 70 lat | 7000 zł |
| 75 lat | 7500 zł |
| 80 lat | 8000 zł |
tags: #jedno #z #malzenstwa #posiada #emeryture #czy