Fundusze unijne odgrywają kluczową rolę we wspieraniu aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych w Polsce. Jednym z popularnych instrumentów jest staż unijny, który umożliwia zdobycie cennego doświadczenia zawodowego i otrzymanie stypendium. Zrozumienie warunków uczestnictwa, obowiązków organizatora oraz wpływu stażu na świadczenia rodzinne jest kluczowe dla beneficjentów.
Czym jest staż unijny?
Staż unijny to forma wsparcia dla osób bezrobotnych, finansowana ze środków Unii Europejskiej, a konkretnie z Europejskiego Funduszu Społecznego. Jego celem jest promocja zatrudnienia i pomoc osobom pozostającym bez pracy w zdobyciu nowych kompetencji zawodowych, co ułatwia powrót na rynek pracy.
Staż jest finansowany ze środków pochodzących z Funduszu Pracy lub funduszy unijnych. Staż unijny jest - co do zasady - finansowany ze środków unijnych.
Podczas stażu osoba bezrobotna nabywa wiedzę i umiejętności poprzez wykonywanie zadań w miejscu pracy, bez nawiązywania stosunku pracy z pracodawcą. Zasady organizowania, odbywania oraz finansowania stażu uregulowano w Ustawie z dnia 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Staż unijny jest określeniem rodzaju stażu dla osób bezrobotnych, oferowanego przez urząd pracy i finansowanego z funduszy unijnych. Stanowi rodzaj stypendium, którego celem jest promocja zatrudnienia i pomoc osobom pozostającym bez pracy w zdobyciu nowych doświadczeń i kompetencji zawodowych. Staż ułatwia powrót na rynek pracy i przyczynia się do aktywizacji zawodowej bezrobotnych w różnym wieku.
Ideą wsparcia społecznego oferowanego przez Unię Europejską jest niesienie pomocy grupom szczególnie narażonym na wykluczenie i marginalizację, które mogą mieć problemy ze znalezieniem zatrudnienia. Na staż mogą zatem w pierwszej kolejności zostać skierowane osoby do 25. roku życia.
Kto może zostać organizatorem stażu?
Organizatorem stażu może być:
- Pracodawca
- Przedsiębiorca niezatrudniający pracowników
- Podmiot ekonomii społecznej, o którym mowa w Ustawie z 5 sierpnia 2022 roku o ekonomii społecznej, lub jednostka tworząca podmiot ekonomii społecznej
- Rolnicza spółdzielnia produkcyjna
- Pełnoletnia osoba fizyczna, nieposiadająca statusu bezrobotnego, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym lub prowadząca dział specjalny produkcji rolnej.
Warunki uczestnictwa i realizacja stażu
Aby skorzystać z możliwości odbycia stażu unijnego, należy zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy i uzyskać status osoby bezrobotnej. Status ten przysługuje osobom, które nie są zatrudnione, nie wykonują pracy zarobkowej, a ponadto wykazują zdolność i gotowość do podjęcia pracy. Należy również spełnić dodatkowe warunki, takie jak ukończone 18 lat, brak prawa do emerytury lub renty, nieosiąganie przychodów, nieprowadzenie działalności gospodarczej, nieuczenie się w szkole (z wyjątkiem szkół dla dorosłych i studiów niestacjonarnych), nieposiadanie nieruchomości rolnej powyżej 2 ha, niebycie aresztowanym ani nieodbywanie kary pozbawienia wolności.
Staż zwykle trwa od 3 do 6 miesięcy, a jeżeli kończy się potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności - od 3 do 12 miesięcy. Może być on realizowany także w formie zdalnej.
Czas realizacji programu stażu nie powinien przekraczać 8 godzin dziennie oraz średnio 40 godzin w typowym pięciodniowym tygodniu pracy, w ustalonym okresie rozliczeniowym, który nie może być dłuższy niż 3 miesiące. Dla bezrobotnych ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności czas ten jest ograniczony do 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Czas realizacji programu stażu nie może być krótszy niż 20 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy.
Bezrobotny nie może odbywać stażu w niedziele i święta, w porze nocnej, w systemie pracy zmianowej ani w godzinach nadliczbowych, chyba że charakter pracy tego wymaga i starosta wyrazi na to zgodę.
Na wniosek bezrobotnego organizator udziela 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu. Za dni wolne przysługuje stypendium.
Obowiązki organizatora i stażysty
Organizator stażu ma szereg obowiązków, w tym zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przeprowadzenie szkoleń z zakresu BHP, zapewnienie odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej, a także profilaktycznej ochrony zdrowia. Organizator musi również zapoznać bezrobotnego z regulaminem pracy i przekazać zakres obowiązków.
Stażysta zobowiązany jest do przestrzegania ustalonego rozkładu czasu pracy, sumiennego wykonywania zadań, stosowania się do poleceń organizatora i opiekuna, dbania o stan maszyn i urządzeń oraz przestrzegania przepisów i zasad obowiązujących u organizatora.
Stypendium dla bezrobotnego odbywającego staż
Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium wypłacane przez starostę. Miesięczne stypendium wynosi 160% zasiłku dla bezrobotnych, jeśli staż jest realizowany w pełnym wymiarze. W przypadku niższego wymiaru wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie.
Osoba, która ukończyła staż i otrzymała potwierdzenie nabycia wiedzy oraz umiejętności, ma prawo do dodatku do stypendium w ciągu 12 miesięcy od zakończenia stażu. Dodatek ten wynosi 20% zasiłku dla bezrobotnych za każdy pełny miesiąc odbywania stażu.
Kwota stypendium stażowego jest wolna od podatku dochodowego.
Dofinansowanie z UE: Staż uczniowski a świadczenia rodzinne
W kontekście dofinansowania z UE, staże uczniowskie realizowane w ramach programów takich jak "Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska 2021-2027" są rozliczane za pomocą stawki jednostkowej. Stawka ta jest określana indywidualnie dla każdego projektu.
Ważne jest, że stawka jednostkowa stażu uczniowskiego nie może być indeksowana na poziomie pojedynczego stażu. Do rozliczenia z instytucją przyjmuje się stawkę obowiązującą w dniu podpisania umowy stażowej.
Okresem rozliczeniowym jest miesiąc, który mierzy liczbę godzin zegarowych stażu uczniowskiego zrealizowanego przez jednego uczestnika projektu. W przypadku absencji uczestnika, nawet usprawiedliwionej, nie ma możliwości kwalifikowania stawki jednostkowej. Ze staży uczniowskich wyłączono regulacje prawa pracy dotyczące świadczeń w okresie czasowej niezdolności do pracy.
IZ FEDS zaleca rozliczanie stawek jednostkowych za staż uczniowski po zrealizowaniu całego stażu danego ucznia (minimum 180 godzin), aby uniknąć wydatków niekwalifikowalnych.
Stawka jednostkowa jest kwalifikowalna pod warunkiem osiągnięcia określonych wymogów, w tym przedłożenia list obecności stażysty lub wydruków z systemu elektronicznego, potwierdzających obecność i liczbę godzin stażu w każdym dniu.
Umowa o staż uczniowski musi zawierać wysokość świadczenia pieniężnego, zgodnie z Ustawą Prawo oświatowe.
Świadczenia rodzinne w kontekście unijnym
Dostęp do świadczeń rodzinnych (zasiłków rodzinnych i wychowawczych) w Europie zależy od statusu ekonomicznego i miejsca zamieszkania danej osoby, a nie od obywatelstwa. Przepisy krajowe oraz koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w UE odgrywają kluczową rolę.
W przypadku, gdy świadczenia rodzinne przysługują z różnych krajów UE, właściwe organy krajowe uwzględnią sytuację obojga rodziców i zdecydują, który kraj jest odpowiedzialny za wypłatę świadczeń, stosując zasadę pierwszeństwa. Zazwyczaj jest to kraj, w którym pracuje jedno z rodziców, lub kraj, w którym dzieci mieszkają i są utrzymywane. Jeśli świadczenia w jednym kraju są niższe niż w drugim, państwo wypłacające świadczenia może pokryć różnicę, zapewniając wypłatę świadczeń w maksymalnej wysokości.
Wniosek o świadczenia rodzinne można złożyć w każdym kraju UE, w którym Tobie lub drugiemu rodzicowi dzieci przysługują świadczenia. Proces wnioskowania i wymiany informacji między administracjami krajowymi odbywa się za pomocą standardowych dokumentów.
Ważne jest, aby zasięgnąć informacji o systemie zabezpieczenia społecznego w kraju przyjmującym oraz skonsultować się z Europejskimi doradcami ds. mobilności zawodowej, którzy mogą udzielić wsparcia w kraju docelowym.
Niesamowite korzyści wynikające z obywatelstwa UE wyjaśnione!
tags: #dofinansowanie #z #ue #staz #a #swiadczenia