Umowa zlecenia stanowi jedną z najczęściej wybieranych form zatrudnienia, oferując elastyczność zarówno pracownikowi, jak i zleceniodawcy. Analizując ten aspekt z perspektywy uwarunkowań prawnych, warto przyjrzeć się możliwościom wcześniejszego zakończenia współpracy. Czy rozwiązanie umowy zlecenia może zostać zrealizowane poprzez wypowiedzenie jednej ze stron? Kiedy następuje rozwiązanie umowy zlecenia z okresem wypowiedzenia?
Umowa zlecenia jest jedną z tzw. umów cywilnoprawnych, regulowaną przez przepisy Kodeksu cywilnego (art. 734-751). Zgodnie z art. 734 § 1 KC przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie (zleceniobiorca) zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (zleceniodawcy). W przeciwieństwie do umowy o pracę, umowa zlecenie nie opiera się na stosunku podporządkowania, dlatego zleceniobiorca nie ma obowiązku wykonywania poleceń służbowych w takim zakresie, jak pracownik etatowy, a czas i miejsce pracy mogą być bardziej elastyczne.
Zaletą umowy zlecenia jest jej elastyczność - strony mogą swobodnie określać warunki współpracy, w tym czas trwania kontraktu, sposób jego rozwiązania czy ewentualny okres wypowiedzenia. Postanowienia umowy nie mogą jednak łamać żadnych przepisów prawa. Jednocześnie warto pamiętać, że tak jak każda umowa, również umowa zlecenia może zostać rozwiązana - zarówno przez zleceniodawcę, jak i zleceniobiorcę. Kwestie te reguluje m.in. art. 746 KC, który przewiduje możliwość wypowiedzenia umowy w każdym czasie, ale pod pewnymi warunkami.
Kiedy umowa zlecenia uznawana jest za zakończoną?
W przypadku zachowania przez osobę wykonującą zlecenie należytej staranności, ryzyko wynikające z wykonania umowy ponosi zleceniodawca. Cechą charakterystyczną umowy zlecenia jest staranność wykonywania określonej usługi, nie zaś osiągnięcie określonego efektu. Umowa zlecenie zostaje uznana za zakończoną w momencie:
- wykonania przedmiotu umowy,
- rozwiązania umowy w drodze wypowiedzenia.
Istnieje możliwość jednostronnego rozwiązania zawartej umowy poprzez jej wypowiedzenie. Zasady wypowiadania umów zlecenia określa art. 746 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z powołanym przepisem zleceniodawca może wypowiedzieć zlecenie w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić zleceniobiorcy wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia. W przypadku odpłatnej umowy zlecenie zleceniodawca zobowiązany jest uiścić zleceniobiorcy część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. Zleceniobiorca również może wypowiedzieć umowę zlecenia w każdym czasie. Gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, zleceniobiorca jest odpowiedzialny za szkodę.
Strony nie mogą się zrzec uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.
Rozwiązanie umowy zlecenia przez wypowiedzenie
Rozwiązanie umowy zlecenia może mieć miejsce w różnych okolicznościach i może nieść ze sobą różne skutki. Tematyka ta została zobrazowana na poniższym diagramie:
Pojęcie "ważny powód" może być niejednoznacznie rozumiane. Zdarzenia mające wpływ na rozwiązanie umowy zlecenia mogą być spowodowane zmianą miejsca zamieszkania zleceniobiorcy, zmianą profilu działalności zleceniodawcy, czy też utratą przez zleceniodawcę kontraktu, który miał związek z wykonywanym zleceniem. Ważnym powodem może być również nieprawidłowe wykonywanie umowy przez zleceniobiorcę.
Kiedy następuje rozwiązanie umowy zlecenia z okresem wypowiedzenia?
Co do zasady umowa zlecenie może zostać rozwiązana bez zachowania okresu wypowiedzenia, jednak jeżeli strony umowy wyrażają wolę ustanowienia okresu wypowiedzenia, mogą zamieścić odpowiedni zapis w treści umowy. Taki zapis może także zostać wprowadzony aneksem. Uprawnienie do wypowiedzenia zlecenia może zostać ograniczone w umowie, jednak nie jest dopuszczalne całkowite wykluczenie możliwości rozwiązania umowy za wypowiedzeniem. Ograniczenie wypowiedzenia może mieć na celu określenie terminu wypowiedzenia. Wprowadzenie terminu wypowiedzenie powinno mieć odzwierciedlenie w długości zawartej umowy. Okres wypowiedzenia musi być adekwatny do czasu trwania umowy.
Przy ustalaniu terminu wypowiedzenia nie są stosowane zasady liczenia terminów, jak w przypadku umowy o pracę - przepisy Kodeksu pracy nie mają w tym wypadku zastosowania. Zasady liczenia terminów stosuje się zgodnie z Kodeksem cywilnym, który omawia tę kwestię w art. 110 - 116. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca.
Wypowiedzenie umowy zlecenia jest jednostronnym oświadczeniem woli i nie wymaga żadnego porozumienia, jak np. w przypadku umowy o pracę. Ze względu na to, że wypowiedzenie umowy zlecenia to oświadczenie jednostronne, nie musi zawierać podpisu drugiej strony.
Rozwiązanie umowy zlecenia odbywa się, gdy praca, która była przedmiotem kontraktu, została zakończona. Inną kwestią jest wypowiedzenie umowy zlecenia - do tego jedna ze stron stosunku pracy musi złożyć wniosek, w którym wyrazi chęć zakończenia współpracy.
Zgodnie z art. 746 Kodeksu cywilnego, umowa zlecenie jest umową o świadczenie usług, którą można wypowiedzieć za uprzednim zachowaniem terminu wypowiedzenia. Warto zauważyć, że w Kodeksie cywilnym nie określono szczegółowych wymogów dotyczących formy wypowiedzenia, co oznacza, że może ono mieć formę pisemną lub ustną, choć w praktyce często zaleca się sporządzenie wypowiedzenia na piśmie dla celów dowodowych. Kluczową kwestią jest przestrzeganie okresu wypowiedzenia, który musi być jasno określony lub wynikać z charakteru umowy, a w przypadku braku takiego ustalenia, obowiązuje ustawowy okres wypowiedzenia.
Wypowiedzenie umowy zlecenia jest możliwe w dowolnym momencie, pod warunkiem zachowania okresu wypowiedzenia, chyba że umowa lub przepisy szczególne stanowią inaczej. Z punktu widzenia prawa, zleceniodawca i zleceniobiorca mają prawo do rozwiązania umowy w każdym czasie, ale obowiązuje ich obowiązek przestrzegania okresu wypowiedzenia, który jest kluczowy dla zabezpieczenia interesów obu stron. W praktyce, okres wypowiedzenia jest często określony w umowie zlecenia, chociaż w niektórych przypadkach może wynikać z przepisów kodeksu cywilnego, które zwykle wskazują, że okres wypowiedzenia nie powinien przekraczać 1 miesiąca, jeśli umowa nie stanowi inaczej.
Zleceniodawca oraz zleceniobiorca mogą w każdej chwili wypowiedzieć umowę zlecenia. Umowy zlecenia należą do jednych z najczęściej zawieranych umów. Na podstawie umowy zlecenia przyjmujący zlecenie (zwany potocznie "zleceniobiorcą") zobowiązuje się wykonać dla dającego zlecenie (zwanego potocznie "zleceniodawcą") określoną czynność prawną lub usługę.
Kodeks cywilny przyznaje zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy uprawnienie do wypowiedzenia umowy zlecenia "w każdym czasie" (art. 746 § 1 zd. pierwsze i § 2 zd. pierwsze). Oznacza to, że w przypadku złożenia wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron, zlecenie zostanie rozwiązane ze skutkiem natychmiastowym. Co ważne, uprawnienie do wypowiedzenia zlecenia "w każdym czasie" przysługuje stronom niezależnie od tego, czy umowa została zawarta na czas określony, czy nieokreślony. Zlecenie może zostać zatem wypowiedziane ze skutkiem natychmiastowym także wtedy, gdy zostało zawarte na czas określony, a okres jego obowiązywania jeszcze nie upłynął.
Zgodnie z art. 746 KC, zarówno dający zlecenie, jak i przyjmujący zlecenie mają prawo wypowiedzieć umowę w każdym czasie. Zleceniobiorca - może przerwać współpracę np. gdy nie otrzymuje wynagrodzenia w terminie lub zmieniły się jego możliwości wykonywania zlecenia. Z kolei zleceniodawca może wypowiedzieć umowę, jeśli zleceniobiorca nie wykonuje zlecenia należycie albo gdy dalsza współpraca przestaje być potrzebna.
Wyróżniamy dwie możliwości wypowiedzenie umowy zlecenia:
- rozwiązanie umowy zlecenia z zachowaniem okresu wypowiedzenia - jeśli został zapisany w kontrakcie,
- natychmiastowe rozwiązanie umowy - dopuszczalne tylko wtedy, gdy istnieje „ważny powód” (np. rażące naruszenie umowy, brak zapłaty, utrata zaufania).
Jeśli umowa zlecenia została rozwiązana bez ważnego powodu, na skutek czego zaistniała szkoda, może to wiązać się z odpowiedzialnością odszkodowawczą strony, która ją wypowiedziała. Jeśli natomiast zleceniodawca wypowiedział umowę z istotnych przyczyn, ma obowiązek zwrócić zleceniobiorcy koszty, jakie ten poniósł w celu realizacji swoich obowiązków (zapisów umowy). Jest on też zobowiązany do wypłaty części wynagrodzenia za pracę, którą zleceniobiorca wykonał przed otrzymaniem wypowiedzenia.
Obowiązek wypłaty odszkodowania: Jeśli Ty albo zleceniobiorca wypowiedzieliście umowę bez ważnej przyczyny, może się okazać, że ponosicie odpowiedzialność odszkodowawczą pod warunkiem, że w wyniku wypowiedzenia powstaje jakaś szkoda. Za szkodę uznaje się w takiej sytuacji zarówno rzeczywistą stratę, jak i utracone korzyści.
Kiedy nie musisz płacić: W sytuacji, gdy w umowie zleceniu zawarliście zapis mówiący o możliwości wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym, jeśli powodem wypowiedzenia umowy z twojej strony była właśnie jedna z podanych w umowie możliwości i potrafisz to udowodnić, nie musisz płacić zleceniodawcy żadnego odszkodowania.
Powody wypowiedzenia umowy zlecenia - czy należy je podawać? Przepisy nie zobowiązują Cię do podania powodu wypowiedzenia umowy, ani nie mówią, czym są ważne powody wypowiedzenia umowy zlecenia. Mimo to można je podać, ponieważ rozwiązanie umowy bez podania ważnego powodu może mieć konsekwencje finansowe. Dlaczego? Artykuł 746 kodeksu cywilnego mówi, że w takim przypadku zleceniobiorca jest odpowiedzialny za szkodę, czyli np. utratę zysku przez zleceniodawcę.
Co zatem wpisać, gdy we wniosku o wypowiedzenie umowy zlecenie, chcesz podać „ważny” powód? Oto kilka propozycji:
- problemy zdrowotne
- problemy rodzinne (choroba bliskich itp.)
- przeprowadzka
- zmiany prawne
- uzasadniona utrata zaufania do zleceniodawcy/zleceniobiorcy
- zmiana w sposobie wykonywania zlecenia po otrzymaniu umowy
- nieotrzymanie ustalonych w umowie zaliczki albo wynagrodzenia.
Umowa zlecenia – błędy, które mogą Cię sporo kosztować!
Jak przygotować wypowiedzenie umowy zlecenia?
Choć przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują obowiązku zachowania szczególnej formy przy wypowiedzeniu umowy zlecenia, w praktyce najlepszym i najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest sporządzenie go w formie pisemnej. Dzięki temu w razie sporu łatwo będzie wykazać, kiedy i na jakich zasadach współpraca została zakończona. Dokument wypowiedzenia powinien być zwięzły, ale zawierać wszystkie istotne elementy.
Na początku należy wskazać dane obu stron - zleceniodawcy i zleceniobiorcy - a także datę i miejsce sporządzenia dokumentu. Następnie warto umieścić jednoznaczny nagłówek, np. „Wypowiedzenie umowy zlecenia” lub „Oświadczenie o rozwiązaniu umowy zlecenia”. Istotnym elementem pisma jest oświadczenie o wypowiedzeniu umowy wraz z podaniem daty, od której umowa zostanie rozwiązana. Jeśli w treści kontraktu przewidziano termin wypowiedzenia, należy go uwzględnić i wskazać dzień, w którym nastąpi faktyczne zakończenie współpracy. W treści oświadczenia można podać także powód wypowiedzenia umowy.
Dokument powinien zakończyć się podpisem osoby składającej wypowiedzenie. Ważny jest także sposób doręczenia - najlepiej przekazać wypowiedzenie osobiście, uzyskując potwierdzenie odbioru, albo przesłać je listem poleconym za potwierdzeniem nadania. Dzięki temu zyskamy pewność, że druga strona nie zakwestionuje daty ani skuteczności wypowiedzenia.
Wypowiedzenie umowy zlecenia powinno zawierać szereg kluczowych elementów, które zapewnią jego skuteczność i zgodność z obowiązującym prawem. Przede wszystkim, dokument musi zawierać dane identyfikujące strony umowy, takie jak imię, nazwisko, adres czy numer PESEL lub NIP, w zależności od sytuacji. Niezbędne jest również wskazanie konkretnej umowy, której dotyczy wypowiedzenie, co pozwala na uniknięcie pomyłek i nieporozumień. Kolejnym istotnym elementem jest oświadczenie o wypowiedzeniu umowy zlecenia, zawierające datę i formę wypowiedzenia, oraz informację o okresie wypowiedzenia, jeśli został ustalony lub wynika z przepisów prawa. Warto również wskazać przyczynę wypowiedzenia, zwłaszcza jeśli jest to konieczne w świetle obowiązujących przepisów lub postanowień umowy. Na końcu, dokument powinien być podpisany przez osobę uprawnioną do złożenia takiego oświadczenia, a w przypadku formy pisemnej, warto dołączyć podpis własnoręczny.
Wypowiedzenie umowy zlecenia musi przybrać taką postać, aby druga strona umowy mogła bez trudu zapoznać się z jego treścią, i tę samą formę, w której zawarto umowę. Jeżeli więc umowa została podpisana na piśmie, wypowiedzenie także powinno mieć formę pisemną. Co więcej, zgodnie z art. 60 Kodeksu cywilnego strony mają obowiązek wyrazić swoją wolę w taki sposób, który nie budzi żadnych wątpliwości co do ich intencji. Najlepszym sposobem na przekazanie wypowiedzenia drugiej stronie umowy jest wręczenie jej dokumentu osobiście bądź, jeśli nie ma takiej możliwości, przesłanie go np. drogą pocztową (z potwierdzeniem odbioru).
Zleceniodawca oraz zleceniobiorca mogą w każdej chwili wypowiedzieć umowę zlecenia. Umowy zlecenia należą do jednych z najczęściej zawieranych umów. Na podstawie umowy zlecenia przyjmujący zlecenie (zwany potocznie "zleceniobiorcą") zobowiązuje się wykonać dla dającego zlecenie (zwanego potocznie "zleceniodawcą") określoną czynność prawną lub usługę.
Przykład wypowiedzenia umowy zlecenia:
Wypowiedzenie umowy zlecenia
Data i miejscowość: [np. Warszawa, 15.05.2024 r.]
Dane zleceniobiorcy: [Imię i nazwisko, adres, PESEL]
Dane zleceniodawcy: [Nazwa firmy, adres, NIP]
Niniejszym wypowiadam umowę zlecenie zawartą dnia [data zawarcia umowy] pomiędzy [nazwa zleceniodawcy] a [imię i nazwisko zleceniobiorcy].
[Opcjonalnie: Zgodnie z umową, wypowiedzenie następuje z zachowaniem okresu wypowiedzenia wynoszącego [długość okresu wypowiedzenia], w związku z czym umowa ulegnie rozwiązaniu z dniem [data zakończenia umowy].]
[Opcjonalnie: Przyczyną wypowiedzenia są [krótki opis przyczyny, np. problemy zdrowotne, zmiana sytuacji życiowej].]
Z poważaniem,
[Podpis zleceniobiorcy/zleceniodawcy]
Wypowiedzenie umowy zlecenia powinno zawierać podstawowe dane dotyczące wypowiadającej umowy, dane zleceniodawcy, dane zleceniobiorcy oraz datę i miejsce wywiedzenia, a także podpis wypowiadającego umowę.
Skutkiem wypowiedzenia umowy zlecenia, czy też wypowiedzenia stosunku zlecenia lub rezygnacji z umowy zlecenia, jest zakończenie umowy, które powinno być poprzedzone wzajemnymi rozliczeniami, odpowiednio uregulowanymi w umowie bądź w ustawie.
Jeżeli w umowie nie jest zapisane inaczej, zleceniobiorca ma prawo wypowiedzieć ją z dnia na dzień. Jeśli jednak w umowie zleceniu został ustalony okres wypowiedzenia, to należy go zachować. Choć obowiązujące prawo nie określa okresu wypowiedzenia, przyjęło się, że jego trwanie ustala się adekwatnie do długości trwania umowy.
Wypowiedzenie umowy zlecenia przez zleceniodawcę lub zleceniobiorcę musi być dokonane w formie umożliwiającej udokumentowanie tej czynności, aby uniknąć sporów prawnych.
W kontekście wypowiadania umowy zlecenia istotne jest rozróżnienie między przyczynami indywidualnymi a powszechnymi. Przyczyny indywidualne mają bezpośredni związek z sytuacją konkretnej strony, taką jak naruszenie obowiązków umownych, zmiana sytuacji życiowej lub zawodowej, które tylko dotyczą jednej ze stron. Przykładowo, zleceniobiorca może wypowiedzieć umowę z powodu braku możliwości dalszego wykonywania zlecenia z powodu choroby lub innych osobistych okoliczności. Z kolei przyczyny powszechne mają charakter ogólny i mogą dotyczyć sytuacji, które wpływają na wszystkie strony rynku lub branży, na przykład zmiany legislacyjne, kryzysy gospodarcze, czy szeroko rozumiane zdarzenia losowe, takie jak wojny lub katastrofy naturalne. W przypadku przyczyn indywidualnych, wypowiedzenie jest zwykle bardziej uzasadnione i wymaga odpowiedniej dokumentacji, a w przypadku przyczyn powszechnych, często występuje konieczność dostosowania się do nowych warunków rynkowych lub prawnych.
Po wypowiedzeniu umowy zlecenia, zleceniodawca może być zobowiązany do zwrotu pewnych kosztów, które powstały w związku z realizacją zlecenia, a które nie zostały jeszcze pokryte. Do najczęstszych należą wydatki związane z przygotowaniem materiałów, zakupem niezbędnych narzędzi lub usług, które zostały już poniesione, a także ewentualne kary umowne lub odszkodowania wynikające z naruszenia postanowień umowy. Warto również pamiętać, że w przypadku przedwczesnego rozwiązania umowy, mogą pojawić się koszty związane z rozwiązaniem umowy, na przykład opłaty za rozwiązanie umów o świadczenie usług lub rozliczenia z podwykonawcami. Zleceniodawca powinien dokładnie przeanalizować postanowienia umowy, aby ustalić, które koszty i zobowiązania ciążyły na nim do momentu wypowiedzenia, i odpowiednio je rozliczyć.
tags: #czy #znalezienie #nowej #pracy #moze #byc