Urlop bezpłatny stanowi czasowe zawieszenie stosunku pracy. Pracownik nie otrzymuje wówczas wynagrodzenia. Jest to okres, w którym mimo trwania stosunku pracy ulegają zawieszeniu wzajemne obowiązki i uprawnienia stron tego stosunku. W czasie urlopu bezpłatnego pracownikowi nie przysługują także świadczenia z ubezpieczenia społecznego należne za czas niezdolności do pracy. Po upływie urlopu bezpłatnego pracownik ma prawo powrotu do pracy, innymi słowy przysługuje mu roszczenie o dopuszczenie do pracy.
Urlop bezpłatny jest okresem nieskładkowym, co oznacza brak odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. Obejmuje to ubezpieczenie chorobowe, rentowe oraz emerytalne. Pracownik na urlopie bezpłatnym nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne. Na przykład, pracownik nie otrzyma zasiłków chorobowych, macierzyńskich ani opiekuńczych. Urlop bezpłatny powoduje utratę ubezpieczenia zdrowotnego po 30 dniach. Pracownik powinien rozważyć dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, aby uniknąć przerw w ochronie.
Podstawa prawna i zasady udzielania urlopu bezpłatnego
Podstawą prawną udzielenia urlopu bezpłatnego jest artykuł 174 Kodeksu pracy. Pracownik musi złożyć pisemny wniosek, aby pracodawca mógł go udzielić. Pracownik nie ma obowiązku podawania przyczyny ubiegania się o urlop bezpłatny. Pracodawca nie musi godzić się na wniosek pracownika i może odmówić jego udzielenia bez podania przyczyny. Decyzja w sprawie udzielenia pracownikowi urlopu bezpłatnego leży w sferze wyłącznych kompetencji pracodawcy. Negatywne rozpatrzenie przez pracodawcę wniosku pracownika o urlop bezpłatny nie podlega kontroli sądowej.
Kodeks pracy nie określa minimalnego ani maksymalnego czasu trwania urlopu bezpłatnego. Może on trwać od kilku dni do kilku lat, w zależności od porozumienia między pracownikiem a pracodawcą. Jednak zgodnie z postanowieniami art. 174 § 3 Kodeksu pracy, przy udzielaniu urlopu bezpłatnego dłuższego niż 3 miesiące, strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn. Pracodawca nie może z własnej woli, jednostronnie, udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego. Przyznanie mu omawianego urlopu w takim trybie i bez pisemnego wniosku pracownika o jego udzielenie jest w świetle art. 174 § 1 Kodeksu pracy bezskuteczne.
Urlop bezpłatny a staż pracy i emerytura
Okres urlopu bezpłatnego zasadniczo nie wlicza się do stażu pracy, od którego zależą inne uprawnienia, takie jak nagroda jubileuszowa. Ogólna zasada wskazana w art. 174 § 2 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy stanowi, że okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Sąd Najwyższy podkreślił, że okres urlopu bezpłatnego nie podlega wliczeniu do okresów składkowych i nieskładkowych. W okresie urlopu bezpłatnego pracodawca nie opłaca za pracownika składek, w tym składek emerytalnych. Jeśli w okresie urlopu bezpłatnego pracownik nie podejmie innego zatrudnienia, to na jego konto w ZUS przez ten czas nie będą wpływać składki emerytalne. To będzie miało wpływ na wysokość emerytury. Okres przebywania na urlopie bezpłatnym nie zostanie zaliczony do okresu wymaganego do uzyskania emerytury minimalnej.
Istnieją jednak specyficzne, uregulowane prawnie wyjątki, kiedy urlop bezpłatny może być wliczany do stażu pracy. Należą do nich między innymi:
- Urlop bezpłatny udzielony pracownikowi za jego pisemną zgodą w celu świadczenia pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w porozumieniu zawartym między pracodawcami (art. 1741 Kodeksu pracy).
- Urlop wychowawczy udzielony pracownikowi na podstawie art. 186 Kodeksu pracy - okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze (art. 1865).
- Urlop udzielony młodocianemu, uczniowi szkoły dla pracujących - na jego wniosek - w okresie ferii szkolnych w wymiarze nieprzekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym 2 miesięcy (art. 205 § 4 Kodeksu pracy).
- Urlop bezpłatny udzielony pracownikowi powołanemu do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy oraz żołnierzowi rezerwy - okres ten wlicza się do stażu pracy, od którego zależą wszystkie uprawnienia pracownicze, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia (art. 305 ustawy o obronie Ojczyzny).
- Urlop bezpłatny udzielony pracownikowi powołanemu do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania tej funkcji w charakterze pracownika.
Urlop bezpłatny a inne świadczenia
W okresie urlopu bezpłatnego pracownik traci prawo do ubezpieczenia zdrowotnego po 30 dniach od jego rozpoczęcia. Zarówno pracownik, jak i zgłoszeni przez niego do ubezpieczenia członkowie rodziny, tracą prawo do świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W okresie urlopu bezpłatnego pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego, opiekuńczego i macierzyńskiego. Pracownik może zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie pisemnego wniosku złożonego w NFZ. Możliwe jest również zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego przez członka rodziny, który jest zatrudniony i opłaca składki.
Urlop bezpłatny a urlop wypoczynkowy to ważna kwestia. Urlop bezpłatny trwający co najmniej miesiąc proporcjonalnie obniża wymiar urlopu wypoczynkowego. Redukcja wynosi 1/12 za każdy miesiąc urlopu bezpłatnego. Na przykład, po dwóch miesiącach urlopu bezpłatnego wymiar urlopu może spaść z 26 dni do 22 dni.
Urlop bezpłatny
Urlop bezpłatny a świadectwo pracy
Zapis o urlopie bezpłatnym w świadectwie pracy jest istotny. Urlop bezpłatny należy wykazać w punkcie 6 ust. 4 świadectwa pracy, podając dokładny okres jego trwania oraz podstawę prawną (art. 174 § 1 Kodeksu pracy). Okresy nieskładkowe w świadectwie pracy odnoszą się do specyficznych przerw w zatrudnieniu, które są uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty. Standardowy urlop bezpłatny nie jest tym okresem nieskładkowym, z wyjątkiem urlopu bezpłatnego związanego z pracą małżonków pracowników skierowanych do pracy za granicę.
Czy można pracować na urlopie bezpłatnym?
Pracownik może wykonywać inną pracę zarobkową w czasie trwania urlopu bezpłatnego, zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umowy cywilnoprawnej (np. umowy zlecenia czy umowy o dzieło). Jednak w przypadku podjęcia pracy u innego pracodawcy w oparciu o umowę o pracę, należy uzyskać na to zgodę obecnego pracodawcy. Jeśli chcesz pracować gdzie indziej bez informowania o tym pracodawcy udzielającego urlopu bezpłatnego, możesz wybrać umowę zlecenie lub umowę o dzieło.
tags: #czy #urlop #bezplatny #to #okres #nieskladkowy