Umowa o pracę na czas nieokreślony stanowi najbardziej stabilną formę zatrudnienia, nieposiadającą z góry ustalonej daty jej zakończenia. Jest to powód, dla którego jest ona tak pożądana przez wielu pracowników. Z drugiej strony, umowa ta wiąże się z długimi okresami wypowiedzenia, co daje pracownikowi wystarczająco dużo czasu na poszukiwanie nowego zatrudnienia w przypadku otrzymania wypowiedzenia.
Rozwiązanie stosunku pracy jest procesem regulowanym przez Kodeks pracy. Zgodnie z art. 30 § 1 Kodeksu pracy, umowa o pracę może zostać rozwiązana na mocy porozumienia stron, przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia, przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia, lub z upływem czasu, na jaki była zawarta.
Umowa o pracę na czas nieokreślony może zostać rozwiązana za wypowiedzeniem przez każdą ze stron - zarówno przez pracownika, jak i pracodawcę. Wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony wymaga zachowania określonego okresu wypowiedzenia.
Okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony
Długość okresu wypowiedzenia jest uzależniona od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. Zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu pracy, minimalny okres wypowiedzenia przy umowie na czas nieokreślony wynosi 2 tygodnie, a maksymalny 3 miesiące. Sposób rozwiązania lub wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony nie wpływa na ustawową długość okresu wypowiedzenia, która zależy wyłącznie od stażu pracy u danego pracodawcy. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy umowę wypowiada pracownik, czy pracodawca, długość okresu wypowiedzenia pozostaje taka sama - 2 tygodnie, 1 miesiąc lub 3 miesiące, w zależności od czasu zatrudnienia.
Okres zatrudnienia u danego pracodawcy, od którego zależy długość wypowiedzenia umowy o pracę, obejmuje przede wszystkim cały czas pracy świadczonej na podstawie umowy o pracę, niezależnie od tego, czy była to umowa na czas określony, nieokreślony czy na zastępstwo. Nie ma znaczenia również wymiar etatu. Do okresu zatrudnienia wlicza się również czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy, np. podczas urlopu macierzyńskiego, urlopu wychowawczego, czy choroby.
W przypadku zmiany pracodawcy, okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy wlicza się do stażu pracy u nowego pracodawcy, jeżeli zmiana nastąpiła na zasadach określonych w art. 23¹ Kodeksu pracy (przejście zakładu pracy na innego pracodawcę) lub w innych sytuacjach, w których nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez poprzedniego pracodawcę.
Jeżeli pracownik był zatrudniony u tego samego pracodawcy w różnych okresach, wszystkie te umowy sumują się. Nie jest istotne, czy między nimi występowały przerwy - liczy się łączny staż pracy u tego samego pracodawcy.
Do okresu zatrudnienia nie wlicza się natomiast okresów, w których pracownik wykonywał usługi w ramach umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenie czy umowa o dzieło, ani pracy wykonywanej na zasadzie samozatrudnienia.
Długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony:
- 2 tygodnie - przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy.
- 1 miesiąc - przy zatrudnieniu trwającym co najmniej 6 miesięcy.
- 3 miesiące - przy zatrudnieniu trwającym co najmniej 3 lata.
Okres wypowiedzenia liczy się różnie w zależności od jego długości. W przypadku okresów wypowiedzenia liczonych w miesiącach, bieg okresu zaczyna się od pierwszego dnia kalendarzowego miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostało złożone wypowiedzenie, i kończy się ostatniego dnia tego miesiąca. Jeśli okres wypowiedzenia wynosi dwa tygodnie, bieg wypowiedzenia rozpoczyna się od pierwszej niedzieli po dniu złożenia dokumentu i kończy w sobotę po upływie wymaganej liczby tygodni.
Obowiązek podania przyczyny wypowiedzenia umowy
Pracownik nie jest zobowiązany do podawania pracodawcy przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony. Pracownik nie musi również prosić o zgodę przełożonego na rozwiązanie umowy. Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika musi być złożone na piśmie. Pracownik nie musi wskazywać przyczyny podjęcia decyzji o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem.
Natomiast pracodawca, wypowiadając umowę o pracę na czas nieokreślony, ma obowiązek podania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie w formie pisemnej. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy w sposób dyskryminujący ani naruszający przepisy dotyczące ochrony określonych grup pracowników.
Rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia
Istnieje możliwość rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Jest to szczególny tryb zakończenia stosunku pracy, w którym umowa kończy się natychmiast, bez obowiązku stosowania ustawowego okresu wypowiedzenia.
Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracodawcę:
- Z winy pracownika (zwolnienie dyscyplinarne): Stosuje się je, gdy pracownik popełnił ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, popełnił przestępstwo uniemożliwiające dalsze zatrudnianie lub zawinił utratę uprawnień koniecznych do wykonywania pracy.
- Bez winy pracownika: Jest możliwe w przypadku długotrwałej niezdolności pracownika do pracy z powodu choroby lub usprawiedliwionej nieobecności w pracy z innych przyczyn, trwającej dłużej niż miesiąc.
Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika:
- Gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika.
- Gdy zostało wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniósł go do innej, odpowiedniej pracy w terminie wskazanym w orzeczeniu.
W przypadku rozwiązania umowy bez wypowiedzenia przez pracownika, musi on podać uzasadnienie w swoim oświadczeniu.
Jak napisać wypowiedzenie?
Świadectwo pracy przy rozwiązaniu umowy
W przypadku zakończenia umowy z pracownikiem, pracodawca jest zobowiązany do niezwłocznego wydania pracownikowi świadectwa pracy w ostatnim dniu pracy. Świadectwo pracy powinno zawierać informacje dotyczące stanowiska, okresu i rodzaju wykonywanej pracy, a także informacji niezbędnych do ustalenia uprawnień pracowniczych i z ubezpieczenia społecznego.
Na świadectwie pracy powinna znaleźć się również informacja dotycząca trybu oraz podstawy prawnej rozwiązania stosunku pracy. W przypadku, gdy umowa na czas nieokreślony została rozwiązana za wypowiedzeniem przez pracownika, w punkcie 4 świadectwa pracy należy wskazać jako podstawę prawną rozwiązania umowy art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy i zaznaczyć, że umowę wypowiedział pracownik.
Podstawy prawne rozwiązania umowy o pracę wskazane w świadectwie pracy:
- art. 30 § 1 pkt 1 - jeżeli umowa została rozwiązana na mocy porozumienia stron.
- art. 30 § 1 pkt 2 - w przypadku, gdy umowa uległa rozwiązaniu za wypowiedzeniem przez pracownika lub pracodawcę.
- art. 30 § 1 pkt 3 - jeżeli umowa została rozwiązana przez pracownika lub pracodawcę bez zachowania okresu wypowiedzenia.
- art. 30 § 1 pkt 4 - w sytuacji, gdy umowa została rozwiązana z upływem czasu, na jaki była zawarta.
- art. 30 § 1 pkt 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 2 - przy rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem.
Ponadto, wyróżniamy podstawy prawne szczególnego ustania zatrudnienia, które dotyczą między innymi rozwiązania umowy na skutek śmierci pracownika lub pracodawcy, przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, z powodu tymczasowego aresztowania pracownika itp.
Wzór wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony przez pracownika
Poniżej znajduje się przykładowy wzór wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony przez pracownika:
Miejscowość, data
[Twoje imię i nazwisko]
[Twój adres]
[Nazwa pracodawcy]
[Adres pracodawcy]
WYPOWIEDZENIE UMOWY O PRACĘ
Na podstawie art. 30 § 1 Kodeksu pracy niniejszym wypowiadam umowę o pracę zawartą w dniu [data zawarcia umowy] pomiędzy [pełna nazwa firmy] a [Twoje imię i nazwisko], na czas nieokreślony.
Wypowiedzenie wchodzi w życie z dniem doręczenia i będzie skuteczne po upływie ustawowego okresu wypowiedzenia wynoszącego [okres wypowiedzenia - 2 tygodnie / 1 miesiąc / 3 miesiące], zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
Proszę o przygotowanie świadectwa pracy oraz dokonanie wszelkich rozliczeń wynikających z mojej pracy do dnia zakończenia stosunku pracy.
Z poważaniem,
[Podpis pracownika]
Potwierdzam otrzymanie wypowiedzenia.
……………………………………………
(podpis pracodawcy lub osoby upoważnionej)
tags: #wypowiedzenie #umowy #o #prace #na #czas