Umowa zlecenie jest jedną z najczęściej zawieranych umów cywilnoprawnych w Polsce. Jej elastyczność i prostota w zawieraniu oraz rozwiązywaniu sprawiają, że jest ona atrakcyjna zarówno dla pracodawców, jak i zleceniobiorców. Jednakże, pomimo pozornej prostoty, umowa zlecenie wiąże się z szeregiem obowiązków i praw, które strony muszą przestrzegać.
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W umowie zlecenia ważny jest fakt wykonywania pracy na rzecz zleceniodawcy, która niekoniecznie będzie prowadzić do określonego rezultatu. Umowa zlecenie powinna być zawarta na piśmie i podpisana przez obydwie strony - zleceniobiorcę i zleceniodawcę. Zaletą tej umowy jest swoboda w zakresie ustalenia miejsca, czasu i sposobu wykonywania zadania.
Minimalna stawka godzinowa - gwarancja dochodu
Od 1 stycznia 2017 r. obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla umów zleceń oraz umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Minimalna stawka godzinowa jest kategorią ogólnokrajową i obowiązuje w całej Polsce, niezależnie od regionu, sektora gospodarki czy kwalifikacji zleceniobiorcy. Wysokość tej stawki jest ściśle związana z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę i ulega corocznej waloryzacji.
W roku 2025 minimalna stawka godzinowa wynosi 30,50 zł za jedną godzinę pracy, a w 2026 roku będzie to 31,40 zł. Wynagrodzenie określone minimalną stawką godzinową podlega opodatkowaniu i oskładkowaniu według obowiązujących przepisów, a także ewentualnym potrąceniom i egzekucji.
Minimalna stawka godzinowa ma zastosowanie do osób fizycznych niewykonujących działalności gospodarczej, a także tzw. „samozatrudnionych” wykonujących zadania wynikające z umowy. Obowiązek wynikający z minimalnej stawki godzinowej dotyczy zarówno przedsiębiorców, jak i jednostek organizacyjnych, np. urzędów.
Strony umowy, którą obejmuje minimalna stawka godzinowa, nie muszą w umowie określać wynagrodzenia w stawce godzinowej. Może ono być wyznaczone np. w stawce miesięcznej. Ustalenie liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług powinno być określone w umowie zawartej przez strony.
Zgodnie z art. 8b ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, umowa musi określać sposób potwierdzania liczby godzin pracy w danym miesiącu. W przypadku braku takich zapisów, zleceniobiorca powinien przedłożyć informację o liczbie godzin przed terminem wypłaty. Podmiot zatrudniający ma obowiązek przechowywać dokumentację związaną z tymi obowiązkami.
Nie do wszystkich umów zlecenia lub umów o świadczenie usług ma zastosowanie obowiązek minimalnej stawki godzinowej. Nie podlegają mu m.in. umowy o dzieło, umowy agencyjne, umowy zlecenia zawierane z własnymi pracownikami w ramach dodatkowych zleceń, czy umowy o charakterze wyłącznie prowizyjnym.
Obowiązki ZUS i podatkowe
Przedsiębiorca, zatrudniając zleceniobiorcę na podstawie umowy zlecenie, powinien pamiętać, iż istnieje obowiązek naliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do ZUS-u. Zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania składek społecznych za zleceniobiorcę, gdy ten posiada inne tytuły do ubezpieczenia, których kwota jest równa lub wyższa niż minimalna krajowa. W takim przypadku obowiązkowo opłacana jest jedynie składka zdrowotna.
W przypadku zatrudnienia studenta, który nie ukończył 26 lat, zleceniodawca nie ma obowiązku zgłaszania go do ubezpieczeń ZUS. Zgłoszenia do składek ZUS należy dokonać w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy zlecenie, na formularzu ZUS ZUA. Zleceniobiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (w tym chorobowemu - dobrowolnemu), ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Od wynagrodzeń z umowy zlecenie przedsiębiorca musi naliczać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Podstawę opodatkowania stanowi przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodów oraz składki potrącone przez płatnika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, o ile zostały pobrane.
Od 2022 roku zleceniobiorcy mają prawo złożyć zleceniodawcy wniosek o niepobieranie zaliczek na PIT, w związku z nieprzekroczeniem w ciągu roku dochodu o wartości 30 tys. zł. Od stycznia 2023 roku zleceniobiorcy mogą składać u zleceniodawcy PIT-2, tym samym korzystając w trakcie roku z kwoty zmniejszającej podatek przy obliczaniu comiesięcznych zaliczek.
Płatnik jest zobowiązany co miesiąc wyliczyć i opłacić właściwą zaliczkę na podatek dochodowy - w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Płatnicy są również zobowiązani do wystawienia zleceniobiorcom informacji PIT-11, która będzie podstawą rozliczenia rocznego.
Prawa i obowiązki stron umowy
Umowa zlecenie nie chroni interesów pracownika w takim samym stopniu, jak umowa o pracę. Zleceniobiorcy nie przysługują urlopy wypoczynkowe, wynagrodzenie chorobowe, świadczenia czy dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych. Umowa zlecenie nie liczy się także do stażu pracy i nie daje gwarancji ciągłości zatrudnienia.
Z punktu widzenia przedsiębiorcy, umowa zlecenie jest bardziej korzystna, ponieważ nie ma on dalszych zobowiązań wobec zleceniobiorcy i może zrezygnować z jego pracy z dnia na dzień. Prawo to przysługuje również zleceniobiorcy, który może w trybie natychmiastowym odejść z firmy, jeżeli w umowie nie została uregulowana kwestia okresu wypowiedzenia.
Zleceniodawca jest zobowiązany do zapewnienia właściwej ochrony zleceniobiorcom, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub udziału w szkoleniu BHP, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy czy stopień zagrożeń są znaczne.
Minimalna wysokość wynagrodzenia obowiązująca przy określonych umowach cywilnoprawnych, podobnie jak wynagrodzenie za pracę, podlega szczególnej ochronie. Wypłata musi nastąpić w formie pieniężnej oraz w regularnych odstępach czasu (w przypadku umów zawartych na czas dłuższy niż 1 miesiąc - co najmniej raz w miesiącu). Wynagrodzenie podlega ochronie przed egzekucją na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, który odwołuje się do przepisów Kodeksu pracy dotyczących potrąceń.
Zleceniodawca może w każdym czasie wypowiedzieć umowę, ale musi zwrócić zleceniobiorcy wydatki, które poniósł. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy taka możliwość wynika z umowy, zwyczaju lub gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności.
Umowa zlecenia – błędy, które mogą Cię sporo kosztować!
Umowa zlecenie a stosunek pracy
Zleceniobiorca powinien uważać, aby nie zostać wykorzystanym przez zleceniodawcę, a zlecenie wykonywane przez niego nie spełniało w rzeczywistości kryteriów stosunku pracy. Kryteria te to przede wszystkim: stałe miejsce i godziny pracy, wykonywanie pracy w podporządkowaniu organizacyjnym i służbowym, bezwzględny wymóg osobistego świadczenia pracy.
Jeżeli z treści umowy zlecenie wynika konieczność wykonywania pracy w warunkach podporządkowania, osobiście oraz odpłatnie, w określonym miejscu i czasie, to umowa ta jest w rzeczywistości umową o pracę. W przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, pracodawca popełniający takie wykroczenie może zostać ukarany mandatem i zobowiązany do zawarcia umowy o pracę wstecz, z wypłatą wszystkich należności ze stosunku pracy.
System wFirma.pl pozwala na pełne rozliczenie zleceniobiorcy, od wygenerowania umowy po sporządzenie deklaracji rocznych. Wymaga to wprowadzenia danych pracownika, wygenerowania umowy oraz utworzenia listy płac.
tags: #rozporzadzenie #umowa #zlecenie