Egzamin na stopień nauczyciela mianowanego jest dla wielu pedagogów, w tym specjalnych, wyzwaniem budzącym spory stres. Jest on postrzegany w środowisku oświatowym jako jeden z najtrudniejszych etapów kariery zawodowej. Wynika to przede wszystkim z konieczności szczegółowego zaznajomienia się z przepisami prawa oświatowego, których znajomość jest obligatoryjna do uzyskania tego prestiżowego tytułu.
Niniejszy artykuł został poświęcony rozważaniom na temat praktycznego przygotowania do zawodu studentów kierunku pedagogika specjalna, a także procesowi awansu zawodowego nauczycieli. Autorka przytacza kwestie dotyczące regulacji prawnych oraz organizacyjnych, a także podkreśla funkcje praktyki, będącej integralną częścią studiów, przygotowującej do przyszłej pracy oraz stwarzającej szansę zdobycia doświadczeń zawodowych.
Kiedy pierwszy krok mamy już za sobą, pora przygotować wszystkie przepisy prawa, które obowiązują nauczyciela, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które obowiązują nas ze względu na pełnioną przez nas funkcję w szkole.
Kluczowe akty prawne w procesie awansu zawodowego
Pierwszym krokiem w procesie przygotowania do egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego powinna być analiza aktów prawnych nadawania stopni awansu zawodowego. Dla osób rozpoczynających staż na stopień nauczyciela mianowanego w roku szkolnym 2020/2021 było to rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. Należy jednak pamiętać, że osoby rozpoczynające awans zawodowy w kolejnych latach obowiązują nowe rozporządzenia, w których mogą zaszły istotne zmiany, na przykład rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 września 2022 r.
Innym ważnym aktem prawnym regulującym awans zawodowy nauczyciela jest ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Jest to najważniejsza i obligatoryjna ustawa, ponieważ określa status prawny nauczyciela i zawiera wszystkie kluczowe aspekty jego pracy.
W kontekście pracy pedagoga, istotne są również inne ustawy:
- Ustawa o systemie oświaty (7 września 1991 r.) - choć ma swoje lata, nadal obowiązuje i zawiera ważny rozdział 8a dotyczący pomocy materialnej dla uczniów.
- Ustawa Prawo oświatowe (14 grudnia 2016 r.) - stosunkowo nowa ustawa, przyjęta w ramach reformy systemu oświaty.
Kolejne ważne akty prawne to rozporządzenia, w tym:
- Rozporządzenie z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
- Rozporządzenie z dnia 22 lipca 2022 r.
Warto orientować się w ogólnych przepisach prawa, ale należy skupić się przede wszystkim na tych, które najbardziej nas dotyczą. I tutaj kolejna ważna rzecz - NIE TRZEBA ZNAĆ DOKŁADNYCH DAT ROZPORZĄDZEŃ ORAZ UCZYĆ SIĘ ICH NA PAMIĘĆ! Trzeba się orientować w temacie i uważam, że jest to potrzebne nie tylko w kontekście egzaminu, ale po prostu w pracy w szkole.
Specyfika pracy pedagoga specjalnego a przepisy
Kolejność rozporządzeń w przygotowaniach do egzaminu powinna być ułożona w odniesieniu do pełnionych funkcji w okresie odbywania stażu. Na przykład, jeśli nauczyciel pełnił funkcję pedagoga szkolnego, terapeuty pedagogicznego oraz nauczyciela doradztwa zawodowego, rozporządzenia dotyczące tych obszarów będą dla niego szczególnie istotne.
Prowadzone zajęcia, takie jak terapia pedagogiczna, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, zajęcia o charakterze terapeutycznym, porady i konsultacje oraz zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju, wymagają znajomości specyficznych przepisów prawnych regulujących ich organizację i realizację.
Jeśli przykładowo jesteś nauczycielem biologii i nigdy nie prowadziłeś lekcji doradztwa zawodowego, rozporządzenie dotyczące doradztwa zawodowego nie jest dla Ciebie tak ważne, jak dla nauczyciela, który takie lekcje prowadził.
Jak przygotować się do egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego
Rola opiekuna stażu w procesie awansu
Nauczycielom, którzy rozpoczynają staż na stopień nauczyciela mianowanego na "starych" zasadach, dyrektor szkoły przydziela opiekuna stażu, czyli nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego. Do zadań opiekuna stażu należą:
- Współpraca z nauczycielem odbywającym staż i wspieranie go w procesie wdrażania do pracy w zawodzie, w tym zapoznanie go z dokumentami obowiązującymi w danej szkole.
- Współpraca z nauczycielem odbywającym staż w opracowaniu planu rozwoju zawodowego, w szczególności udzielanie mu pomocy w doborze właściwych form doskonalenia zawodowego.
- Wspieranie nauczyciela odbywającego staż w realizacji obowiązków zawodowych.
- Umożliwianie nauczycielowi odbywającemu staż obserwowania prowadzonych przez siebie zajęć.
- Obserwowanie zajęć prowadzonych przez nauczyciela odbywającego staż.
- Dzielenie się z nauczycielem odbywającym staż swoją wiedzą i doświadczeniem.
- Insprowanie i zachęcanie nauczyciela odbywającego staż do podejmowania wyzwań zawodowych.
- Doskonalenie wiedzy i umiejętności w zakresie niezbędnym do pełnienia roli opiekuna stażu.
Opiekun stażu, w terminie 7 dni od dnia zakończenia stażu, przedstawia dyrektorowi szkoły projekt oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu, ze szczególnym uwzględnieniem obserwowanych zajęć prowadzonych przez nauczyciela oraz stopnia zaangażowania w realizację wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego albo stopnia nauczyciela mianowanego.
Projekt oceny może zawierać:
- Dane nauczyciela odbywającego staż na stopień nauczyciela mianowanego.
- Ramy czasowe odbywania stażu.
- Aktywności i działania nauczyciela świadczące o spełnieniu wymagań egzaminacyjnych.
- Podsumowanie dorobku zawodowego nauczyciela.
Projekt oceny może mieć dowolną formę zapisu, zarówno opisową, jak i tabelaryczną.
Materiały i narzędzia wspierające proces awansu
Istnieje wiele materiałów i narzędzi, które mogą ułatwić nauczycielom przygotowanie się do egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego. Mogą to być:
- Karta monitoringu i planowanie współpracy opiekuna staży z nauczycielem odbywającym staż.
- Arkusz obserwacji zajęć prowadzonych przez nauczyciela odbywającego staż na mianowanie.
- Gotowe wpisy do dziennika (przedszkole, klasy 1-8).
- Dzienniki praktyk.
- Scenariusze zajęć na dni wyjątkowe.
- Karty pracy.
- Materiały do tworzenia teczek, w tym rozdziały dotyczące rewalidacji oraz form pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
- Kompleksowe wsparcie w postaci programów zajęć, przykładowych wpisów do dziennika, ćwiczeń, ocen efektywności i gotowych zadań dla nauczycieli prowadzących zajęcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej lub rewalidacyjnych.
Dla nauczycieli współorganizujących kształcenie dostępne są również specjalistyczne teczki zawierające niezbędną dokumentację wraz z materiałami do pracy.
Od 2015 roku pracuję jako nauczyciel, tworząc materiały edukacyjne, które realnie ułatwiają codzienną pracę pedagogów i oszczędzają ich czas. Każdy materiał jest sprawdzony w praktyce, zgodny z wymaganiami i gotowy do użycia od razu.
Od wielu lat eksperci ds. awansu zawodowego wykorzystują swoją praktyczną wiedzę w publikacjach, które stanowią kompleksowe wsparcie dla nauczycieli na ścieżce awansu zawodowego. Dostępne są liczne projekty oceny dorobku zawodowego przygotowane przez doświadczonych nauczycieli z różnych regionów Polski, co może stanowić cenne źródło inspiracji i wzorów do naśladowania.
Mam nadzieję, że powyższe zestawienie ułatwi Wam przygotowanie się do egzaminu.
tags: #opinia #pedagog #specjalny #mianowanie